કોલ ગેસિફિકેશન માટે ₹37500 કરોડની યોજનાને મંજૂરી, આ ક્ષેત્રમાં 50 હજાર નોકરીઓની તકો ઉભી થશે

સરકારે  કોલસા ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સ (Surface Coal/Lignite Gasification Projects) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹37,500 કરોડની નાણાકીય સહાય યોજનાને મંજૂરી આપી.

પ્રતિકાત્મક તસવીર

Source : તસવીર સોશિયલ મીડિયા

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• ₹37,500 કરોડની કોલસા ગેસિફિકેશન યોજનાને મંજૂરી મળી.
• આ યોજના 50,000 રોજગારીની તકો ઉભી કરશે.
• આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડી આત્મનિર્ભર બનવાનો પ્રયાસ.

Coal Gasification Jobs: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે આજે દેશની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માટે એક ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું. સરકારે  કોલસા ગેસિફિકેશન પ્રોજેક્ટ્સ (Surface Coal/Lignite Gasification Projects) ને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ₹37,500 કરોડની નાણાકીય સહાય યોજનાને મંજૂરી આપી. આ યોજના માત્ર ભારતની વિદેશી દેશો પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે નહીં પરંતુ દેશમાં 50,000 પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો પણ ઉભી કરશે.

આ પ્રોજેક્ટ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

ભારત પાસે વિશ્વનો સૌથી મોટો કોલસાનો ભંડાર છે, જે આશરે 401 અબજ ટન છે. આ યોજના 2030 સુધીમાં 100 મિલિયન ટન કોલસાનું ગેસિફિકેશન કરવાનો લક્ષ્યાંક ધરાવે છે. આનાથી આપણે મોટા પ્રમાણમાં આયાત કરીએ છીએ તે ઉત્પાદનોનું સ્થાનિક ઉત્પાદન શક્ય બનશે. દેશના કેટલાક મુખ્ય આયાત આંકડા અહીં છે:

Cabinet approves Rs 37,500 crore coal gasification scheme to cut import dependence
Read @ANI Story | https://t.co/edSWxYBpUn#Cabinet #coal #gasification pic.twitter.com/h45KkbgSvF

— ANI Digital (@ani_digital) May 13, 2026

• LNG: 50% થી વધુ આયાત.
• યુરિયા: લગભગ 20% આયાત.
• મિથેનોલ: 80-90% આયાત.
• એમોનિયા: લગભગ 100% આયાત.

રોકાણ અને નોકરીની તક

કેબિનેટના આ નિર્ણયથી દેશના કોલસા ઉત્પાદક પ્રદેશોમાં આર્થિક ક્રાંતિ થવાની અપેક્ષા છે. આશરે 25 પ્રોજેક્ટ્સ કોલસા બેલ્ટના વિસ્તારોમાં 50,000 યુવાનોને રોજગારી પૂરી પાડશે. આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય ખાનગી અને જાહેર ક્ષેત્રોમાંથી આશરે ₹2.5 થી ₹3 લાખ કરોડના રોકાણોને આકર્ષવાનો છે. સંપૂર્ણ અમલીકરણ પછી, સરકાર GST આવક ઉપરાંત વાર્ષિક ₹6,300 કરોડની આવક ઉત્પન્ન કરશે.

આ પણ વાંચો- અમદાવાદ-ધોલેરા સેમી હાઈ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટને કેન્દ્રીય કેબિનેટની મંજૂરી, 20,665 કરોડનો ખર્ચ થશે 

યોજનાના મુખ્ય મુદ્દાઓ અહીં છે

• સરકારે આ ક્ષેત્રમાં રોકાણને સરળ બનાવવા માટે ઘણી છૂટછાટો આપી છે:
• નાણાકીય પ્રોત્સાહનો: સરકાર પ્લાન્ટ અને મશીનરી ખર્ચના 20% સુધી નાણાકીય પ્રોત્સાહનો પ્રદાન કરશે.
• કેપિંગ: એક પ્રોજેક્ટ માટે મહત્તમ ₹5,000 કરોડ અને જૂથ માટે ₹12,000 કરોડ સુધી પ્રદાન કરવામાં આવશે.
• 30-વર્ષનો કરાર: સિનગેસ ઉત્પાદન માટે કોલસા લિંકનો સમયગાળો 30 વર્ષ સુધી લંબાવવામાં આવ્યો છે, જે ખાતરી કરે છે કે કંપનીઓને લાંબા ગાળાના કાચા માલની ઉપલબ્ધતા મળશે.
• પારદર્શક પ્રક્રિયા: પારદર્શક અને સ્પર્ધાત્મક બોલી લગાવીને પ્રોજેક્ટ્સ પસંદ કરવામાં આવશે.

આત્મનિર્ભર ભારત તરફ એક મોટું પગલું

ભારતે નાણાકીય વર્ષ 2025 માં LNG, યુરિયા અને મિથેનોલ જેવા ઉત્પાદનોની આયાત પર આશરે ₹2.77 લાખ કરોડ ખર્ચ્યા હતા. મધ્ય પૂર્વમાં વર્તમાન ભૂ-રાજકીય તણાવને જોતાં, ભારત માટે તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે આત્મનિર્ભર બનવું અનિવાર્ય બની ગયું છે. આ યોજના 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'આત્મનિર્ભર ભારત' પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે.

જાણો કોલ ગેસિફિકેશન શું છે?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, કોલ ગેસિફિકેશન એ એક ટેકનોલોજી છે જે કોલસાને બાળવાને બદલે રાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા સિન્થેસિસ ગેસ અથવા સિનગેસ (Syngas)માં રૂપાંતરિત કરે છે. આ ગેસનો ઉપયોગ વીજળી, યુરિયા, મિથેનોલ અને અન્ય રસાયણો ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે જે પ્રદૂષણ પણ ઘટાડે છે. આનાથી ભારતની આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે, વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થશે અને રૂપિયાને મજબૂત બનાવવામાં આવશે.

આ પણ વાંચો

અમદાવાદ-ધોલેરા સેમી હાઈ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટને કેન્દ્રીય કેબિનેટની મંજૂરી, 20,665 કરોડનો ખર્ચ થશે