Board Of Peace: બૉર્ડ ઓફ પીસમાં કેટલા દેશ, સંયુક્ત રાષ્ટ્રથી કેટલું શક્તિશાળી છે આ સંગઠન ?
Board Of Peace: વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમની દાવોસ બેઠક દરમિયાન, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગાઝામાં શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટે 'બૉર્ડ ઓફ પીસ' માટેનું માળખું રજૂ કર્યું

Board Of Peace: ગાઝા કટોકટી વચ્ચે એક નવી વૈશ્વિક પહેલે વિશ્વ રાજકારણમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે આ પ્લેટફોર્મ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર જેવા મોટા સંગઠનને પણ પડકાર આપી શકે છે. તેનું નામ 'બૉર્ડ ઓફ પીસ' છે. તેની પહેલી બેઠકમાં લગભગ 50 દેશોએ ભાગ લીધો હતો, અને ભારત પણ હાજર હતું, જોકે સભ્ય તરીકે નહીં પરંતુ નિરીક્ષક તરીકે. આ પ્રશ્ન ઉભો કરે છે: આ સંગઠન કેટલું મોટું છે અને શું તે ખરેખર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર કરતાં વધુ શક્તિશાળી બની શકે છે?
ગાઝા કટોકટીમાંથી એક નવું પ્લેટફોર્મ ઉભરી આવ્યું
વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમની દાવોસ બેઠક દરમિયાન, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગાઝામાં શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટે 'બૉર્ડ ઓફ પીસ' માટેનું માળખું રજૂ કર્યું. તેમણે તે સમયે જણાવ્યું હતું કે આ પ્લેટફોર્મ વૈશ્વિક શાંતિ પ્રયાસો માટે એક નવી દિશા પ્રદાન કરશે અને ભવિષ્યમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર જેવી સંસ્થાઓને પણ પડકાર આપી શકે છે. આ પહેલની પ્રથમ ઔપચારિક બેઠક વોશિંગ્ટન, ડીસીમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પીસ ખાતે યોજાઈ હતી. આશરે 50 દેશોના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો.
કેટલા દેશો તેના સભ્યો છે?
બેઠકમાં હાજર રહેલા દેશોમાંથી 27 દેશોને બોર્ડના ઔપચારિક સભ્યો તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા હતા. તેમાં અઝરબૈજાન, બેલારુસ, ઇજિપ્ત, હંગેરી, ઇન્ડોનેશિયા, ઇઝરાયલ, જોર્ડન, મોરોક્કો, પાકિસ્તાન, કતાર, સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, ઉઝબેકિસ્તાન અને વિયેતનામનો સમાવેશ થાય છે. ભારત આ સંગઠનનું સભ્ય નથી પરંતુ નિરીક્ષક તરીકે ભાગ લીધો હતો. વોશિંગ્ટનમાં ભારતીય દૂતાવાસના ચાર્જ ડી'અફેર્સ નામગ્યાલ ખંપાએ બેઠકમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. ભારતને ફોરમમાં જોડાવાનું આમંત્રણ મળ્યું હતું, પરંતુ વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પ્રસ્તાવ હજુ પણ વિચારણા હેઠળ છે. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતે હજુ સુધી ઔપચારિક સભ્યપદ અંગે અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રથી તેનું માળખું કેટલું અલગ છે?
'બૉર્ડ ઓફ પીસ' નું માળખું પરંપરાગત બહુપક્ષીય સંસ્થાઓથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોવાનું કહેવાય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં મુખ્ય નિર્ણયો માટે વ્યાપક સર્વસંમતિ જરૂરી છે, અને સુરક્ષા પરિષદમાં વીટો પદ્ધતિ પણ છે. તેનાથી વિપરીત, આ નવા બોર્ડમાં નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયાને વધુ કેન્દ્રિત માનવામાં આવે છે. પ્રસ્તાવિત માળખા અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને તેના આજીવન પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે અને તેમને વ્યાપક નિર્ણય લેવાની સત્તા આપવામાં આવી છે.
તેનું આર્થિક મોડેલ પણ અલગ છે. કાયમી સભ્યપદ મેળવવા માંગતા દેશોએ એક અબજ ડોલર સુધીનું યોગદાન આપવું પડશે. આ સંસાધનોની દ્રષ્ટિએ સંગઠનને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનાવી શકે છે, કારણ કે સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું ભંડોળ સભ્ય દેશોના નિશ્ચિત યોગદાન પર આધારિત છે, અને બજેટ વિવાદો ઘણીવાર ઉદ્ભવે છે.
શું આ ખરેખર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માટે એક પડકાર છે?
હાલમાં, 'બૉર્ડ ઓફ પીસ' એક ઉભરતું મંચ છે, જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર 1945 થી વૈશ્વિક સ્તરે કાર્યરત છે અને તેના 190 થી વધુ સભ્ય દેશો છે. પરિણામે કદ, અનુભવ અને વૈશ્વિક માન્યતાની દ્રષ્ટિએ યુએન વધુ વ્યાપક સંસ્થા છે.
જોકે, એ સ્પષ્ટ છે કે આ નવી પહેલથી વૈશ્વિક રાજદ્વારીમાં એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આવનારા મહિનાઓમાં એ જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે કે કેટલા દેશો ઔપચારિક રીતે જોડાય છે અને શું આ મંચ ખરેખર આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ પ્રયાસોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન લાવે છે.























