દેશના મોટાભાગના ભાગો એપ્રિલ મહિનાથી તીવ્ર ગરમીનો અનુભવ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે લોકો પરેશાન છે. ઉત્તર, મધ્ય અને પૂર્વ ભારતના ઘણા વિસ્તારોમાં તાપમાન 43 થી 44 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આગામી દિવસોમાં વધુ ગરમીના મોજાની ચેતવણી પણ આપી છે. જોકે, આ તીવ્ર ગરમી વચ્ચે એક રાહત આપનારા સમાચાર છે. નવી હવામાન આગાહીઓ સૂચવે છે કે આ વર્ષે દક્ષિણ પશ્ચિમ ચોમાસું સામાન્ય કરતાં વહેલું આવી શકે છે, જેના કારણે મે મહિનાના અંત સુધીમાં દક્ષિણ ભારતના ઘણા ભાગોમાં સારો વરસાદ પડશે.
યુરોપિયન સેન્ટર ફોર મીડિયમ-રેન્જ વેધર ફોરકાસ્ટ એટલે કે ECMWF અનુસાર, ચોમાસાની શરૂઆત વહેલા થવાના સંકેતો છે. ગયા વર્ષે, 2025 માં પણ ચોમાસું 27 થી 29 મે દરમિયાન કેરળમાં આવવાની આગાહી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે મોડું થયું હતું. તેવી જ રીતે આ વખતે પણ એવા સંકેતો છે કે ચોમાસું નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલું આવી શકે છે. આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં ચોમાસું પ્રથમ પહોંચે છે. આ વખતે, અહીં ચોમાસુ 18 થી 25 મે ની વચ્ચે શરૂ થવાની ધારણા છે. હવામાન મોડેલો હાલમાં સૂચવે છે કે હિંદ મહાસાગરમાંથી ભેજયુક્ત પવનો તીવ્ર બની રહ્યા છે, જે બંગાળની ખાડી અને આંદામાન સમુદ્ર પર રચાય છે. આ પવનો તે સમય દરમિયાન આ વિસ્તારોમાં સામાન્ય કરતાં 30 થી 60 મીમી વધુ વરસાદ લાવી શકે છે.
કઈ રીતે બને છે ટ્રોપિકલ સિસ્ટમ?
આંદામાનની ઉત્તરમાં એક ટ્રોપિકલ સિસ્ટમ બનવાની શક્યતા 20 થી 40 ટકા છે. આવી સિસ્ટમો સામાન્ય રીતે વધુ ભેજ ખેંચીને અને વરસાદની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવીને ચોમાસાને આગળ વધારવામાં મદદ કરે છે. ત્યારબાદ ચોમાસુ 25 મે થી 1 જૂન ની વચ્ચે વધુ આગળ વધવાની ધારણા છે. આ સમય દરમિયાન, દક્ષિણપૂર્વ અરબી સમુદ્ર પર મજબૂત પશ્ચિમી પવનો ફૂંકાઈ શકે છે, જે ભેજને સીધા ભારતના દક્ષિણપશ્ચિમ કિનારા તરફ લઈ જશે. આનાથી કેરળ અને દક્ષિણ તમિલનાડુમાં સામાન્ય કરતા વધુ વરસાદ પડી શકે છે.
દક્ષિણ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર
આ સમાચાર દક્ષિણ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે અહીંના ઘણા વિસ્તારો ખેતી અને પાણી માટે ચોમાસા પર આધાર રાખે છે. જો વરસાદ વહેલો આવે તો લોકોને ગરમીથી રાહત મળશે અને ખેતી સમયસર શરૂ થઈ શકશે. હવામાનને અસર કરતા કેટલાક મુખ્ય પરિબળો પણ આ વર્ષે ચોમાસાની તરફેણમાં હોવાનું જણાય છે. આમાં એક છે ઈન્ડિયન ઓશન ડાઈપોલ એટલે કે IOD. જ્યારે હિંદ મહાસાગરના પશ્ચિમ ભાગમાં પાણી પૂર્વ ભાગ કરતાં વધુ ગરમ હોય છે, ત્યારે તેને પોઝિટિવ IOD કહેવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત તરફ વધુ ભેજ વહે છે અને ચોમાસું સામાન્ય રીતે વધુ મજબૂત હોય છે. આ વખતે, એવી આગાહી કરવામાં આવી છે કે IOD ચોમાસાની તરફેણમાં હોઈ શકે છે.
ગરમીની અસર ચોમાસા પર
આ વર્ષની શરૂઆતમાં થયેલી તીવ્ર ગરમીની અસર ચોમાસા પર પણ પડી શકે છે. વધતી ગરમીને કારણે સમુદ્રમાંથી આવતા પવનો વહેલા સક્રિય થઈ શકે છે, જેનાથી ચોમાસાના વહેલા આગમનની શક્યતા વધી શકે છે. હવામાન નિષ્ણાતો કહે છે કે જો સમુદ્ર અને વાતાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં કોઈ મોટા ફેરફારો નહીં થાય, તો ચોમાસું 25 મેની આસપાસ ભારતમાં આવી શકે છે.