ચૈત્ર નવરાત્રીનો પવિત્ર તહેવાર આવતીકાલે ગુરુવાર, 19 માર્ચ 2026 થી શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. આ જ દિવસે મહારાષ્ટ્રમાં ગુડી પડવાનો તહેવાર પણ ખૂબ ધામધૂમથી ઉજવાય છે. આ વખતે તિથિના ક્ષયના કારણે નવરાત્રી 9 ને બદલે માત્ર 8 દિવસની રહેશે અને માતાજીનું વાહન 'પાલખી' હશે. જ્યોતિષ સુરેશ શ્રીમાળીના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવરાત્રીમાં ગ્રહો અને નક્ષત્રોનો અદભુત સંયોગ રચાઈ રહ્યો છે. ચાલો જાણીએ કળશ સ્થાપનાનો શુભ સમય, નવરાત્રી આઠ દિવસની કેમ છે તેનું ચોક્કસ કારણ, અને જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ લાવવા માટેના કેટલાક ખાસ ઉપાયો.
નવરાત્રી અને ગુડી પડવાનું ધાર્મિક મહત્વ
પ્રતિપદા તિથિનું હિન્દુ ધર્મમાં અનેરું મહત્વ છે. એવી માન્યતા છે કે આ જ દિવસે ભગવાન બ્રહ્માએ બ્રહ્માંડની રચનાની શરૂઆત કરી હતી અને ભગવાન વિષ્ણુએ પૃથ્વી પર ધર્મની રક્ષા માટે મત્સ્ય અવતાર ધારણ કર્યો હતો. મહારાષ્ટ્રમાં આજના દિવસે 'ગુડી પડવા' ના રૂપમાં વિજય પતાકા ફરકાવવામાં આવે છે. નવરાત્રીમાં શક્તિની ઉપાસના માત્ર સંકટો દૂર કરવા માટે જ નહીં, પરંતુ આપણી અંદર છુપાયેલા આત્મવિશ્વાસને જગાડવા માટે પણ કરવામાં આવે છે.
વિક્રમ સંવત 2083: ગ્રહોનો પ્રભાવ અને 8 દિવસની નવરાત્રીનું કારણ
આ નવા વર્ષે એટલે કે વિક્રમ સંવત 2083 માં ગ્રહોના રાજા 'દેવગુરુ બૃહસ્પતિ' છે અને મંત્રી 'મંગળ' છે, જ્યારે સુરક્ષાના સેનાપતિનું પદ શનિદેવ પાસે છે. આ ગ્રહોની ગોઠવણી દર્શાવે છે કે આવનારું આખું વર્ષ જ્ઞાન, શિસ્ત અને અદમ્ય હિંમતથી ભરેલું રહેશે.
આ વખતે નવરાત્રી 8 દિવસની કેમ? પંચાંગ મુજબ, અમાસના દિવસે જ પ્રતિપદા તિથિ બેસી જતી હોવાથી પહેલી તિથિનો ક્ષય (ઘટાડો) થઈ રહ્યો છે. આ જ કારણસર આ વર્ષે નવરાત્રી 9 દિવસની નહીં, પરંતુ માત્ર 8 દિવસ ચાલશે. પ્રતિપદા તિથિ 19 માર્ચે સૂર્યોદય પછી શરૂ થશે અને 20 માર્ચે સૂર્યોદય પહેલાં પૂરી થઈ જશે.
કળશ સ્થાપના માટેના 3 સૌથી શુભ મુહૂર્ત
ચૈત્ર નવરાત્રીના પહેલા દિવસે ઉત્તરભાદ્રપદ નક્ષત્ર, શુક્લ યોગ અને સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગનો ત્રિવેણી સંગમ રચાઈ રહ્યો છે, જે તમારા સંકલ્પો પૂરા કરવામાં પૂરો સાથ આપશે. કળશ સ્થાપના માટેના શુભ સમય નોંધી લો:
પહેલું મુહૂર્ત: સવારે 6:53 થી 8:17 સુધી.
ચંચળ મુહૂર્ત: સવારે 11:16 થી બપોરે 12:46 સુધી.
અભિજીત મુહૂર્ત: બપોરે 12:22 થી 1:10 સુધી.
પૂજા વિધિ અને કળશ સ્થાપનાની સરળ રીત
કળશ સ્થાપના કરતી વખતે પ્રકૃતિ અને પંચતત્વને યાદ કરીને કળશમાં શુદ્ધ પાણી, ગંગાજળ, દૂર્વા, કુશ (ઘાસ), સોપારી અને એક સિક્કો મૂકો. કળશના મુખ પર આસોપાલવ કે કેરીના પાન ગોઠવી, ચોખા (અક્ષત) થી ભરેલા એક વાસણ પર લાલ કાપડમાં વીંટેલું નારિયેળ મૂકો. ભગવાન વરુણનું આહ્વાન કરી, કળશ પર કંકુથી સ્વસ્તિક (સાથિયો) દોરીને તેને ડાબી બાજુએ સ્થાપિત કરો. માટીના પાત્રમાં જવ વાવવાનું બિલકુલ ન ભૂલતા. નવમી પછી આ ઊગેલા જવને તમારી તિજોરી કે ઓફિસમાં રાખવાથી ઘરમાં બરકત આવે છે અને સૌભાગ્યનો માર્ગ ખુલે છે.
મહાસંધિના ખાસ ઉપાયો: દૂર થશે જીવનની બાધાઓ
19, 20, 23, 25 અને 26 માર્ચ: આ દિવસોમાં સર્વાર્થ સિદ્ધિ યોગ છે. આ યોગમાં પીળી સરસવ અને એક ચાંદીનો સિક્કો લાલ કપડામાં બાંધીને માતાજી પાસે રાખો. આનાથી તમારા કામમાં આવતી અડચણો આપોઆપ દૂર થશે.
19 માર્ચ: શુક્લ યોગમાં માતાજીને લાલ ચંદન અર્પણ કરો અને સૂર્યદેવને જળ ચઢાવો. આનાથી તમારી સામાજિક પ્રતિષ્ઠામાં વધારો થશે.
20 માર્ચ: સર્વામૃત યોગ દરમિયાન માતાજીને દૂધ અને મધ અર્પણ કરવાથી તમારું સ્વાસ્થ્ય એકદમ સારું રહેશે.
ખાસ નોંધ: આ પવિત્ર નવરાત્રીનું સમાપન 26 માર્ચે શ્રી રામ નવમીના પાવન અવસર સાથે થશે. આ આઠ દિવસો દરમિયાન તમારા આહાર અને વિચારોને એકદમ શુદ્ધ રાખવાનો સંકલ્પ કરો, કારણ કે શુદ્ધ વિચારો એ જ જીવનનો સૌથી મોટો ચમત્કાર છે.