Why Heart Attacks Occur More Between 6 AM And Noon: હાર્ટ એટેક ક્યારે આવશે, તે માત્ર આકસ્મિક વાત નથી હોતી, પરંતુ શરીરની પોતાની એક નક્કી લય હોય છે. આપણું દિલ અને આખું શરીર સર્કેડિયન રિધમ અનુસાર કામ કરે છે. આ જ શરીરની ડેઇલી રૂટિન, હોર્મોન, બ્લડ પ્રેશર અને બ્લડ ફ્લોને કંટ્રોલ કરે છે. આ જ કારણ છે કે હાર્ટ એટેકનું જોખમ સવારના સમયે વધુ જોવા મળે છે.
સવારે કેમ વધે છે જોખમ?
સવારના સમયે શરીર આરામની સ્થિતિમાંથી સક્રિય અવસ્થામાં આવે છે. મગજ શરીરને દિવસ માટે તૈયાર કરે છે, જેનાથી હોર્મોનનું સ્તર વધે છે, દિલના ધબકારા તેજ થાય છે અને બ્લડ વેસલ્સ થોડી સંકોચાઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયા સામાન્ય છે, પરંતુ જે લોકોની આર્ટરીઝ પહેલાથી જ સાંકડી હોય છે, તેમના માટે આ ફેરફાર જોખમ વધારી શકે છે.
શું કહે છે એક્સપર્ટ?
ડો. ઉદ્ગીથ ધીરે TOI ને જણાવ્યું કે સવારે 6 વાગ્યાથી બપોરે 12 વાગ્યાની વચ્ચે હાર્ટ એટેકના કેસ વધુ જોવા મળે છે. આ દરમિયાન શરીર એક એક્ટિવેશન ફેઝમાં હોય છે, જ્યાં કોર્ટિસોલ અને એડ્રેનાલિન જેવા હોર્મોન ઝડપથી વધે છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ રેટ અચાનક વધી જાય છે અને લોહી થોડું જાડું થઈ જાય છે, જેનાથી લોહી ગંઠાઈ જવાની શક્યતા પણ વધી જાય છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિની કોરોનરી આર્ટરીઝમાં પહેલાથી જ પ્લાક્સ જમા હોય છે, તો સવારનું આ દબાણ તેને તોડી શકે છે. પ્લાક્સ તૂટતા જ શરીર તેને ઈજા સમજીને તરત જ લોહી ગંઠાવી દે છે, જે થોડી જ મિનિટોમાં બ્લડ ફ્લોને રોકી શકે છે અને હાર્ટ એટેક આવી શકે છે. યુરોપિયન હાર્ટ જર્નલ સ્ટડીમાં પબ્લિશ રિસર્ચ પણ બતાવે છે કે સવારના સમયે શરીરમાં થતા આ જૈવિક ફેરફારો દિલના જોખમને ચરમસીમાએ પહોંચાડી દે છે.
દિવસમાં શું થાય છે ફેરફાર?
જેમ-જેમ દિવસ આગળ વધે છે, શરીર ધીમે-ધીમે શાંત અવસ્થામાં આવવા લાગે છે. હોર્મોનનું સ્તર સામાન્ય થઈ જાય છે અને બ્લડ પ્રેશર સ્થિર અથવા થોડું ઓછું થઈ જાય છે. ડો. ધીરના જણાવ્યા અનુસાર, સાંજના સમયે શરીર વધુ રિલેક્સ સ્થિતિમાં હોય છે, જેનાથી અચાનક ધમનીઓ બ્લોક થવાનું જોખમ ઓછું થઈ જાય છે. જોકે આનો મતલબ એ નથી કે જોખમ ખતમ થઈ જાય છે. સાંજના સમયે હાર્ટ એટેક અવારનવાર ભારે ખોરાક, શરાબ, માનસિક તણાવ અથવા અચાનક વધુ મહેનત કરવા સાથે જોડાયેલા હોય છે. વાસ્તવમાં સમસ્યા આર્ટરીઝની અંદર ધીમે-ધીમે બને છે. સમય સાથે તેમાં ફેટ જમા થતી જાય છે, જેનાથી તે સાંકડી અને ઓછી લવચીક થઈ જાય છે. સવારના સમયે અચાનક વધેલું દબાણ આ જમા થયેલા ફેટ પર અસર નાખે છે અને જો આ તૂટી જાય, તો સ્થિતિ ગંભીર થઈ શકે છે.
કઈ બાબતો હોય છે જવાબદાર?
જીવનશૈલી પણ તેમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. અનિયમિત ઊંઘ, મોડી રાત્રે જમવું અને સતત તણાવ શરીરની આ પ્રાકૃતિક લયને બગાડી દે છે. રિસર્ચ બતાવે છે કે ખરાબ ઊંઘ અને બગડેલી રૂટિન હાર્ટની બીમારીઓનું જોખમ વધારે છે. એટલા માટે જરૂરી છે કે રોજ એક જ સમયે ઊઠવું, રાત્રે હળવો ખોરાક લેવો, સવારના સમયે ડિપ્રેશનથી બચવું અને ધીમે-ધીમે દિવસની શરૂઆત કરવી આદતમાં સામેલ કરવામાં આવે. આ નાના ફેરફારો શરીર સાથે તાલમેલ બનાવીને દિલને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરે છે.
Disclaimer: આ જાણકારી રિસર્ચ સ્ટડીઝ અને નિષ્ણાતોના અભિપ્રાય પર આધારિત છે. તેને મેડિકલ સલાહનો વિકલ્પ ન માનવો. કોઈ પણ નવી પ્રવૃત્તિ કે વ્યાયામ અપનાવતા પહેલા પોતાના ડોક્ટર અથવા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લો.