Digital arrest ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમને લઈને મોદી સરકાર એક્શનમાં આવી ગઈ છે. સરકારે વોટ્સએપને ડિજિટલ અરેસ્ટ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ડિવાઇસ આઈડી બ્લોક કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આરોપીઓ ઘણા સ્કેમમાં વોટ્સએપ દ્વારા પીડિતને વોટ્સએપ કોલ, મેસેજ અને વીડિયો કોલ કરે છે.
સરકારના આદેશ બાદ હવે વોટ્સએપ જેવા પ્લેટફોર્મ પર સ્કાઈપ (Skype) જેવા સેફ્ટી ફીચર્સ લાગુ કરવા પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. IT Rules 2021 હેઠળ ડિલીટ કરેલા એકાઉન્ટનો ડેટા 180 દિવસ સુધી સુરક્ષિત રાખવા પર ભાર મૂકવામાં આવી શકે છે, જેથી તપાસ એજન્સીઓને તપાસમાં મદદ મળી શકે. ખતરનાક APK અને નકલી એપ્સને ઓળખીને તેમને પણ બ્લોક કરવાની યોજના છે.
ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના રિપોર્ટ અનુસાર, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા રચવામાં આવેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય આંતર-વિભાગીય સમિતિ (IDC) એ વોટ્સએપને ડિજિટલ એરેસ્ટના જોખમને પહોંચી વળવા માટે કેટલાક મુખ્ય ઉપાયો લાગુ કરવા કહ્યું છે, જેમાં છેતરપિંડી કરવા માટે પોલીસ અને કાયદા અમલીકરણ અધિકારીઓનો વેશ ધારણ કરવા જેવા ગુનાઓ પણ સામેલ છે.
સૂત્રોએ જણાવ્યું કે મેટાની માલિકીની મેસેજિંગ સર્વિસે આ ઉપાયો લાગુ કરવા પર સહમતિ દર્શાવી છે અને તેમાંથી કેટલાકને લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે. જાણવા મળ્યું છે કે ડિસેમ્બર 2025માં રચાયેલી IDCની ત્રીજી બેઠક દરમિયાન વોટ્સએપના પ્રતિનિધિઓ સાથે વાતચીત થઈ હતી.
શું હોય છે ડિવાઇસ આઈડી?
ડિવાઇસ આઈડી ખરેખર કોઈપણ ગેજેટની ઓળખ હોય છે, જે એક યુનિક નંબર હોય છે અને તે બરાબર એવો જ હોય છે જેવો ભારતમાં દરેક ભારતીયનો આધાર નંબર હોય છે. ડિવાઇસ આઈડી અનેક પ્રકારના હોઈ શકે છે, જેમાં IMEI નંબર, મેક એડ્રેસ (MAC Address), ડિવાઇસ સીરીયલ નંબર સામેલ હોય છે. IMEI નંબર મોબાઈલ નેટવર્કમાં ફોનની ઓળખ માટે વપરાય છે, જ્યારે MAC એડ્રેસ Wi-Fi અથવા નેટવર્ક ઓળખ માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.
શું હોય છે ડિજિટલ અરેસ્ટ?
ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમમાં આરોપીઓ પોતાની જાતને પોલીસ ગણાવીને પીડિતને ડરાવે છે અને પૈસા પડાવે છે. વોટ્સએપનો ઉપયોગ કરીને તેઓ અલગ-અલગ બહાના બનાવી પહેલા પીડિતને ડરાવે છે, ત્યારબાદ એરેસ્ટની ધમકી આપે છે. આ પછી તેમને કોઈ બીજા શહેરમાં તપાસ માટે બોલાવે છે અને જ્યારે પીડિત બીજા શહેરમાં નથી પહોંચી શકતો, ત્યારે તેને ડિજિટલી તપાસમાં સહયોગ કરવાનું કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને જ ડિજિટલ અરેસ્ટ કહેવામાં આવે છે.