ટ્રેનના મુસાફરોને રેલવે તરફથી મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. હાલમાં RAC ટિકિટ ધરાવતા મુસાફરોએ એક જ બર્થ બીજા વ્યક્તિ સાથે શેર કરવી જરૂરી છે. આમ છતાં બંને મુસાફરો પાસેથી આખું ભાડું વસૂલવામાં આવે છે. રેલવે હવે આ વ્યવસ્થાને સમાપ્ત કરવાનો વિકલ્પ વિચારી રહી છે. જો આવું થાય તો RAC ટિકિટ પર મુસાફરી કરતા મુસાફરોને રાહત મળી શકે છે. RAC એટલે રિઝર્વેશન અગેન્સ્ટ કેન્સલેશન. જ્યારે ટ્રેનમાં બધી કન્ફર્મ બર્થ બુક થઈ જાય છે ત્યારે મુસાફરોને RAC સ્ટેટસ આપવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ બે મુસાફરોએ એક જ બર્થ શેર કરવી પડી શકે છે.
આ કિસ્સામાં બંને મુસાફરોને બેસવાની જગ્યા મળી જાય છે પરંતુ તેમને અલગ અલગ આખી બર્થ મળતી નથી. જો મુસાફરી પહેલાં કન્ફર્મ ટિકિટ રદ કરવામાં આવે છે તો RAC મુસાફરને ખાલી બર્થ મળવાની શક્યતા હોય છે. જો કે, ક્યારેક ચાર્ટ તૈયાર ન થાય ત્યાં સુધી ટિકિટ RAC રહે છે અને મુસાફરોએ સમગ્ર મુસાફરી દરમિયાન બર્થ શેર કરવી પડે છે.
શું RAC ટિકિટ સિસ્ટમ સમાપ્ત થવાની તૈયારીમાં છે?
ભારતીય રેલવે દાયકાઓ જૂની રિઝર્વેશન અગેન્સ્ટ કેન્સલેશન સિસ્ટમની સમીક્ષા કરી રહી છે. અહેવાલો સૂચવે છે કે રેલવે આ સુવિધાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવાની શક્યતા પર વિચાર કરી રહી છે. મુસાફરોની સુવિધા અને હાલની ટિકિટિંગ સિસ્ટમમાં સુધારો કરવાની જરૂરિયાતને આના કારણો તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે.
રેલવેના એક અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે મુસાફરને સંપૂર્ણ સૂવાની જગ્યા ન મળે ત્યારે સંપૂર્ણ ટિકિટ ભાડું વસૂલવું કેટલું યોગ્ય છે તેને લઈને સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે. પરિણામે RAC સિસ્ટમમાં ફેરફારની શક્યતા શોધવામાં આવી રહી છે.
એક સંસદીય સમિતિએ પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે
RAC મુસાફરો પાસેથી સંપૂર્ણ ભાડું વસૂલવાનો મુદ્દો પહેલા ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. એક સંસદીય સમિતિએ આ સિસ્ટમ પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો અને રેલવેને ફેરફારો કરવાની સલાહ આપી હતી. સમિતિનું માનવું હતું કે જે મુસાફરો સંપૂર્ણ બર્થ મેળવી શકતા નથી તેમની પાસેથી સંપૂર્ણ ભાડું વસૂલવું અયોગ્ય છે. આરએસી સિસ્ટમ શરૂઆતમાં એટલા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી કારણ કે ટિકિટ બુકિંગ મેન્યુઅલી કરવામાં આવતી હતી અને રદ કર્યા પછી ખાલી બર્થનો ટ્રેક રાખવો મુશ્કેલ હતો. હવે ડિજિટલ રિઝર્વેશન સિસ્ટમના યુગમાં રેલવે આ જૂના નિયમમાં ફેરફાર કરવાની શક્યતા શોધી રહી છે.
હાલમાં RAC સિસ્ટમ નાબૂદ કરવા અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. રેલવે આ દરખાસ્ત પર વિચાર કરી રહી છે. તેથી મુસાફરોએ સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી પડશે.
પુરુષ અને મહિલા મુસાફરો માટે પણ સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે.
RAC સિસ્ટમ હેઠળ પુરુષ અને મહિલા મુસાફરો સાથે એક જ બર્થ શેર કરવાથી અગવડતા ઊભી થઈ શકે છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં ટિકિટ ચેકિંગ સ્ટાફ (TTE) માટે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવી પડકારજનક બની જાય છે. મુસાફરોને થતી આ અસુવિધાને ધ્યાનમાં રાખીને રેલવે સિસ્ટમની સમીક્ષા કરી રહી છે.