Budget 2026 NRI Highlights: નવી દિલ્હીમાં રજૂ થયેલા કેન્દ્રીય બજેટ 2026 (Union Budget 2026) માં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે વિદેશમાં વસતા ભારતીય સમુદાય એટલે કે 'બિન-નિવાસી ભારતીયો' (NRIs) માટે મહત્વના દરવાજા ખોલી નાખ્યા છે. ભારતીય શેરબજાર (Share Market) માં વિદેશી મૂડી પ્રવાહ વધારવા અને એનઆરઆઈને દેશના વિકાસમાં સીધા ભાગીદાર બનાવવા માટે સરકારે રોકાણના નિયમો હળવા કર્યા છે. જોકે, તેની સાથે જ ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે રહેઠાણના નિયમોમાં પણ મોટા અને કડક ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
નાણામંત્રીની જાહેરાત મુજબ, હવે NRI રોકાણકારો ભારતીય કંપનીઓમાં પહેલા કરતા બમણું રોકાણ કરી શકશે. અત્યાર સુધી એક વ્યક્તિગત NRI રોકાણકાર કોઈ કંપનીમાં મહત્તમ 5% સુધી જ હિસ્સો ખરીદી શકતો હતો. પરંતુ હવે આ મર્યાદા વધારીને 10% કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે, જે એક મોટી રાહત છે.
આ ઉપરાંત, તમામ વ્યક્તિગત રોકાણકારો માટેની એકંદર મર્યાદા (Aggregate Limit) પણ 10% થી વધારીને 24% સુધી લઈ જવાની યોજના છે. અત્યાર સુધી વિદેશી રોકાણ મુખ્યત્વે 'ફોરેન ડાયરેક્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ' (FDI) અને 'ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટમેન્ટ' (FPI) પૂરતું સીમિત હતું. પરંતુ સરકારના આ નિર્ણયથી NRIs ને સીધું ઇક્વિટી માર્કેટમાં રોકાણ કરવાની તક મળશે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આનાથી બજારમાં લાંબા ગાળાની સ્થિરતા (Long-term Stability) આવશે અને અર્થતંત્રને વેગ મળશે. જોકે, એક તરફ રોકાણમાં છૂટછાટ અપાઈ છે, તો બીજી તરફ ટેક્સના નિયમો કડક બનાવાયા છે. સરકારે 'કર હેતુ' માટે રહેઠાણના દિવસોની ગણતરીમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે.
નવા નિયમ મુજબ, જો કોઈ ભારતીય નાગરિકની ભારતમાંથી થતી વાર્ષિક આવક ₹15 Lakh (1.5 મિલિયન) થી વધુ હોય અને તે નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ભારતમાં 120 Days કે તેથી વધુ સમય વિતાવે, તો તેને 'રેસિડેન્ટ' ગણવામાં આવશે. આવા સંજોગોમાં તેણે ભારતમાં ટેક્સ ભરવો પડશે.
અગાઉ આ સમયમર્યાદા 182 Days હતી. એટલે કે હવે જો તમે પહેલા કરતા ઓછા દિવસ પણ ભારતમાં રોકાશો, તો પણ તમે ટેક્સના દાયરામાં આવી શકો છો. આ ફેરફારથી ઘણા હાઈ નેટવર્થ ઇન્ડિવિડ્યુઅલ્સ (HNIs), જેઓ ભારતમાંથી મોટી કમાણી કરે છે પરંતુ વિદેશમાં રહીને ટેક્સ બચાવતા હતા, તેઓ હવે ભારતીય કર પ્રણાલી હેઠળ આવી જશે.
(ડીસ્ક્લેમર: આ સમાચાર માત્ર માહિતી માટે છે. શેરબજારમાં રોકાણ જોખમોને આધીન છે. રોકાણ કરતા પહેલા તમારા આર્થિક સલાહકારની મદદ અવશ્ય લો.)