Defence Budget 2026: સરકારે બજેટમાં સંરક્ષણ માટે પોતાનો ખજાનો ખોલી દીધો છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયને વર્ષ 2026-27 માટે 7.8 લાખ કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. સંરક્ષણ દળોના આધુનિકીકરણ માટે 2.1 લાખ કરોડની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે સંરક્ષણ મંત્રાલય પાસે રાફેલ ફાઇટર જેટ, સબમરીન અને યુએવી સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ પાઇપલાઇનમાં છે.
સરકારે બજેટમાં સંરક્ષણ માટે પોતાનો ખજાનો ખોલી દીધો છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયને વર્ષ 2026-27 માટે 7.8 લાખ કરોડનું બજેટ ફાળવવામાં આવ્યું છે. સંરક્ષણ દળોના આધુનિકીકરણ માટે 2.1 લાખ કરોડની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે સંરક્ષણ મંત્રાલય પાસે રાફેલ ફાઇટર જેટ, સબમરીન અને યુએવી સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સ પાઇપલાઇનમાં છે.
1 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સંસદમાં 2026-27નું કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કર્યું. સંરક્ષણ મંત્રાલયને કુલ 7.8 લાખ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ ગયા વર્ષના 6.81 લાખ કરોડ રૂપિયા કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે, જે સંરક્ષણ ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવાનો સંકેત આપે છે. આધુનિકીકરણ માટે સંરક્ષણ દળોને 2.19 લાખ કરોડ રૂપિયા ફાળવવામાં આવશે, જે ગયા વર્ષના 1.80 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે.
બજેટમાં કયા મુખ્ય ફેરફારો છે?
મૂડી બજેટ (આધુનિકીકરણ માટે): 1.80 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધારીને 2.19 લાખ કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવ્યા છે. આ રકમ નવી ખરીદી, શસ્ત્રો, સાધનો અને ટેકનોલોજી પર ખર્ચ કરવામાં આવશે.
ધ્યાન: સ્થાનિક ઉત્પાદન (આત્મનિર્ભર ભારત), સ્વદેશી શસ્ત્રો અને નિકાસમાં વધારો. સંરક્ષણ ઉત્પાદન પહેલાથી જ રેકોર્ડ સ્તરે છે.
વિશ્વભરમાં વધતા યુદ્ધો અને તણાવને કારણે આ વધારો નોંધપાત્ર છે - રશિયા-યુક્રેન, મધ્ય પૂર્વ, ભારત-ચીન અને ભારત-પાકિસ્તાન સરહદો પર પડકારો. ભારતને તેની સેનાને આધુનિક બનાવવાની જરૂર છે, જેમાં ડ્રોન, મિસાઇલ, ફાઇટર જેટ અને સાયબર સુરક્ષાનો સમાવેશ થાય છે.
પાઇપલાઇનમાં મુખ્ય પ્રોજેક્ટ્સ
સંરક્ષણ મંત્રાલય પાસે ઘણા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ ચાલી રહ્યા છે અથવા ટૂંક સમયમાં શરૂ થશે.
રાફેલ ફાઇટર જેટ: નૌકાદળ માટે વધારાના રાફેલ-એમ (26 કે તેથી વધુ) માટેના સોદા. વાયુસેના પાસે પહેલાથી જ 36 રાફેલ છે, વધુ ખરીદવાની યોજના છે.
સબમરીન: પ્રોજેક્ટ 75I હેઠળ AIP ટેકનોલોજી સાથે છ નવી સ્ટીલ્થ સબમરીન. આ એક મહત્વપૂર્ણ સોદો છે.
માનવરહિત હવાઈ વાહનો (UAVs/ડ્રોન): MQ-9B જેવા ઉચ્ચ-ઉચ્ચાઈવાળા ડ્રોન, સ્વદેશી ડ્રોન અને કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમ્સ. તાજેતરના સંઘર્ષોમાં ડ્રોન વધુને વધુ મહત્વપૂર્ણ બન્યા છે.
અન્ય: LCA Mk1A/Mk2 તેજસ ફાઇટર, LCH પ્રચંદ હેલિકોપ્ટર, બ્રહ્મોસ મિસાઇલો, S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ અને નવી મિસાઇલ/રડાર સિસ્ટમ્સ.
આ પ્રોજેક્ટ્સ લશ્કરની તાકાતમાં વધારો કરશે. બજેટમાં સ્થાનિક કંપનીઓને મોટો હિસ્સો મળશે.
ભારતને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં કયા ફાયદા મળ્યા?
2026નું બજેટ સંરક્ષણ ક્ષેત્રને નોંધપાત્ર લાભ પૂરો પાડે છે. કાચા માલ પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટી માફ કરવામાં આવી છે. આનાથી વિમાનના ભાગોના ઉત્પાદન માટે આયાતી ઘટકોનું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન કરવાની મંજૂરી મળશે. જાળવણી, સમારકામ અથવા ઓવરહોલ (MRO) સુવિધાઓમાં સુધારો કરવામાં આવશે. આ મુક્તિ સંરક્ષણ ક્ષેત્રના એકમોને ઉપલબ્ધ થશે, જેનાથી સ્થાનિક ઉત્પાદન વધશે અને ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. નાગરિક, તાલીમ અને અન્ય વિમાન માટેના ઘટકો પર પણ ડ્યુટીમાં છૂટ આપવામાં આવી છે.