Ambaji Aathmani Puja: ગુજરાતની શ્રદ્ધાના કેન્દ્ર સમાન અંબાજી મંદિર (Ambaji Temple) ને લઈને ગુજરાત હાઈકોર્ટે (Gujarat High Court) એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે વર્ષો જૂની પરંપરાનો અંત લાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, હવેથી નવરાત્રી દરમિયાન આસો સુદ આઠમની મહાઆરતી અને પૂજામાં દાંતાના રાજવી પરિવારનો કોઈ વિશેષ હક કે વિશેષાધિકાર (Privilege) રહેશે નહીં. હાઈકોર્ટના આ નિર્ણય બાદ હવે સામાન્ય શ્રદ્ધાળુઓ (Devotees) માટે પણ આ પવિત્ર પૂજાના દ્વાર ખુલી ગયા છે.
અંબાજીમાં રાજાશાહી પરંપરા અને કાનૂની જંગ
સુપ્રસિદ્ધ શક્તિપીઠ અંબાજીમાં દાયકાઓથી એક પરંપરા ચાલી આવતી હતી, જેના કારણે મંદિર ટ્રસ્ટ અને દાંતા સ્ટેટના રાજવી પરિવાર વચ્ચે કાનૂની વિવાદ (Legal Dispute) ચાલી રહ્યો હતો. રાજવી પરિવારનો દાવો હતો કે, રાજાશાહીના સમયથી આઠમના દિવસે થતી હવન વિધિ અને મુખ્ય આરતી કરવાનો તેમનો પ્રથમ અધિકાર છે. તેઓ આને પોતાનો અંગત ધાર્મિક અને કાનૂની હક ગણાવતા હતા, પરંતુ મંદિર વહીવટી તંત્ર અને સરકાર દ્વારા આ બાબતે કોર્ટમાં રજૂઆતો કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટે શું કહ્યું? લોકશાહીમાં 'વીઆઈપી કલ્ચર' નહીં ચાલે
આ મહત્વપૂર્ણ કેસની સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે બંધારણીય મૂલ્યોને પ્રાધાન્ય આપતા કેટલાક કડક અવલોકનો કર્યા છે:
લોકશાહી અને સમાનતા (Democracy and Equality): કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આપણે હવે લોકશાહીમાં જીવીએ છીએ, રાજાશાહીમાં નહીં. લોકશાહી શાસન વ્યવસ્થામાં કોઈ એક પરિવારને વંશપરંપરાગત રીતે વિશેષ અધિકારો આપી શકાય નહીં.
જાહેર ટ્રસ્ટ (Public Trust) ના નિયમો: અંબાજી મંદિર હવે સરકાર હસ્તકનું એક જાહેર ધાર્મિક ટ્રસ્ટ છે. આવા જાહેર સ્થળોએ કાયદાની દૃષ્ટિએ દરેક નાગરિક અને ભક્ત સમાન છે.
ભેદભાવનો અંત: ઈશ્વરની ભક્તિમાં કે આરતીમાં કોઈ એક વ્યક્તિને અગ્રતા આપવી (Priority) તે બંધારણીય રીતે અયોગ્ય છે. આથી, વર્ષો જૂનો આ વિશેષાધિકાર રદ કરવામાં આવે છે.
ભક્તો માટે ખુશીના સમાચાર: હવે દરેક સમાન
હાઈકોર્ટના આ ઐતિહાસિક ચુકાદા (Historical Verdict) ને કારણે અંબાજી મંદિરના ઇતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે. અત્યાર સુધી નવરાત્રીની આઠમે રાજવી પરિવારની હાજરી અનિવાર્ય ગણાતી હતી, જેના કારણે સામાન્ય ભક્તોએ રાહ જોવી પડતી હતી અથવા તેઓ મુખ્ય પૂજાથી વંચિત રહેતા હતા. પરંતુ હવે મંદિર પ્રશાસન તમામ ભક્તો માટે સમાન ધોરણે વ્યવસ્થા કરી શકશે. આ નિર્ણયથી સામાન્ય શ્રદ્ધાળુઓમાં આનંદની લાગણી પ્રસરી ગઈ છે, કારણ કે માતાજીના દરબારમાં હવે રાજા અને રંક વચ્ચેનો ભેદભાવ કાયમી ધોરણે દૂર થઈ ગયો છે.