Cheque Bounce: કોઈને ગિફ્ટમાં આપ્યો છે ચેક અને બાઉન્સ થઈ જાય તો શું થશે, શું તમારા પર થઈ શકે છે કેસ?

Cheque Bounce: જો તમે કોઈને ચેક ગિફ્ટમાં આપો અને તે બાઉન્સ થાય છે તો શું તમારા પર કેસ થઈ શકે છે? આ પ્રશ્ન વારંવાર ઉભો થાય છે.

જો ચેક ફક્ત ભેટ અથવા મદદ તરીકે આપવામાં આવ્યો હોય તો પરિસ્થિતિ બદલાય છે

Source : Unsplash

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• ભેટમાં આપેલો ચેક બાઉન્સ થાય તો ફોજદારી કેસ થતો નથી.
• નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટની કલમ 138 લોન માટે લાગુ પડે છે.
• સુપ્રીમ કોર્ટે લોન સાબિત ન થતાં ચેક બાઉન્સ કેસ ફગાવ્યો.
• ચેક આપતા પહેલા કારણ અને ભેટ પત્ર લેખિતમાં રાખો.

Cheque Bounce: જો તમે કોઈને ચેક ગિફ્ટમાં આપો અને તે બાઉન્સ થાય છે તો શું તમારા પર કેસ થઈ શકે છે? આ પ્રશ્ન વારંવાર ઉભો થાય છે. લોકો ઘણીવાર એવું ધારે છે કે ચેક બાઉન્સ થયા પછી તરત જ કેસ દાખલ કરવામાં આવે છે પરંતુ કાયદો એવું કહેતો નથી. જો ચેક ફક્ત ભેટ અથવા મદદ તરીકે આપવામાં આવ્યો હોય તો પરિસ્થિતિ બદલાય છે.

નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ એક્ટની કલમ 138 ફક્ત ત્યારે જ લાગુ પડે છે જ્યારે ચેક કોઈની બાકી રકમ ચૂકવવા અથવા લોન ચૂકવવા માટે આપવામાં આવે છે. જો કે, આવા કિસ્સાઓમાં કોર્ટમાં સાબિત કરવું પડી શકે છે કે ચેક લોન માટે ન હતો.

ભેટમાં આપેલો ચેક બાઉન્સ થાય તો શું કેસ દાખલ કરી શકાય છે?

જો આ અંગેની વાત કરીએ તો તેનો સીધો જવાબ ના છે. જો તમે કોઈને લગ્ન, તહેવાર, દાન અથવા વ્યક્તિગત મદદ માટે ચેક ભેટમાં આપો છો અને તે બાઉન્સ થાય છે તો સામાન્ય રીતે કલમ 138  હેઠળ ફોજદારી કેસ ઉભો થતો નથી.

કારણ કે કાયદો કહે છે કે 

ચેક કાયદેસર લોન માટે હોવો જોઈએ.

ભેટને કાનૂની જવાબદારી માનવામાં આવતી નથી.

એટલા માટે દરેક ભેટ ચેક બાઉન્સના કેસમાં પરિણમતી નથી.

આવા કિસ્સાઓ ક્યારે ઉભા થયા છે તે જાણો

2013માં વિજય વિરુદ્ધ લક્ષ્મણનો કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં આવ્યો. આ કેસમાં ફરિયાદી વિજયે દાવો કર્યો હતો કે તેણે લક્ષ્મણ (આરોપી) ને ₹1,15,000ની વ્યક્તિગત લોન આપી હતી. લક્ષ્મણે લોન ચૂકવવા માટે ચેક આપ્યો હતો, જે બેન્કમાં જમા કરાવતી વખતે અપૂરતા ભંડોળને કારણે બાઉન્સ થઈ ગયો. લક્ષ્મણે જણાવ્યું હતું કે તેણે કોઈ લોન લીધી ન હતી અને ફક્ત વિજયના પિતાને સુરક્ષા તરીકે ચેક આપ્યો હતો જેઓ ત્યાં દૂધ સપ્લાય કરતા હતા.

આ પણ વાંચોઃ પોસ્ટ ઓફિસની 36 મહિનાની FDમાં ₹2,00,000 રોકશો તો કેટલું વ્યાજ મળશે? જાણો કેલક્યુલેશન

કોર્ટનો નિર્ણય શું હતો?

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું હતું કે વિજય એ સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યો છે કે તેણે લોન ક્યારે અને કેવી રીતે આપી હતી. કોર્ટે એવું માન્યું કે ફક્ત ચેક હાથમાં રાખવાથી લોન કાયદેસર રીતે માન્ય હોવાનું સાબિત થતું નથી. આ પછી કોર્ટે લક્ષ્મણને નિર્દોષ જાહેર કર્યો અને વિજયની ફરિયાદ ફગાવી દીધી હતી.

આવો જ એક કેસ આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટ સમક્ષ આવ્યો હતો

આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટ સમક્ષ બીજો એક સમાન કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં બી. કૃષ્ણ રેડ્ડી વિરુદ્ધ એમ. ચંદ્રશેખર. આ કિસ્સામાં, ફરિયાદી લોન સાબિત કરી શક્યા નહીં. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે જો ચેક ભેટ અથવા વ્યક્તિગત મદદ માટે આપવામાં આવ્યો હોય તો તેને ચેક બાઉન્સનો ગુનો ગણી શકાય નહીં.

કલમ 139 હેઠળ કોર્ટ શરૂઆતમાં માનીને ચાલે છે કે ચેક દેવું પુરુ કરવા માટે આપવામાં આવ્યો હતો. આવા કિસ્સામાં તમારે સાબિત કરવું પડી શકે છે:

ચેક ભેટ તરીકે આપવામાં આવ્યો હતો.

કોઈ લોન નહોતી.

અને એ પણ બીજા પક્ષનો દાવો ખોટો હતો.

પોતાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખશો?

ચેક આપતા પહેલા ચેકનું કારણ લખો, જેમ કે લગ્નની ભેટ અથવા તહેવારની ભેટ.

ભેટ પત્ર રાખો. જો તે મોટી રકમ હોય તો લેખિત નોંધ શામેલ કરવાની ખાતરી કરો.

તેનો રેકોર્ડ રાખો. મેસેજ, ચેટ્સ અથવા પત્રો પુરાવા તરીકે કામ કરી શકે છે.

આ પણ વાંચો

માત્ર ₹10,000ની RD અને FD થી બની શકો છો કરોડપતિ, પોસ્ટ ઓફિસની આ છે શાનદાર સરકારી યોજના

ટ્રેનની કન્ફર્મ ટિકિટ હોવા છતાં મહિલાને થયો ₹2560 નો દંડ, જાણો રેલવેનો આ ખાસ નિયમ