ભારત કયા દેશ પાસેથી સૌથી વધુ સોનું ખરીદે છે? જાણો આયાત પર કેટલા લાખ કરોડનો ખર્ચ થાય છે

ભારતમાં સોનાની માંગને પહોંચી વળવા વિદેશથી મોટા પાયે આયાત કરવામાં આવે છે. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને UAE સહિતના દેશોમાંથી ભારત કેટલું સોનું ખરીદે છે અને અર્થતંત્ર પર તેની શું અસર પડે છે તે વિગતવાર જાણો.

India gold import

Source : ai

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

India gold import: ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સોનાનું અનેરું અને ઐતિહાસિક મહત્વ છે. દેશભરમાં લગ્નસરાની સિઝન, દિવાળી કે ધનતેરસ જેવા મોટા તહેવારો અને સુરક્ષિત રોકાણના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ તરીકે સોનાની માંગ હંમેશા ટોચ પર રહે છે. આ વિશાળ અને અવિરત સ્થાનિક માંગને પહોંચી વળવા માટે ભારત સરકારે અને વેપારીઓએ દર વર્ષે વિશ્વના વિવિધ દેશોમાંથી અબજો ડોલરના મૂલ્યના સોનાની આયાત કરવી પડે છે. નાણાકીય વર્ષ 2024 25 ના લેટેસ્ટ આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, ભારતે પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે વિદેશી બજારોમાંથી રેકોર્ડ બ્રેક ખરીદી કરી છે. તો ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે ભારતનું વાર્ષિક સોનાનું આયાત બિલ કેટલું છે અને કયા દેશો આપણા સૌથી મોટા ગોલ્ડ સપ્લાયર છે.

સોનાની આયાત પાછળ ભારતનો વાર્ષિક ખર્ચ

આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વર્ષ 2024 25 દરમિયાન ભારતનું કુલ ગોલ્ડ ઇમ્પોર્ટ બિલ અંદાજે 4.89 લાખ કરોડ રૂપિયાના તોતિંગ આંકડા સુધી પહોંચી જવાનો અંદાજ છે. જો ડોલરમાં વાત કરીએ તો આ રકમ 45.5 બિલિયન ડોલરની આસપાસ થાય છે, જે અગાઉના વર્ષોની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો દર્શાવે છે.

ખાસ કરીને ભારતીયોની સોના પ્રત્યેની દીવાનગીનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય કે, માત્ર ઓક્ટોબર 2025 માં, તહેવારોની સિઝન દરમિયાન ભારતે એક જ મહિનામાં રેકોર્ડ 14.72 બિલિયન ડોલરનું સોનું વિદેશથી મંગાવ્યું હતું. આ આંકડો અગાઉના વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતા લગભગ 200 ટકાનો માતબર વધારો સૂચવે છે.

કયા દેશો છે ભારત માટે સોનાના સૌથી મોટા સપ્લાયર?

ભારત દુનિયાના ઘણા દેશોમાંથી પીળી ધાતુની ખરીદી કરે છે, પરંતુ મુખ્યત્વે નીચેના દેશોનો હિસ્સો સૌથી મોટો છે:

• સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ (પ્રથમ ક્રમે): ભારતને સોનું પૂરું પાડતા દેશોની યાદીમાં સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ સૌથી મોખરે છે. કુલ આયાતના લગભગ 41 ટકા હિસ્સા સાથે તે ભારતનો સૌથી મોટો સપ્લાયર છે. વર્ષ 2024 25 માં ભારતે સ્વિસ માર્કેટમાંથી 19.6 બિલિયન ડોલરના મૂલ્યનું સોનું ખરીદ્યું હતું. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ તેના 99.9 ટકા શુદ્ધતાવાળા ગોલ્ડ રિફાઇનિંગ હબ અને શાનદાર ગુણવત્તા નિયંત્રણ માટે જગવિખ્યાત હોવાથી ભારતીય ઝવેરીઓની તે પ્રથમ પસંદ છે.
• સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE): આ યાદીમાં 16.01 બિલિયન ડોલરની નિકાસ સાથે દુબઈ બીજા સ્થાને છે. ભારત અને UAE વચ્ચે થયેલા 'CEPA' (કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઈકોનોમિક પાર્ટનરશિપ એગ્રીમેન્ટ) ને કારણે ભારતીય વેપારીઓને આયાત ડ્યુટીમાં 1 ટકાની વિશેષ છૂટછાટ મળે છે, જેનાથી દુબઈથી થતો ગોલ્ડનો વેપાર ઘણો સસ્તો અને નફાકારક બને છે.
• દક્ષિણ આફ્રિકા અને અન્ય દેશો: વિશ્વના સૌથી જૂના સોનાના ઉત્પાદકોમાંના એક એવા દક્ષિણ આફ્રિકાએ ભારતને આશરે 6.35 બિલિયન ડોલરનું સોનું પૂરું પાડ્યું છે અને તે ત્રીજા સ્થાને છે. આ ઉપરાંત, લેટિન અમેરિકન દેશ પેરુ પાસેથી 4.21 બિલિયન ડોલર અને ઓસ્ટ્રેલિયા પાસેથી 2.99 બિલિયન ડોલરના સોનાની આયાત કરવામાં આવી છે.

ભારતીય અર્થતંત્ર પર સોનાની આયાતની અસર

વિદેશથી આટલા મોટા પાયે થતી સોનાની ખરીદીની સીધી અને નકારાત્મક અસર ભારતના ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit   CAD) પર પડે છે. કારણ કે, આયાત બિલ વધવાથી દેશનું વિદેશી હૂંડિયામણ મોટી માત્રામાં બહાર જાય છે.

આ આર્થિક પરિસ્થિતિને સંતુલનમાં રાખવા અને દેશમાં સોનાની ગેરકાયદેસર દાણચોરી (સ્મગલિંગ) અટકાવવાના મજબૂત ઇરાદા સાથે ભારત સરકારે જુલાઈ 2024 ના કેન્દ્રીય બજેટમાં એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો હતો. નાણામંત્રી દ્વારા સોના પર લાગતી બેઝિક કસ્ટમ ડ્યુટી 15 ટકાથી ઘટાડીને સીધી 6 ટકા કરી દેવામાં આવી હતી. આ પગલાંથી કાયદેસરની આયાતને પ્રોત્સાહન મળ્યું છે અને સ્થાનિક બજારમાં ગ્રાહકોને પણ ભાવમાં થોડી રાહત મળી છે.

આ પણ વાંચો

ચાંદીમાં ₹5,000નો મોટો કડાકો! શું સોનું પણ ઘટ્યું ? જાણો આજના લેટેસ્ટ ભાવ