મહારાષ્ટ્રના બારામતીમાં એક મોટી વિમાન દુર્ઘટના બની હતી, જેમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી અજિત પવારનું નિધન થયું હતું. આ અકસ્માતમાં અન્ય ચાર લોકોના પણ મોત થયા હતા. NCP નેતા અને મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્યમંત્રી અજિત પવારનું વિમાન ક્રેશ થયું હતું, જેમાં તેમનું નિધન થયું હતું. આ અકસ્માતે ફરી એકવાર બ્લેક બોક્સને ચર્ચામાં લાવ્યું છે. તે કોઈપણ વિમાન દુર્ઘટનાના કારણો જાહેર કરે છે. તે વિમાનની દરેક હિલચાલ રેકોર્ડ કરે છે, જેના કારણે દુર્ઘટના પછી તેની શોધ મહત્વપૂર્ણ બને છે.
બ્લેક બોક્સ ડેટા સંગ્રહ કરે છે
બ્લેક બોક્સ મૂળભૂત રીતે ફ્લાઇટ રેકોર્ડર છે. તે વિમાન અને તેની ઉડાન સંબંધિત તમામ ડેટા સંગ્રહિત કરે છે. તે વિસ્ફોટ, અથડામણ, આગ, ઉચ્ચ તાપમાન અને પાણીથી બચી શકે છે, જેથી ખાતરી થાય કે દુર્ઘટના પછી પણ ડેટા અકબંધ રહે. અકસ્માતોના કારણોને સમજવા અને ભવિષ્યમાં તેમને અટકાવવા માટે આ મહત્વપૂર્ણ છે. તેથી, વિમાન દુર્ઘટનાની તપાસ માટે બ્લેક બોક્સ એક મહત્વપૂર્ણ સાધન છે.
બ્લેક બોક્સની શોધ 1930 ના દાયકામાં ફ્રેન્ચ એન્જિનિયર ફ્રાંસ્વા હુસૈનો દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તેમણે એક એવું ઉપકરણ ડિઝાઇન કર્યું હતું જે ફોટોગ્રાફિક ફિલ્મ પર વિમાનના દસ પરિમાણો રેકોર્ડ કરે છે. તે સમયથી આજ સુધી બ્લેક બોક્સ ટેકનોલોજી સતત અપડેટ કરવામાં આવી રહી છે.
તેને બ્લેક બોક્સ કેમ કહેવામાં આવે છે?
તેને "બ્લેક બોક્સ" કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે લાઇટ-પ્રૂફ કન્ટેનરમાં સમાયેલ છે. જોકે, તેનો રંગ ઓરેન્જ છે, જેથી અકસ્માત પછી તેને સરળતાથી શોધી શકાય. આજે, બ્લેક બોક્સ મેમરી ચિપ્સનો ઉપયોગ કરે છે. તેમાં કોઈ ગતિશીલ ભાગો નથી, જે અકસ્માતમાં નુકસાનનું જોખમ ઘટાડે છે.
બ્લેક બોક્સ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે ?
બ્લેક બોક્સમાં બે ભાગો હોય છે: ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર (FDR), જે ફ્લાઇટની તકનીકી વિગતો રેકોર્ડ કરે છે—જેમ કે ઊંચાઈ, ગતિ અને એન્જિનની સ્થિતિ. બીજું કોકપીટ વોઇસ રેકોર્ડર (CVR) છે, જે કોકપીટના અવાજો અને વાતચીતો રેકોર્ડ કરે છે. બ્લેક બોક્સથી અલગ વિમાનમાં DVR પણ છે. તેનું કાર્ય કોકપીટ અને કેબિન ફૂટેજ સહિત બોર્ડ પરના વિવિધ કેમેરામાંથી CCTV ફૂટેજ રેકોર્ડ કરવાનું છે. આ તપાસ માટે વધારાની માહિતી પૂરી પાડે છે.
બ્લેક બોક્સને સૌથી કઠોર પરિસ્થિતિઓમાં પણ સુરક્ષિત રહેવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. તેમના પર ટાઇટેનિયમ અથવા સ્ટેનલેસ સ્ટીલ જેવા મજબૂત પદાર્થોના જાડા સ્તરનો કોટ લગાવવામાં આવે છે.