8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચ (CPC) ની કામગીરી હવે ધીમે-ધીમે વેગ પકડી રહી છે, ત્યારે સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના સંગઠનોએ પોતાના પગાર અને પેન્શન વધારા માટેના સૂચનો આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. આ બધામાં સૌથી મોટી ચર્ચા 'ફિટમેન્ટ ફેક્ટર' (Fitment Factor) ને લઈને ચાલી રહી છે. ફાઇનલ નિર્ણય તો પગાર પંચ પોતાનો રિપોર્ટ સોંપશે ત્યારે જ આવશે, પરંતુ તાજેતરમાં પેન્શનરોની એક મોટી સંસ્થાએ સરકારને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર નક્કી કરવા માટે એક સાવ નવો 'હાઇબ્રિડ' રસ્તો અપનાવવાની અપીલ કરી છે, જેથી વધતી મોંઘવારીમાં પેન્શનરોને તેનો પૂરો અને ખરો ફાયદો મળી શકે.
અત્યાર સુધી શું અંદાજ છે?
જ્યાં સુધી 8મું પગાર પંચ સરકારને પોતાનો ફાઇનલ અહેવાલ ન સોંપે ત્યાં સુધી અંતિમ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જાણી શકાશે નહીં. જોકે, વિવિધ સંગઠનો પોતાની રીતે માંગણીઓ કરી રહ્યા છે:
FNPO દ્વારા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર 3 રાખવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.
જ્યારે વર્ષ 2025 ના એક રિપોર્ટમાં એવો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે આ આંકડો 1.82 થી 2.46 ની વચ્ચે રહી શકે છે.
RSCWS નો નવો 'હાઇબ્રિડ' પ્રસ્તાવ શું છે?
14 માર્ચ, 2026 ના રોજ રેલવે સિનિયર સિટીઝન્સ વેલ્ફેર સોસાયટી (RSCWS) દ્વારા પગાર પંચની પ્રશ્નાવલીના જવાબમાં એક નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. સંસ્થાએ જણાવ્યું છે કે, "ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનો મુખ્ય હેતુ મોંઘવારીના કારણે ઘટતી વાસ્તવિક આવકને સરભર કરવાનો હોવો જોઈએ. પેન્શનરોના મૂળ પેન્શનમાં સારો એવો વધારો થાય તે માટે એક સમાન અને પૂરતું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરવું જરૂરી છે."
આ માટે RSCWS એ એક 'હાઇબ્રિડ ગણતરી મોડેલ' સૂચવ્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે, 7મા પગાર પંચમાં વપરાયેલા ડૉ. વોલેસ આયક્રોઇડના સૂત્ર (જે મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહના ખર્ચ પર આધારિત હતું) અને 5મા પગાર પંચના 'સતત સંબંધિત આવક' (Constant Relative Income) વાળા અભિગમને ભેગા કરીને એક નવી ફોર્મ્યુલા બનાવવી જોઈએ.
નવા ફોર્મ્યુલામાં કયા ખર્ચાઓ ઉમેરવાની માંગ છે?
પેન્શનરોની સંસ્થાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આજના ડિજિટલ યુગમાં માત્ર ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ જ નહીં, પણ અન્ય ખર્ચાઓ પણ વધી ગયા છે. તેથી ફિટમેન્ટ ફેક્ટર નક્કી કરતી વખતે 4 લોકોના કુટુંબને ધ્યાનમાં રાખીને નીચેના ખર્ચાઓનો ખાસ સમાવેશ કરવો જોઈએ:
રોજબરોજ વપરાતી સામાન્ય ગ્રાહક વસ્તુઓ
ઇન્ટરનેટ અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીનો ખર્ચ
હેલ્થકેરની મોંઘવારી અને આરોગ્ય વીમા (હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સ) નું પ્રીમિયમ
પગાર પંચની પ્રશ્નાવલીના જવાબમાં મળ્યા આ સૂચનો
તમને જણાવી દઈએ કે 8મા પગાર પંચે કુલ 18 પ્રશ્નોની એક યાદી બહાર પાડી હતી, જેમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અંગે લોકો અને સંગઠનોના મંતવ્યો માંગવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રશ્નાવલીમાં એ બાબત પર ભાર મુકાયો હતો કે સરકારી પગારમાં નોકરીના વર્ષો, મોંઘવારી ભથ્થું (DA), સિનિયોરિટી અને યોગ્યતા જેવા ઘટકો સામેલ હોય છે.
આના જ જવાબમાં RSCWS એ વધુમાં એવી પણ ભલામણ કરી છે કે વિવિધ સ્તરના કર્મચારીઓ માટે એક કરતા વધુ (બહુવિધ) ફિટમેન્ટ ફેક્ટર રાખવા અંગે વિચારણા થવી જોઈએ અને પેન્શન સુધારણામાં બધા સાથે સમાનતા જળવાઈ રહે તે સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ.