Raj and Uddhav Thackeray: મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી એક ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે, જેણે સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. બે દાયકા પહેલાં અલગ થયેલા ઠાકરે પરિવારના બે મુખ્ય ચહેરા, પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઉદ્ધવ ઠાકરે અને મહારાષ્ટ્ર નવનિર્માણ સેનાના પ્રમુખ રાજ ઠાકરે, ફરી એકસાથે આવી શકે છે તેવી અટકળોએ રાજકીય ગરમાવો લાવી દીધો છે. આ ચર્ચા ત્યારે શરૂ થઈ જ્યારે રાજ ઠાકરેએ એક ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું કે મહારાષ્ટ્રના હિતોની સરખામણીમાં તેમની અને ઉદ્ધવ વચ્ચેના મતભેદો ઘણા નાના છે.

રાજ ઠાકરે દ્વારા સહકારનો સંકેત મળ્યા બાદ ઉદ્ધવ ઠાકરેએ પણ હકારાત્મક પ્રતિભાવ આપ્યો છે. મુંબઈના એક કાર્યક્રમમાં ઉદ્ધવ ઠાકરેએ કહ્યું કે તેઓ મહારાષ્ટ્રના હિતોને પ્રાધાન્ય આપવા માટે સાથે આવવા તૈયાર છે, પરંતુ આ તૈયારી બિનશરતી નહીં હોય. આ બંને નેતાઓ એકસાથે આવવાના સમાચારથી રાજકીય વાતાવરણ સર્જાયું છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેની પાર્ટીમાં કેટલાક નેતાઓ આ શક્યતાથી ખુશ છે, જ્યારે રાજ ઠાકરેની પાર્ટીના કેટલાક નેતાઓ અસ્વસ્થ પણ છે. મહારાષ્ટ્રના મરાઠી લોકો પણ લાંબા સમયથી ઈચ્છી રહ્યા છે કે બાળાસાહેબ ઠાકરેના ગયા પછી બંને ભાઈઓ ફરી એકસાથે આવે.

જો ઉદ્ધવ ઠાકરે અને રાજ ઠાકરે ખરેખર સાથે આવે તો મહારાષ્ટ્રના રાજકારણ પર તેની મોટી અસર પડી શકે છે:

મહારાષ્ટ્રના રાજકારણ પર સંભવિત અસરો:

૧. મરાઠી મતોનું એકત્રીકરણ: મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠી વોટબેંક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ વોટબેંક હાલમાં ભાજપ, એકનાથ શિંદેની શિવસેના, NCP અને કોંગ્રેસ વચ્ચે વહેંચાયેલી છે. જો ઉદ્ધવ અને રાજ સાથે આવે તો આ મતો મોટા પ્રમાણમાં તેમની સાથે જોડાઈ શકે છે, કારણ કે તેઓ બાળાસાહેબ ઠાકરેના વારસાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

૨. 'મહાયુતિ'ને આંચકો લાગી શકે છે: ઠાકરે ભાઈઓના ગઠબંધનના કારણે રાજ્યમાં સત્તારૂઢ 'મહાયુતિ' (ભાજપ, શિંદે જૂથ અને અજિત પવારની NCP)ને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. બાળાસાહેબ ઠાકરેના હિન્દુત્વ સમર્થકો મોટી સંખ્યામાં છે, જેઓ રાજ અને ઉદ્ધવ સાથે જવાનું પસંદ કરી શકે છે. આ ગઠબંધન મુંબઈ, થાણે અને નાસિક જેવા શહેરી વિસ્તારોમાં ભાજપને ગંભીર ટક્કર આપી શકે છે.

૩. ઠાકરે પરિવાર સત્તાનું કેન્દ્ર બની શકે છે: ૧૯૬૬માં શિવસેનાની રચના થઈ ત્યારથી ઠાકરે પરિવાર મહારાષ્ટ્રના રાજકારણના કેન્દ્રમાં રહ્યો છે. તેમની વાણીની શૈલી અને લોકો પર તેનો પ્રભાવ તેમને અનન્ય બનાવે છે. જો બંને ભાઈઓ સાથે આવે તો ઠાકરે પરિવાર ફરી એકવાર રાજકીય કેન્દ્રબિંદુ બની શકે છે.

૪. મુસ્લિમ અને દલિત સમુદાયનો રોષ શક્ય છે: ૨૦૨૪ની લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં ઉદ્ધવ ઠાકરેની પાર્ટીને મુસ્લિમ અને દલિત મતોનું સારું સમર્થન મળ્યું હતું. જો રાજ ઠાકરે સાથે ગઠબંધન થાય છે, તો આ સમુદાય નારાજ થઈ શકે છે અને તેમનું સમર્થન ફરીથી કોંગ્રેસ અથવા NCP તરફ વળી શકે છે.

૫. બંને પક્ષોને પુનરુત્થાન મળશે: રાજ ઠાકરેની પાર્ટીનો ગ્રાફ ૨૦૧૪ પછી નીચે ગયો છે, જ્યારે ઉદ્ધવ ઠાકરે પણ ભાજપ અને શિંદે જૂથથી અલગ થયા બાદ સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યા છે. જો બંને એકસાથે આવે તો બંને પક્ષોને નવું જીવન મળી શકે છે અને ખાસ કરીને મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન જેવી ચૂંટણીઓમાં ભાજપ માટે મોટો પડકાર ઊભો થઈ શકે છે.

પરંતુ આ એકીકરણ કયું સ્વરૂપ લેશે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી. કોણ નેતા બનશે, કોની વાત આખરી ગણાશે અને સામાન્ય ફોર્મ્યુલા નક્કી થશે કે કેમ તે પ્રશ્નો હજુ વણઉકેલ્યા છે. મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ચૂંટણીઓ નજીક હોવાથી આ ગઠબંધન બંને પક્ષો માટે રાજકીય રીતે ખૂબ જ મહત્વનું છે. જોકે, ૨૦ વર્ષ જૂના મતભેદોને ઉકેલીને ખરા અર્થમાં એક થવું એ સૌથી મોટો પડકાર છે. આગામી સમયમાં ઉદ્ધવ અને રાજ ઠાકરે કયું પગલું ભરે છે તેના પર મહારાષ્ટ્રના રાજકારણનું ભવિષ્ય નિર્ભર રહેશે.