આજકાલ ઘણા ઘરોમાં એ ચર્ચા ચાલતી હોય છે કે રસોઈ બનાવવા માટે રાંધણ ગેસ (LPG) સસ્તો પડે કે પછી વીજળીથી ચાલતું ઇન્ડક્શન? ભલે મોટાભાગના ભારતીય ઘરોમાં હજુ પણ ગેસના બાટલાનો જ ઉપયોગ થતો હોય, પણ છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઇન્ડક્શન કુકટોપ પણ લોકોની ફેવરિટ પસંદ બની રહ્યા છે. જો સીધી અને સરળ ગણતરી કરીએ તો, ઇન્ડક્શન ગેસ કરતાં વધુ ઝડપી છે અને તેમાં ગરમીનો વેડફાટ ઓછો થતો હોવાથી તે ઊર્જા બચાવે છે, જે સરવાળે સસ્તું પડી શકે છે. જોકે, પાવર કટ વખતે કે પછી દેશી વાનગીઓ બનાવવા માટે હજુ પણ ગેસ જ લોકોની પહેલી પસંદ છે. આ જ કારણ છે કે હવે લોકો સ્માર્ટ બનીને રસોડામાં આ બંને વસ્તુઓનો 'હાઇબ્રિડ' ઉપયોગ કરવા લાગ્યા છે. ચાલો સમજીએ કે ખરેખર કોનો કેટલો ખર્ચ આવે છે.
ખર્ચની ગણતરી: ગેસનો બાટલો vs લાઈટ બિલ
સામાન્ય રીતે, ભારતમાં એક ઘરેલું LPG ગેસ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹900 થી લઈને ₹1100 ની આસપાસ હોય છે. ઘણા પરિવારોમાં એક બાટલો લગભગ એક મહિના સુધી આરામથી ચાલી જાય છે.
બીજી બાજુ, ઇન્ડક્શન કુકટોપ સંપૂર્ણપણે વીજળી પર ચાલે છે, એટલે તેમાં લાઈટ બિલનો ખર્ચ થાય છે. આપણા શહેરોમાં વીજળીનો દર સરેરાશ 1 યુનિટના ₹6 થી ₹9 ની આસપાસ હોય છે. એટલે ઇન્ડક્શનનો ખર્ચ સીધો એ વાત પર આધાર રાખે છે કે તમે રોજ કેટલા કલાક તેના પર રસોઈ કરો છો અને તમારા વિસ્તારમાં વીજળીનો ભાવ શું છે.
કાર્યક્ષમતા: કોણ વધુ સ્માર્ટ અને ઝડપી છે?
LPG અને ઇન્ડક્શન વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત તેમની કામ કરવાની રીત (કાર્યક્ષમતા) માં છે:
LPG ગેસ: જ્યારે આપણે ગેસ પર રસોઈ કરીએ છીએ, ત્યારે ગેસની માત્ર 50 થી 60 ટકા ગરમી જ વાસણને મળે છે. બાકીની 40 ટકા જેટલી ગરમી હવામાં વેડફાઈ જાય છે અને રસોડામાં બફારો કરે છે.
ઇન્ડક્શન: ઇન્ડક્શન બહુ સ્માર્ટ રીતે કામ કરે છે. તેમાં પેદા થતી 80 થી 90 ટકા ઊર્જા સીધી જ વાસણના તળિયે પહોંચે છે. ગરમી જરાય વેડફાતી નથી, એટલે ઇન્ડક્શન પર ખોરાક ફટાફટ રંધાઈ જાય છે.
આ જ કારણ છે કે ઇન્ડક્શનને વધુ સલામત, ઝડપી અને ચલાવવામાં સસ્તું માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને સિમ્પલ રસોઈ માટે લોકો ઇન્ડક્શનને વધુ અનુકૂળ માને છે.
તો પછી રસોડામાં LPG ગેસ હજુ પણ કેમ જરૂરી છે?
આટલા ફાયદા હોવા છતાં, આપણા રસોડામાંથી ગેસનો બાટલો ગાયબ નથી થયો, કારણ કે:
પાવર કટનું ટેન્શન નહિ: જો લાઈટ જતી રહે તો ગેસ સ્ટવ જ કામ આવે છે.
દેશી વાનગીઓની મજા: રોટલી શેકવી હોય, શાકમાં દેશી વઘાર (તડકો) કરવો હોય કે કડાઈમાં તળેલું બનાવવું હોય, તો ગેસની જ્વાળા પર જે મજા અને સગવડ છે, તે ઇન્ડક્શન પર નથી આવતી. મોટાભાગના ભારતીય ઘરોમાં ભોજન આના વિના અધૂરું છે.
નવો ટ્રેન્ડ: 'હાઇબ્રિડ રસોડું'
આજના સમયમાં મોટાભાગના ઘરોમાં હવે 'હાઇબ્રિડ રસોડું' સામાન્ય બની ગયું છે. એટલે કે દૂધ ગરમ કરવું, ચા બનાવવી કે કંઈક બાફવા જેવા રોજીંદા કાર્યો લોકો ઇન્ડક્શન પર ફટાફટ કરી લે છે અને રોટલી કે શાક વઘારવા માટે LPG ગેસનો ઉપયોગ કરે છે.
સરવાળે, ઇન્ડક્શન ઊર્જા બચાવવામાં ચોક્કસ આગળ છે, પણ તમારો વાસ્તવિક ખર્ચ વીજળીના દર અને તમારી રસોઈના જથ્થા પર આધાર રાખે છે. તેથી જ, ઘણા ભારતીય ઘરો હજુ પણ LPG અને ઇન્ડક્શન બંનેનો એકસાથે સ્માર્ટ ઉપયોગ કરે છે.