Post Office Monthly Income Scheme: જો તમે શેરબજારના જોખમોથી દૂર રહીને સુરક્ષિત રોકાણ સાથે દર મહિને નિશ્ચિત આવક મેળવવા માંગતા હો, તો પોસ્ટ ઓફિસની એક યોજના તમારા માટે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. ભારત સરકારના નાણા મંત્રાલય દ્વારા સંચાલિત 'પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજના' (Post Office Monthly Income Scheme - POMIS) એવા રોકાણકારો માટે આશીર્વાદરૂપ છે જેઓ પોતાની મૂડી સુરક્ષિત રાખીને નિયમિત માસિક કમાણી ઈચ્છે છે. હાલમાં સરકાર આ યોજના પર વાર્ષિક 7.4% નો આકર્ષક વ્યાજ દર આપી રહી છે. આ યોજનાની ખાસિયત એ છે કે તેમાં એકવાર પૈસા જમા કરાવ્યા પછી, દર મહિને વ્યાજની રકમ તમારા બચત ખાતામાં ઓટો-ક્રેડિટ થઈ જાય છે, જે એક પ્રકારના પેન્શન અથવા પગારની ગરજ સારે છે.
આ યોજનાના ગણિતને સમજીએ તો, જો કોઈ વ્યક્તિ પોસ્ટ ઓફિસમાં સિંગલ એકાઉન્ટ ખોલાવીને મહત્તમ મર્યાદા એટલે કે ₹9,00,000 (નવ લાખ) નું રોકાણ કરે છે, તો 7.4% ના વાર્ષિક વ્યાજ દર મુજબ તેને વાર્ષિક ₹66,600 નું વ્યાજ મળે છે. આ વાર્ષિક વ્યાજને 12 મહિનામાં વહેંચવામાં આવે તો રોકાણકારને દર મહિને ₹5,550 ની નિશ્ચિત આવક થાય છે. આમ, તમારા જમા પૈસા સુરક્ષિત રહે છે અને ઉપરથી દર મહિને ખર્ચ માટે રકમ પણ મળતી રહે છે. વ્યાજની રકમ તમે પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ અથવા ECS દ્વારા તમારા બેંક ખાતામાં પણ મેળવી શકો છો.
આ યોજનામાં રોકાણની મર્યાદા અને નિયમો પણ ખૂબ સરળ છે. કોઈપણ ભારતીય નાગરિક ઓછામાં ઓછા ₹1,000 થી ખાતું ખોલાવી શકે છે. સિંગલ એકાઉન્ટમાં મહત્તમ ₹9 Lakh અને જો ત્રણ વ્યક્તિઓ મળીને સંયુક્ત ખાતું (Joint Account) ખોલાવે તો મહત્તમ ₹15 Lakh સુધીનું રોકાણ કરી શકાય છે. સંયુક્ત ખાતામાં પણ રોકાણકારોને સમાન વ્યાજ દરનો લાભ મળે છે. આ યોજનાનો મેચ્યોરિટી પિરિયડ એટલે કે મુદત 5 વર્ષની હોય છે. આ ઉપરાંત, ખાતાધારક ઈચ્છે તો એક પોસ્ટ ઓફિસમાંથી બીજી પોસ્ટ ઓફિસમાં ખાતું ટ્રાન્સફર પણ કરાવી શકે છે અને તેમાં નોમિનેશનની સુવિધા પણ ઉપલબ્ધ છે.
રોકાણકારોએ એ પણ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે આ યોજનામાંથી મળતું વ્યાજ કરપાત્ર (Taxable) હોય છે. એટલે કે તમારી કુલ આવક મુજબ તમારે ટેક્સ ભરવો પડી શકે છે અને તેમાં કલમ 80C હેઠળ કોઈ છૂટ મળતી નથી. જો તમારે મુદત પૂરી થયા પહેલા પૈસાની જરૂર પડે તો પ્રી-મેચ્યોર ક્લોઝરની સુવિધા છે, પરંતુ તેમાં શરતો લાગુ પડે છે. ખાતું ખોલાવ્યાના 1 વર્ષ સુધી પૈસા ઉપાડી શકાતા નથી. જો 1 થી 3 વર્ષની વચ્ચે ખાતું બંધ કરવામાં આવે તો મૂળ રકમમાંથી 2% કપાત કરવામાં આવે છે અને જો 3 થી 5 વર્ષની વચ્ચે બંધ કરવામાં આવે તો 1% રકમ કાપીને બાકીના પૈસા પરત આપવામાં આવે છે. આમ, લાંબા ગાળાના સુરક્ષિત આયોજન માટે આ યોજના ઉત્તમ છે.