PM CARES Fund Audit Report: કોરોના મહામારી જેવા કપરા સમયમાં દેશને મદદરૂપ થવા માટે શરૂ કરાયેલા 'પીએમ કેર્સ ફંડ' (PM CARES Fund) ને લઈને એક મોટો અપડેટ સામે આવ્યો છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા ઓડિટ રિપોર્ટ મુજબ, આ ફંડમાં આવતા દાનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જોકે, રાહતની વાત એ છે કે દાન ઘટવા છતાં ફંડની કુલ જમા રકમમાં વધારો થયો છે.
કેટલી છે ફંડની કુલ રકમ અને ક્યાં રખાઈ છે?
ઓડિટ રિપોર્ટના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, 31 માર્ચ 2025 સુધીમાં પીએમ કેર્સ ફંડમાં કુલ 8,452 કરોડ રૂપિયા જમા હતા. અગાઉના વર્ષે આ જ રકમ 7,173 કરોડ રૂપિયા હતી. આ કુલ જમા રકમમાંથી એક મોટો હિસ્સો એટલે કે 7,846 કરોડ રૂપિયાની ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) કરવામાં આવી છે, જ્યારે બાકીના 605 કરોડ રૂપિયા બચત ખાતા (સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ) માં સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા છે.
સ્થાનિક અને વિદેશી દાનમાં મોટો ઘટાડો
નાણાકીય વર્ષ 2024-25 ના ડેટા મુજબ, લોકો દ્વારા કરવામાં આવતા સ્થાનિક દાનમાં સીધો 30% નો ઘટાડો નોંધાયો છે, જે ઘટીને 479 કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું છે. જ્યારે વિદેશી દાન પણ 18% ઘટીને માત્ર 9.28 મિલિયન રૂપિયા પર આવી ગયું છે. આની સરખામણી જો આપણે અગાઉના વર્ષ 2023-24 સાથે કરીએ, તો ત્યારે 681.8 કરોડ રૂપિયાનું સ્થાનિક દાન અને 1.13 કરોડ રૂપિયાનું વિદેશી દાન મળ્યું હતું.
ક્યાં કેટલો ખર્ચ થયો?
ખર્ચની વાત કરીએ તો, નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન ફંડમાંથી કુલ 8.78 મિલિયન રૂપિયાનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. આ આખી રકમ 'પીએમ કેર્સ ફોર ચિલ્ડ્રન' સ્કીમ પાછળ ખર્ચવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં કુલ વિતરણ 15.6 કરોડ રૂપિયા હતું (જેમાંથી 15.37 કરોડ રૂપિયા ચિલ્ડ્રન સ્કીમ માટે વપરાયા હતા). આમ, ખર્ચમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
કેવો રહ્યો છે દાનનો ઇતિહાસ?
રિપોર્ટનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરતા ખ્યાલ આવે છે કે:
સ્થાનિક દાનનો ટ્રેન્ડ: જ્યારે 2020-21 માં કોરોના પીક પર હતો ત્યારે લોકોએ સ્વૈચ્છિક રીતે દિલ ખોલીને દાન કર્યું હતું, જે 7,184 કરોડ રૂપિયાની સર્વોચ્ચ સપાટીએ હતું. ત્યારપછી આ દાન 2021-22 માં ઘટીને 1,896 કરોડ અને 2022-23 માં વધુ ઘટીને 909 કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું હતું.
વિદેશી દાનનો ટ્રેન્ડ: 2020-21 માં 495 કરોડ રૂપિયાનું જંગી વિદેશી ફંડ મળ્યું હતું. જે પછીના બે વર્ષમાં ઘટીને અનુક્રમે 40 કરોડ અને 2.57 કરોડ રૂપિયા રહી ગયું. અત્યારે આ વિદેશી યોગદાન 9.28 મિલિયન રૂપિયા છે, જે 2019-20 ના શરૂઆતી વર્ષ (3.97 મિલિયન રૂપિયા) પછીનું બીજું સૌથી નીચું સ્તર છે.
પીએમ કેર્સ ફંડ શું છે?
પીએમ મોદીની સરકારે કોવિડ-19 રોગચાળા જેવી કોઈપણ કટોકટી કે ઇમરજન્સીની પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા અને અસરગ્રસ્ત લોકોને તાત્કાલિક રાહત આપવા માટે 'વડાપ્રધાન નાગરિક સહાય અને કટોકટી રાહત ભંડોળ' (PM CARES) ની સ્થાપના કરી હતી.
આ ફંડ એક પબ્લિક ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ તરીકે નોંધાયેલું છે.
દેશના વડાપ્રધાન આ ફંડના હોદ્દેદાર અધ્યક્ષ હોય છે.
આ ફંડ સંપૂર્ણપણે લોકોના સ્વૈચ્છિક દાન પર જ ચાલે છે અને તેને સરકાર તરફથી કોઈ પણ પ્રકારની બજેટ સહાય આપવામાં આવતી નથી.