8th Pay Commission: 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચ માટે પરામર્શ પ્રક્રિયા હાલમાં પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. આ મહિનાના અંતમાં મુંબઈમાં એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાવાની છે જ્યાં સત્તાવાર ભલામણોને અંતિમ સ્વરૂપ આપતા પહેલા કર્મચારી સંગઠનો, પ્રતિનિધિઓ, પેન્શનર સંગઠનો અને ફેડરેશનો સાથે વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવશે. કમિશનની ભલામણોનો સીધો લાભ 1 કરોડથી વધુ લોકોને થશે. આમાં આશરે 50 લાખ કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને સંરક્ષણ અને રેલ્વે મંત્રાલયોના નિવૃત્ત કર્મચારીઓ સહિત આશરે 65 લાખ પેન્શનરોનો સમાવેશ થાય છે.
8મા પગાર પંચની સંદર્ભ શરતો સમજો
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા મંજૂર કરાયેલ 8મા પગાર પંચની 'સંદર્ભ શરતો' (ToR) એ નિર્ધારિત કરે છે કે કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોએ અંતિમ ભલામણોમાંથી શું અપેક્ષા રાખવી જોઈએ:
સમયમર્યાદા અને માળખું: 8મું પગાર પંચ એક એડહોક બોડી છે જેમાં ચેરમેન, એક પાર્ટ-ટાઇમ સભ્ય અને સભ્ય-સચિવનો સમાવેશ થાય છે. કમિશનને તેની રચનાના 18 મહિનાની અંદર (3 નવેમ્બર, 2025) તેની ભલામણો સબમિટ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે, જોકે જો જરૂરી હોય તો તે વચગાળાનો અહેવાલ સબમિટ કરી શકે છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ: ભલામણો ઘડતી વખતે, કમિશન દેશની આર્થિક પરિસ્થિતિ, રાજકોષીય શિસ્ત, વિકાસ કાર્યો અને કલ્યાણ યોજનાઓ માટે બજેટ ઉપલબ્ધતા, બિન-ફાળો આપતી પેન્શન યોજનાઓનો ખર્ચ અને રાજ્ય સરકારના ખજાના પર અસર ધ્યાનમાં લેશે.
ડીએ, પગાર ધોરણ અને પેન્શન: કયા ફેરફારો શક્ય છે?
પગાર માળખું: કમિશન પગાર (પગાર માળખું, પગાર મેટ્રિક્સ), ભથ્થાં (ડીએ, ડીઆર, એચઆરએ), અને અન્ય રોકડ અને બિન-રોકડ લાભો (વધારો, પ્રમોશન) માં જરૂરી અને વ્યવહારુ સુધારાઓની સમીક્ષા કરશે.
પ્રતિભા અને કાર્યક્ષમતા: સરકારી સેવામાં પ્રતિભાને આકર્ષવા અને કાર્ય સંસ્કૃતિમાં જવાબદારી વધારવા માટે એક આકર્ષક પગાર માળખું વિકસાવવામાં આવશે. વધુમાં વધુ સારી કામગીરીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હાલની બોનસ યોજનાઓની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
ભથ્થાં સમીક્ષા: વિવિધ ભથ્થાં સુવ્યવસ્થિત કરવામાં આવશે અને તેમના પાત્રતા માપદંડોની સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
પેન્શનરો માટે રાહત: રાષ્ટ્રીય પેન્શન સિસ્ટમ (NPS/UPS) અને બિન-NPS હેઠળ આવરી લેવામાં આવતા કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઇટી અને પેન્શન સંબંધિત નિયમોની સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને ભલામણો કરવામાં આવશે.
નવી ભલામણો ક્યારે કરી શકાય છે?
આયોગની સમયરેખા મુજબ, તેની રચનાના 18 મહિનાની અંદર (એટલે કે, ફેબ્રુઆરી અને એપ્રિલ 2027 વચ્ચે) તેની ભલામણો જાહેર કરવાની અપેક્ષા છે. રિપોર્ટ સબમિટ કરવાની અંતિમ તારીખ મે 2027 છે.
ભૂતકાળના વલણો અનુસાર, પગાર પંચની ભલામણોને સંપૂર્ણપણે લાગુ કરવામાં બે થી ત્રણ વર્ષનો સમય લાગે છે. આનો અર્થ એ છે કે કર્મચારીઓને 2027 માં અપેક્ષિત પગાર વધારાનો સંપૂર્ણ લાભ 2029 અથવા 2030 સુધી જ મળશે.
