General Knowledge: શું સવાર અને સાંજે માનવ ઊંચાઈ બદલાય છે? જાણો તેની પાછળનું ચોંકાવનારું વિજ્ઞાન
General Knowledge: સવાર અને સાંજ વચ્ચે વ્યક્તિની ઊંચાઈ લગભગ 1 થી 2 સેન્ટિમીટર બદલાય છે. આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે રાત્રે સૂતી વખતે કરોડરજ્જુ પર કોઈ ભાર હોતો નથી, પરિણામે સવારે તેનું કદ ઊંચું રહે છે.
General Knowledge: માનવ શરીર કુદરતની એક એવી અનોખી બનાવટ છે જેના કેટલાય રહસ્યો આજે પણ આપણને હેરાન કરી દે છે. શું તમે ક્યારેય આ વાત પર ધ્યાન આપ્યું છે કે તમારી લંબાઈ આખો દિવસ એકસરખી નથી રહેતી? સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે માણસનું કદ હંમેશા સ્થિર રહે છે, પરંતુ વિજ્ઞાનનું માનીએ તો સવારે ઊંઘમાંથી ઉઠવા અને રાત્રે સૂવા જવાના સમય વચ્ચે આપણી ઊંચાઈમાં એક મામૂલી પરંતુ સ્પષ્ટ તફાવત આવી જાય છે. આની પાછળ કોઈ જાદુ નથી પરંતુ આપણી કરોડરજ્જુ અને ગુરુત્વાકર્ષણ બળ વચ્ચે ચાલતી એક ખૂબ જ રસપ્રદ વૈજ્ઞાનિક રમત જવાબદાર છે.
કરોડરજ્જુ અને ગાદીદાર ડિસ્કનું માળખું
આ આખા ફેરફારને સમજવા માટે આપણે આપણા શરીરની આંતરિક સંરચના એટલે કે કરોડરજ્જુના વિજ્ઞાનને નજીકથી જોવું પડશે. આપણી કરોડરજ્જુ ઘણી નાની-નાની કશેરુકાઓ (Vertebrae) થી મળીને બનેલી હોય છે. આ હાડકાંના સાંધા વચ્ચે ખૂબ જ નાજુક અને ગાદીદાર ડિસ્ક આવેલી હોય છે, જેમાં એક ખાસ પ્રકારનું ઘટ્ટ પ્રવાહી ભરેલું હોય છે. આ ડિસ્ક આપણા શરીર માટે એક શોક એબ્સોર્બર (ઝટકો શોષી લેનાર યંત્ર) ની જેમ કામ કરે છે, જે હરવા-ફરવા દરમિયાન હાડકાંને આપસમાં ટકરાતા બચાવે છે.
આ પણ વાંચો..ભારતમાં જન્મી રહ્યા છે ઓછા બાળકો, પ્રથમવાર પ્રજનન દરમાં થયો મોટો ઘટાડો
રાતનો આરામ અને સવારની વધેલી લંબાઈ
જ્યારે આપણે રાત્રિના સમયે પલંગ પર સીધા સૂઈને આરામ કરી રહ્યા હોઈએ છીએ, ત્યારે આપણી કરોડરજ્જુ પર શરીરનું કોઈ ગુરુત્વાકર્ષણ ભાર કે દબાણ પડતું નથી. દબાણ સંપૂર્ણપણે હટી જવાને કારણે આ લવચીક ડિસ્કની અંદર ફરીથી પ્રવાહી સંપૂર્ણપણે ભરાઈ જાય છે અને તેઓ પોતાની ક્ષમતા અનુસાર થોડી ફૂલે છે. આ જ મુખ્ય કારણ છે કે જ્યારે આપણે સવારે ઊંઘમાંથી ઉઠીએ છીએ, ત્યારે આપણી કરોડરજ્જુ સંપૂર્ણપણે ખેંચાયેલી હોય છે અને આ સમયે આપણું કદ દિવસના બાકીના સમયની સરખામણીમાં સૌથી વધુ લાંબુ હોય છે.
આખો દિવસનું કામ અને ગુરુત્વાકર્ષણનું દબાણ
સવારે ઉઠ્યા પછી જેવા આપણે આપણી દિનચર્યા શરૂ કરીએ છીએ, તેવી જ રીતે પૃથ્વીનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ (Gravity) આપણા શરીર પર પોતાની અસર બતાવવાનું શરૂ કરી દે છે.
-
આખો દિવસ ઊભા રહેવા, સતત હરવા-ફરવા, ભારે સામાન ઊંચકવા કે ઓફિસમાં ખુરશી પર બેસી રહેવાને કારણે આપણા શરીરનું આખું વજન કરોડરજ્જુ પર પડે છે.
-
આ સતત પડતા શારીરિક દબાણને કારણે તે ગાદીદાર ડિસ્કની અંદર રહેલું પ્રવાહી ધીમે-ધીમે બહારની તરફ સંકોચાવવા લાગે છે અને તે ડિસ્ક આપસમાં થોડી દબાઈ કે કમ્પ્રેસ થઈ જાય છે.
સાંજ સુધીમાં કદમાં આવતો મામૂલી તફાવત
આખો દિવસના આ જ કડક શારીરિક તણાવ અને ડિસ્કના દબાવાને કારણે સાંજ થતાં-થતાં આપણી કરોડરજ્જુનું કદ થોડું સંકોચાઈ જાય છે.
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ શું કહે છે?
મેડિકલ નિષ્ણાતો અને કરોડરજ્જુ પર કરવામાં આવેલા વિવિધ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અનુસાર, મોટાભાગના સામાન્ય માણસોની લંબાઈમાં સવારથી સાંજ વચ્ચે લગભગ 1 થી 2 સેન્ટીમીટર સુધીનો ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે. કેટલાક ખાસ કિસ્સાઓમાં, જેમ કે ખૂબ જ વધારે ભારે શારીરિક કામ કરનારા લોકો કે ખેલાડીઓમાં, આ તફાવત આના કરતા થોડો વધારે પણ જોવા મળી શકે છે.
ટોપ સ્ટોરી
ટ્રેન્ડિંગ સમાચાર
