Budget 2026 Free LPG Cylinder: કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે (Nirmala Sitharaman) 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ રજૂ કરેલા કેન્દ્રીય બજેટમાં દેશની કરોડો ગૃહિણીઓ અને ગરીબ મહિલાઓ માટે ખુશીના સમાચાર આપ્યા છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં જે મહિલાઓ આજે પણ લાકડાના ચૂલા પર રસોઈ બનાવીને તેના હાનિકારક ધૂમાડાને કારણે પોતાના સ્વાસ્થ્ય (Health) સાથે ચેડાં કરી રહી છે, તેમને આ મુસીબતમાંથી કાયમી છુટકારો અપાવવા સરકારે મોટી જાહેરાત કરી છે. સરકારે 'મફત એલપીજી સિલિન્ડર' (Free LPG Cylinder) અને નવા કનેક્શન માટે બજેટમાં જંગી ભંડોળ ફાળવ્યું છે, જે મહિલા સશક્તિકરણની દિશામાં એક મોટું ડગલું છે.
બજેટમાં ભંડોળની ફાળવણી (Budget Allocation) પર નજર કરીએ તો, સરકારે 'પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના' (PM-Ujjwala Yojana) ને વધુ વેગવંતી બનાવવા માટે કમર કસી છે. નવા ગેસ કનેક્શન પૂરા પાડવા માટે રવિ સીઝન અને આગામી વર્ષ માટે ₹9,200 કરોડની માતબર રકમ ફાળવવામાં આવી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે આર્થિક રીતે નબળી મહિલાઓને ગેસ કનેક્શન લેતી વખતે એક પણ રૂપિયો ખર્ચવો ન પડે. આ અંતર્ગત 'ડિપોઝિટ-ફ્રી કનેક્શન' (Deposit-Free Connection) આપવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેથી ગરીબ પરિવારો પર શરૂઆતનો આર્થિક બોજ ન આવે.
આ યોજનાને વધુ પારદર્શક બનાવવા માટે 'ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર' (Direct Benefit Transfer - DBT) સિસ્ટમ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. સબસિડી અને સહાયની રકમ સીધી લાભાર્થીઓના બેંક ખાતામાં પહોંચે તે માટે અલગથી ₹1,500 કરોડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થાથી વચેટિયાઓની ભૂમિકા ખતમ થશે અને જરૂરિયાતમંદ મહિલાઓને પૂરેપૂરો આર્થિક લાભ સમયસર મળી રહેશે. અત્યાર સુધીમાં દેશના આશરે 104.1 મિલિયન પરિવારો આ ક્રાંતિકારી યોજનાનો લાભ લઈ ચૂક્યા છે, જે આંકડો હવે ઝડપથી વધશે.
યોજના હેઠળ મળતી સુવિધાઓની વાત કરીએ તો, નવા લાભાર્થીઓને સંપૂર્ણ મફત ગેસ કનેક્શન આપવામાં આવશે, જેમાં સિલિન્ડર અને રેગ્યુલેટરનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, રસોઈ બનાવવા માટે ગેસ સ્ટવ (Stove) અને સુરક્ષા પાઈપ પણ વિનામૂલ્યે પૂરી પાડવામાં આવશે. એક મહત્વની જાહેરાત મુજબ, મોટાભાગના રાજ્યોમાં 'પ્રથમ રિફિલ' (First Refill) પણ મફત આપવામાં આવશે. ત્યારબાદ જ્યારે પણ ગ્રાહક નવું સિલિન્ડર ભરાવશે, ત્યારે તેની નિર્ધારિત સબસિડી સીધી તેના લિંક થયેલા બેંક ખાતામાં જમા કરી દેવામાં આવશે.
આ યોજનાનો લાભ કોણ લઈ શકે તે માટેના પાત્રતાના માપદંડ પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. જો તમે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS) અથવા ગરીબી રેખા નીચે (BPL) જીવતા પરિવારમાંથી આવો છો અને તમારા ઘરમાં અગાઉથી કોઈના નામે ગેસ કનેક્શન નથી, તો તમે આ સુવિધા મેળવવા માટે પાત્ર છો. સરકારની આ યોજના ખાસ કરીને એવી મહિલાઓ માટે છે જેઓ પરંપરાગત બળતણ પર નિર્ભર છે. આનાથી મહિલાઓના સમયની બચત થશે અને રસોડામાં કામ કરવાની પદ્ધતિ વધુ આધુનિક અને સુરક્ષિત બનશે.
અરજી કરવાની પ્રક્રિયા (How to Apply) અત્યંત સરળ અને ડિજિટલ રાખવામાં આવી છે. ઈચ્છુક મહિલાઓ 'ઉજ્જવલા યોજના' ની સત્તાવાર વેબસાઈટ પર જઈને ઓનલાઇન (Online) ફોર્મ ભરી શકે છે. જેમને ઓનલાઇન પ્રક્રિયામાં મુશ્કેલી હોય, તેઓ પોતાના ઘરની નજીક આવેલી કોઈપણ ગેસ એજન્સી કે ડિસ્ટ્રીબ્યુટરની મુલાકાત લઈને ઓફલાઇન (Offline) ફોર્મ સબમિટ કરી શકે છે. આ માટે જરૂરી દસ્તાવેજોમાં 'આધાર કાર્ડ' (Aadhaar Card), સરનામાનો પુરાવો (Address Proof) અને બેંક પાસબુકની નકલ અનિવાર્ય છે.
એકવાર અરજી પત્રક અને કેવાયસી (KYC) દસ્તાવેજોની ચકાસણી થઈ ગયા બાદ, મંજૂરી મળતાની સાથે જ લાભાર્થી મહિલાને ગેસ કનેક્શન સોંપવામાં આવશે. સરકારના આ ક્રાંતિકારી પગલાથી દેશભરમાં 'ક્લીન એનર્જી' (Clean Energy) નો વ્યાપ વધશે અને લાખો મહિલાઓને ધૂમાડા મુક્ત રસોડું મળશે. આ બજેટ જોગવાઈથી આગામી વર્ષોમાં ગ્રામીણ ભારતના ચિત્રમાં મોટો બદલાવ આવવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.