Malacca Strait: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસ વધતા તણાવ વચ્ચે, વૈશ્વિક ધ્યાન હવે બીજા એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ તરફ કેન્દ્રિત થઈ રહ્યું છે: મલાક્કા સ્ટ્રેટ. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઇન્ડોનેશિયા વચ્ચે એક નવો સંરક્ષણ કરાર થયો છે, જે સૂચવે છે કે આ સાંકડો માર્ગ ભૂ-રાજકીય સંઘર્ષનું આગામી કેન્દ્ર બની શકે છે. જો કે, ભારત માટે, આ સ્ટ્રેટનું મહત્વ વૈશ્વિક રાજકારણથી આગળ વધે છે. ચાલો જોઈએ કે મલાક્કા સ્ટ્રેટ ભારત માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારતની આર્થિક જીવનરેખામલક્કાની સામુદ્રધુની ભારતના દરિયાઈ વેપારના આશરે 55% થી 60% ભાગનું સંચાલન કરે છે, જે તેને દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ વેપાર માર્ગોમાંનો એક બનાવે છે. ભારતની ઊર્જા આયાતનો નોંધપાત્ર ભાગ આ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. કોઈપણ વિક્ષેપ ઓટોમોબાઇલ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઉત્પાદન જેવા ઉદ્યોગોને સીધી અસર કરી શકે છે, જે સમગ્ર અર્થતંત્રને ધીમું કરી શકે છે.
દક્ષિણપૂર્વ એશિયાનો પ્રવેશદ્વાર આ સામુદ્રધુની હિંદ મહાસાગર અને પેસિફિક મહાસાગર વચ્ચે પુલ તરીકે કામ કરે છે. તે ભારતને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા, પૂર્વ એશિયા અને તેનાથી આગળના મુખ્ય બજારો સાથે જોડે છે. સેમિકન્ડક્ટરથી લઈને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ સુધી, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનનો નોંધપાત્ર ભાગ આ માર્ગ પર આધાર રાખે છે, જે તેને ભારતની વેપાર મહત્વાકાંક્ષાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
વ્યૂહાત્મક લાભ ભારતને અનોખો ભૌગોલિક ફાયદો છે કારણ કે તે મલાક્કા સ્ટ્રેટ, આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓના પશ્ચિમી પ્રવેશદ્વાર પાસે સ્થિત છે. આ ટાપુઓ કુદરતી દેખરેખ સ્ટેશન તરીકે સેવા આપે છે, જેનાથી ભારત દરિયાઈ ટ્રાફિક પર નજર રાખી શકે છે.
ગ્રેટ નિકોબાર પ્રોજેક્ટ ભારત ગ્રેટ નિકોબાર પ્રોજેક્ટ હેઠળ ગલાથિયા ખાડી નજીક ઝડપથી માળખાગત સુવિધાઓ વિકસાવી રહ્યું છે. આમાં બંદરો, હવાઈ પટ્ટીઓ અને લશ્કરી સુવિધાઓ માટેની યોજનાઓનો સમાવેશ થાય છે. આનો હેતુ લાંબા ગાળે ભારતની શક્તિ પ્રોજેક્ટ કરવાની અને આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગને સુરક્ષિત કરવાની ક્ષમતા વધારવાનો છે.
વધતું જતું ભૂરાજકીય મહત્વ વૈશ્વિક પાણીમાં અમેરિકાની વધતી જતી સંડોવણી અને વધતા તણાવ સાથે, મલાક્કાની સામુદ્રધુની આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની રહી છે. ભારતનો તેના સાથી દેશો સાથેનો સહયોગ, તેમજ આ ક્ષેત્રમાં તેની પોતાની લશ્કરી હાજરી, સ્થિરતા જાળવવા અને ઉભરતા જોખમોનો સામનો કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.