Indian rice export: ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધની સીધી અસર ભારતના ચોખા નિકાસકારો પર પડી છે. બંને દેશો વચ્ચેના તણાવને કારણે ઈરાનમાંથી પસાર થતા ચોખાની નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે. આના પરિણામે, હરિયાણા, પંજાબ, દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશમાંથી નિકાસ થતા લગભગ 1 લાખ મેટ્રિક ટન ચોખા ભારતીય બંદરો પર જ અટકી પડ્યા છે. આ સ્થિતિને કારણે નિકાસ થતા ચોખાના ભાવમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ લગભગ ₹1200 જેટલો ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે.
નિકાસકારોની ચિંતા અને પરમિટની સમસ્યા
ચોખાના નિકાસકારોની સૌથી મોટી ચિંતા ઈરાનમાં અટવાયેલા તેમના ચોખાના નાણાં અને બંદરો પર લોડ થયેલા તેમના ચોખાના કન્ટેનરની છે. કારણ કે ઈરાનમાં નિકાસ થતા ચોખાનો કોઈ વીમો હોતો નથી, જેના કારણે નિકાસકારો કરોડો રૂપિયાના ચોખા ગુમાવવાના ભય હેઠળ છે. વધુમાં, ઈરાનમાં ચોખાની નિકાસ માટેની પરમિટ ફક્ત ચાર મહિના માટે જ આપવામાં આવે છે. જો ચોખા નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં ન પહોંચે તો પરમિટ રદ થાય છે અને નિકાસકારોને મોટું નુકસાન સહન કરવું પડે છે. હાલમાં, બંદરો પર લગભગ 4,000 કન્ટેનર ચોખા હોલ્ડ પર છે.
કેન્દ્ર સરકાર પાસે મદદની અપીલ
આ ગંભીર પરિસ્થિતિને જોતા, ભારતીય ચોખા નિકાસકારોએ કેન્દ્ર સરકાર પાસે મદદની માંગ કરી છે. તેમની મુખ્ય માંગ છે કે ભારત સરકારે યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાની સરકાર સાથે વાતચીત કરવી જોઈએ અને ચોખાની નિકાસ માટેની પરમિટની સમયમર્યાદા લંબાવવા માટે વિનંતી કરવી જોઈએ.
ભારતીય બાસમતી ચોખાની વૈશ્વિક માંગ
ઉલ્લેખનીય છે કે વિશ્વમાં કુલ બાસમતી ચોખાની 40% નિકાસ ફક્ત હરિયાણામાંથી થાય છે. બાકીના 60% પંજાબ, દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશ દ્વારા નિકાસ કરવામાં આવે છે. કૈથલના ચોખા નિકાસકાર ગૌતમ મિગલાનીના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત કુલ બાસમતી ચોખાની નિકાસનો 30% થી વધુ હિસ્સો ઈરાનને કરે છે, જે ભારતીય ચોખાનો સૌથી મોટો આયાતકાર દેશ છે. સાઉદી અરેબિયા બીજા સ્થાને અને ઈરાક ત્રીજા સ્થાને આવે છે.
અગાઉ, ઈરાન ભારતમાંથી વાર્ષિક 15 લાખ ટન ચોખાની આયાત કરતું હતું. આ વર્ષે પણ ઈરાન ભારતમાંથી સારા પ્રમાણમાં ચોખાની આયાત કરી રહ્યું હતું, જેના કારણે ચોખાના ભાવમાં પણ વધારો થયો હતો. પરંતુ હવે યુદ્ધને કારણે ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેનાથી નિકાસકારો ચિંતિત છે કે જો આગામી સમયમાં ઈરાનમાં ચોખાની નિકાસ નહીં થાય તો તેઓ ડાંગરનો આગામી પાક ખરીદી શકશે નહીં, જેના કારણે ડાંગરના ભાવમાં પણ ઘટાડો થશે.
(રિપોર્ટ- સુનિલ રવિશ)