Budget 2026 Highlights: કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે સંસદમાં 9મું કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કર્યું હતું. નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે રાજકોષીય ખાધ 4.3 ટકા રહેવાનો અંદાજ છે, અને મૂડી ખર્ચ વધારીને 12.2 લાખ કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવ્યો છે. બજેટમાં કરદાતાઓ, રોકાણકારો, ખેડૂતો, મધ્યમ વર્ગ અને ઉદ્યોગ માટે ઘણી મોટી જાહેરાતો સામેલ છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સરકારી મૂડી ખર્ચ (મૂડીખર્ચ) માં સતત વધારાને ધ્યાનમાં રાખીને નાણામંત્રીએ નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે સરકારી મૂડીખર્ચ નાણાકીય વર્ષ 2026 માં 11.2 લાખ કરોડથી વધારીને 12.2 લાખ કરોડ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.
2. સાત નવા હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર
પર્યાવરણને અનુકૂળ મુસાફરોની મુસાફરીને પ્રોત્સાહન આપવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે નાણામંત્રીએ સાત નવા હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર ઉમેરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. મુંબઈથી પુણે, પુણેથી હૈદરાબાદ, હૈદરાબાદથી બેંગલુરુ, હૈદરાબાદથી ચેન્નઈ, ચેન્નઈથી બેંગલુરુ, દિલ્હીથી વારાણસી અને વારાણસીથી સિલિગુડી.
3. બોન્ડ બજારોને મજબૂત બનાવવાના પગલાં
નાણામંત્રીએ કોર્પોરેટ બોન્ડ ઈન્ડેક્સ પર ફંડ અને ડેરિવેટિવ સુધી સાથે બજાર-નિર્માણ માળખું પ્રસ્તાવિત કર્યું. આ પગલાનો હેતુ કોર્પોરેટ બોન્ડ બજારને મજબૂત બનાવવાનો છે.
4. NIMHANS 2.0 ની સ્થાપના
સરકાર ઉત્તર ભારતમાં એક અગ્રણી માનસિક આરોગ્ય સંસ્થા સ્થાપિત કરવા માટે NIMHANS 2.0 ની સ્થાપના કરશે.
5. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેક્નોલોજીસ
બજેટમાં મુંબઈ સ્થિત ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ક્રિએટિવ ટેક્નોલોજીસને 15,000 માધ્યમિક શાળાઓમાં કન્ટેન્ટ લેબ્સ સ્થાપવા માટે સહાય પૂરી પાડવાનો પ્રસ્તાવ છે.
6. વિકસિત ભારત માટે બેંકિંગ પર વિશેષ ધ્યાન
નાણામંત્રીએ જાહેરાત કરી કે વિકસિત ભારત માટે બેંકિંગ પર એક ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિની રચના કરવામાં આવશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ સમિતિ સમગ્ર બેંકિંગ સિસ્ટમની સમીક્ષા કરશે અને ભારતના આર્થિક વિકાસના આગામી તબક્કાને વેગ આપવા માટે જરૂરી ફેરફારો સૂચવશે.
7. NRI માટે રોકાણ મર્યાદામાં વધારો
NRI માટે રોકાણ મર્યાદા 5% થી વધારીને 10% કરવામાં આવી છે અને કુલ રોકાણ મર્યાદા 10% થી વધારીને 24% કરવામાં આવી છે. આ પગલાથી NRIની મૂડી ભાગીદારી વધશે અને લાંબા ગાળાના વિદેશી ભંડોળની પહોંચમાં સુધારો થશે તેવી અપેક્ષા છે.
8. નાણાકીય એકત્રીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો
નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે નાણાકીય ખાધનો બજેટ અંદાજ GDP ના 4.3 ટકા છે, જ્યારે નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે સુધારેલ અંદાજ 4.4 ટકા છે.
9. આત્મનિર્ભર ભારત ભંડોળ
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રવિવારે સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) ને ટેકો આપવા માટે આત્મનિર્ભર ભારત ભંડોળમાં 2026-27 માં વધારાના ₹4,000 કરોડ ઉમેરવાની જાહેરાત કરી હતી. આ ભંડોળની જાહેરાત 2023માં ₹50,000 કરોડના ઇક્વિટી ભંડોળને મોટા ઉદ્યોગોમાં વિકાસ કરવાની ક્ષમતા અને સધ્ધરતા ધરાવતા MSMEs માં નાખવા માટે કરવામાં આવી હતી.
10. SME ભંડોળની જાહેરાત
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રવિવારે નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (SMEs) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 10,000 કરોડનું ભંડોળ સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો, જેનાથી અર્થતંત્રને વેગ મળશે. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 રજૂ કરતી વખતે તેમણે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે કન્ટેનર ઉત્પાદન માટે એક યોજનાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો.