Trump tariffs refund: ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકામાંથી એક બહુ મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' નીતિને સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી જબરદસ્ત ઝટકો લાગ્યો છે. યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રમ્પ સરકાર દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફ (આયાત ડ્યૂટી) ને ગેરકાયદેસર ઠેરવ્યા છે. આ આદેશ બાદ હવે અમેરિકન સરકારે વસૂલેલા 166 અબજ ડોલરના જંગી ટેરિફ રિફંડ કરવાની શરૂઆત કરી દીધી છે. ત્યારે આપણા મનમાં સવાલ થવો સ્વાભાવિક છે કે આ રિફંડ પ્રક્રિયામાં ભારતનો કેટલો હિસ્સો છે અને શું ભારતીય કંપનીઓને તેનો સીધો ફાયદો મળશે ખરો? ચાલો આખી વાતને સરળ ભાષામાં સમજીએ.
શા માટે રિફંડ આપી રહ્યું છે અમેરિકા?
ટ્રમ્પ સરકારે ભૂતકાળમાં ભારત સહિત ઘણા દેશોના સામાન પર ઊંચા ટેરિફ ઝીંકી દીધા હતા. પરંતુ હવે ત્યાંની સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ ચુકાદો આપ્યો છે કે આ ટેરિફ કાયદાકીય નિયમોના ધોરણે યોગ્ય ન હતા. કોર્ટના આ આદેશના કારણે જ યુએસ સરકારે ઐતિહાસિક રીતે મોટા પાયે પૈસા પાછા આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવી પડી છે.
આ 166 અબજ ડોલરમાં ભારતનો હિસ્સો કેટલો?
અમેરિકાના આ આકરા ટેરિફને કારણે ભારતને પણ મોટો ફટકો પડ્યો હતો. 2025 ના મધ્ય ભાગમાં ભારતથી જતી અંદાજે 48 અબજ ડોલરની નિકાસ પર વધારાનો ટેક્સ ઝીંકી દેવામાં આવ્યો હતો. આજે જે 166 અબજ ડોલર રિફંડ થવાના છે, તેમાંથી લગભગ 12 અબજ ડોલર તો માત્ર ભારતીય માલસામાન સાથે જ જોડાયેલા છે. એટલે કે આ આખી રિફંડ પ્રક્રિયામાં ભારત એક બહુ મોટો ભાગ ભજવે છે.
ખરેખર આ રિફંડના પૈસા મળશે કોને?
હવે સૌથી મોટી વાત એ છે કે આ પૈસા સીધા ભારત સરકાર કે ભારતીય નિકાસકારોના ખાતામાં નહીં આવે. અમેરિકાના વેપાર નિયમો મુજબ, આ રિફંડ ફક્ત એ આયાતકારોને (એટલે કે અમેરિકન કંપનીઓને) જ મળશે જેમણે અમેરિકામાં માલ મંગાવતી વખતે ત્યાંની સરકારને આ ટેક્સ ભર્યો હતો. ટેક્નિકલ રીતે જોઈએ તો આ પૈસા ભારતમાં આવવાના બદલે અમેરિકન આયાતકારો પાસે જ જશે.
તો પછી ભારતીય કંપનીઓને શું ફાયદો?
ભલે પૈસા સીધા ભારતમાં ન આવે, પણ તેનો પરોક્ષ (indirect) ફાયદો તો ભારતીય નિકાસકારોને મળશે જ. ભારતીય કંપનીઓ પોતાના અમેરિકન ખરીદદારો સાથે વાતચીત કરીને આ રિફંડમાં પોતાનો ભાગ માંગી શકે છે, ખાસ કરીને જો તેમના ડીલના કરારમાં એવી કોઈ શરતો હોય તો. આ ઉપરાંત, સૌથી મોટો ફાયદો એ થશે કે ટેરિફ હટી જવાથી હવે અમેરિકન માર્કેટમાં ભારતીય માલ વધુ સસ્તો બનશે, જેનાથી આપણી સ્પર્ધાત્મકતા વધશે અને નિકાસમાં મોટો ઉછાળો આવશે.
રિફંડ ક્યારે મળશે?
અમેરિકાના કસ્ટમ્સ વિભાગે આ રિફંડની પ્રક્રિયા માટે એક ખાસ ઓનલાઈન સિસ્ટમ પણ શરૂ કરી દીધી છે. જે કંપનીઓના દાવા મંજૂર થઈ જશે, તેમને 60 થી 90 દિવસની અંદર જ આ રકમ ચૂકવી દેવામાં આવશે.