આ પુસ્તકને લઈને સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ સામસામે આવી ગયા છે. વિપક્ષનો દાવો છે કે પુસ્તકમાં સરકાર માટે મુશ્કેલીરૂપ સત્યો લખાયેલા છે, જેને સરકાર છુપાવવા માંગે છે.
નરવણે બુક વિવાદ: રાહુલ ગાંધીના દાવા પર પબ્લિશરનો મોટો ખુલાસો, જનરલ નરવણેએ એક લાઈનમાં આપ્યો જવાબ
સંસદમાં હોબાળો: રાહુલ ગાંધીએ લહેરાવ્યું હતું પુસ્તક; હવે પબ્લિશરે કહ્યું- 'પુસ્તક હજુ પ્રકાશિત જ નથી થયું', લેખક અને પૂર્વ આર્મી ચીફ નરવણેએ સોશિયલ મીડિયા પર આપી પહેલી પ્રતિક્રિયા.

Naravane Book Row: દેશના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. 'ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફ' (Former Army Chief) જનરલ એમ.એમ. નરવણેના બહુચર્ચિત અને વિવાદાસ્પદ બની રહેલા પુસ્તક "Four Stars of Destiny" ને લઈને સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ આમને-સામને આવી ગયા છે. સંસદમાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ પુસ્તકને લઈને સરકાર પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા બાદ હવે આ મામલે નવો વળાંક આવ્યો છે. પુસ્તકના પ્રકાશક એટલે કે 'પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ' (Penguin Random House) એ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા કરી છે, જેના સમર્થનમાં હવે ખુદ જનરલ નરવણે પણ સામે આવ્યા છે.
પુસ્તક પર ચાલી રહેલા રાજકીય ઘમસાણ વચ્ચે જનરલ નરવણેએ પહેલીવાર પોતાનું મૌન તોડ્યું છે. તેમણે પોતાના સત્તાવાર 'સોશિયલ મીડિયા' (Social Media) હેન્ડલ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર પેંગ્વિન પબ્લિકેશન્સના ખુલાસાને રી-ટ્વીટ કરતા માત્ર એક જ લાઈન લખી છે: "આ પુસ્તકની વર્તમાન સ્થિતિ છે." (This is the current status of the book). તેમણે આડકતરી રીતે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે પ્રકાશક દ્વારા અપાયેલી માહિતી જ સાચી છે અને પુસ્તક હજુ સત્તાવાર રીતે માર્કેટમાં આવ્યું નથી.
રાહુલ ગાંધીના સવાલો બાદ પેંગ્વિન દ્વારા સોમવારે (9 February, 2026) એક મહત્વનું નિવેદન બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. કંપનીએ ભારપૂર્વક સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પુસ્તક હજુ સુધી 'પ્રકાશિત' (Published) થયું નથી. જે પ્રી-ઓર્ડર લિસ્ટિંગ અને જાહેરાતો જોવા મળી રહી છે, તેને પુસ્તકનું પ્રકાશન ગણી શકાય નહીં. કંપનીએ દાવો કર્યો છે કે પુસ્તક હજુ પ્રકાશનની પ્રક્રિયામાં છે.
વધુમાં, પ્રકાશન સંસ્થાએ કાયદાકીય ચેતવણી પણ આપી છે. તેમણે કહ્યું કે જો માર્કેટમાં અથવા કોઈની પાસે આ પુસ્તકની નકલ ફરી રહી છે, તો તે ગેરકાયદેસર છે અને સીધું 'કોપીરાઈટ ઉલ્લંઘન' (Copyright Infringement) ગણાશે. કંપની આવા તત્વો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરશે. આ નિવેદન રાહુલ ગાંધી દ્વારા રજૂ કરાયેલી નકલ સામે સીધો પ્રહાર માનવામાં આવે છે.
This is the status of the book. https://t.co/atLtwhJvl0
— Manoj Naravane (@ManojNaravane) February 10, 2026
લોકસભામાં આ વિવાદ ત્યારે વકર્યો હતો જ્યારે કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ સંસદ ભવન સંકુલમાં મીડિયા સમક્ષ આ પુસ્તકની કથિત 'હાર્ડ કોપી' (Hard Copy) રજૂ કરી હતી. રાહુલે દાવો કર્યો હતો કે આ પુસ્તકમાં ભારત-ચીન વચ્ચેના 'ગલવાન ખીણ' (Galwan Valley) સંઘર્ષ અને વિવાદાસ્પદ 'અગ્નિવીર યોજના' (Agniveer Scheme) જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર સરકાર માટે મુશ્કેલીરૂપ સત્યો લખાયેલા છે, જેને સરકાર છુપાવવા માંગે છે.
પોતાના દાવાને મજબૂત કરવા માટે રાહુલ ગાંધીએ જનરલ નરવણેના 2023 ના એક જૂના ટ્વીટનો હવાલો આપ્યો હતો, જેમાં લખ્યું હતું કે પુસ્તક "હવે ઉપલબ્ધ છે". આ ટ્વીટના આધારે રાહુલે સરકાર અને પ્રકાશક પર નિશાન તાકતા વેધક સવાલ કર્યો હતો કે, "શું જનરલ નરવણે જૂઠું બોલી રહ્યા છે કે પછી પેંગ્વિન?" તેમણે પુસ્તકનું વેચાણ રોકવા પાછળ સરકારનું દબાણ હોવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
આમ, અત્યારે સ્થિતિ એવી છે કે એક તરફ વિપક્ષ દાવો કરી રહ્યો છે કે પુસ્તક તૈયાર છે અને તેમાં સરકારની પોલ ખોલવામાં આવી છે, જ્યારે બીજી તરફ લેખક અને પ્રકાશક કહી રહ્યા છે કે પુસ્તક હજુ પ્રકાશિત જ નથી થયું. આગામી દિવસોમાં આ પુસ્તક બજારમાં આવશે કે કેમ અને તેમાં કયા ફેરફારો હશે, તેના પર સૌની નજર છે.
Frequently Asked Questions
જનરલ નરવણેના પુસ્તક 'Four Stars of Destiny' ને લઈને શું વિવાદ ચાલી રહ્યો છે?
પુસ્તકના પ્રકાશક, પેંગ્વિન રેન્ડમ હાઉસ, એ શું સ્પષ્ટતા કરી છે?
પ્રકાશકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પુસ્તક હજુ સુધી પ્રકાશિત થયું નથી. જે પ્રી-ઓર્ડર લિસ્ટિંગ અને જાહેરાતો જોવા મળી રહી છે, તેને પ્રકાશન ગણી શકાય નહીં.
જનરલ નરવણેએ આ મામલે પોતાનું મૌન કેવી રીતે તોડ્યું છે?
જનરલ નરવણેએ પોતાના સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર પ્રકાશકના ખુલાસાને રી-ટ્વીટ કરીને જણાવ્યું છે કે, 'આ પુસ્તકની વર્તમાન સ્થિતિ છે', જે પ્રકાશકની વાતને સમર્થન આપે છે.
રાહુલ ગાંધીએ પુસ્તક અંગે શું આરોપ લગાવ્યો હતો?
રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો હતો કે પુસ્તકમાં ગલવાન ખીણ સંઘર્ષ અને અગ્નિવીર યોજના જેવા મુદ્દાઓ પર સરકારની ટીકા કરાઈ છે અને સરકાર તેનું વેચાણ રોકવા દબાણ કરી રહી છે.























