Nepal Tunnel Rescue: નેપાળમાં આવેલા ભીષણ પૂર બાદ રાહત અને બચાવ અભિયાન વચ્ચે એક મોટી ચિંતા સામે આવી છે. રસુવા અને નુવાકોટ જિલ્લામાં હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ અને સુરંગોમાં કામ કરતા ઓછામાં ઓછા 573 મજૂરો સાથે સંપર્ક થઈ શકતો નથી અથવા તેઓ હજુ પણ ફસાયેલા હોવાનું કહેવાય છે. આ બંને જિલ્લા બુધવારે આવેલા અચાનક પૂરમાં સૌથી વધુ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં સામેલ છે.
પૂર એટલું ઝડપી હતું કે પોતાની સાથે બરફ, ખડકો અને ભારે કાટમાળ લઈને આવ્યું હતું. તેના લીધે લહેંડે-ભોટે કોશી-ત્રિશૂલી નદી સિસ્ટમમાં પાણીનું વહેણ અચાનક વધી ગયું અને ઘણા હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને ભારે નુકસાન થયું.
11 પ્રોજેક્ટ સાઇટ્સ પર 934 મજૂરો ગુમ હતા
નેપાળ સરકારના આંકડા મુજબ, શુક્રવારે મોડી રાત સુધી 11 હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ સાઇટ્સ પર કુલ 934 મજૂરો ગુમ હોવાની માહિતી હતી. આમાંથી 361 મજૂરોને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવામાં આવ્યા અથવા તો તેઓ પોતે જ કોઈક રીતે બહાર નીકળી આવ્યા. આ પછી પણ 573 લોકોનો પતો લાગી શક્યો નથી. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સાચો આંકડો આનાથી વધુ પણ હોઈ શકે છે. આનું કારણ એ છે કે કેટલાક નિર્માણાધીન પ્રોજેક્ટ્સમાં એવા મજૂરો પણ કામ કરી રહ્યા હોઈ શકે છે, જેમના નામ સરકારી રેકોર્ડમાં નોંધાયેલા નથી. આ પ્રોજેક્ટ્સમાં નેપાળ સિવાય ભારત, ચીન, દક્ષિણ કોરિયા અને જર્મનીના નાગરિકો પણ કામ કરે છે.
અપર ત્રિશૂલી-1 માં સૌથી વધુ લોકો ગુમ
ગુમ થયેલા મજૂરોની સૌથી વધુ સંખ્યા ચાર પ્રોજેક્ટ્સમાં બતાવવામાં આવી છે. અપર ત્રિશૂલી-1, જે 216 મેગાવોટનો પ્રોજેક્ટ છે, ત્યાં ઓછામાં ઓછા 322 લોકો ગુમ હોવાની માહિતી છે. અપર ત્રિશૂલી-3B માં 122, અપર ત્રિશૂલી-3A માં 43 અને રસુવાગઢી હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં 44 લોકો ગુમ હોવાનું કહેવાય છે. પૂર પછી ઘણી સુરંગોના રસ્તા કાટમાળથી બંધ થઈ ગયા છે.
મજૂરે જણાવ્યું કેવી રીતે જીવ બચ્યો
અપર ત્રિશૂલી-1 માં ક્વોલિટી કંટ્રોલ એન્જિનિયર અજય ચૌધરી એ લોકોમાં સામેલ છે જેઓ પૂરમાંથી બચીને બહાર નીકળવામાં સફળ રહ્યા. તેમણે જણાવ્યું કે સવારે લગભગ 8:59 વાગ્યે પાણીનો જોરદાર પ્રવાહ પ્રોજેક્ટ સાઇટ તરફ આવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ નિર્માણાધીન સાઇટ છે અને ત્યાં ઓછામાં ઓછી ત્રણ સુરંગો છે. પાણીને ઝડપથી પોતાની તરફ આવતું જોઈને મજૂરો ઊંચી જગ્યા તરફ ભાગ્યા. ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર, થોડી જ સેકન્ડોમાં સ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ કે ઘણા લોકો સમયસર સુરક્ષિત જગ્યાએ પહોંચી શક્યા નહીં.
10 થી 12 ફૂટ ઊંચો હતો કાટમાળ
અપર ત્રિશૂલી-1 ના અસિસ્ટન્ટ મેનેજર અશોક કુમાર મંડલે જણાવ્યું કે સુરંગના રસ્તામાં 10 થી 12 ફૂટ સુધી ઊંચો કાદવ અને કાટમાળ જમા થઈ ગયો હતો. મંડલ તે લગભગ 120 મજૂરોમાં સામેલ છે જેઓ ત્યાંથી નીકળવામાં સફળ રહ્યા. તેમણે જણાવ્યું કે બચ્યા પછી મજૂરોએ લગભગ બે દિવસ પગપાળા મુસાફરી કરી અને નુવાકોટ પહોંચ્યા. ત્યાંથી તેમને બસ દ્વારા કાઠમંડુ લાવવામાં આવ્યા. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, પૂર આવતા પહેલાં વીજળી જતી રહી હતી. આના થોડી જ વાર પછી પાણી ઝડપથી વધવા લાગ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે ત્રિશૂલી નદીની બીજી તરફ કામ કરી રહેલા લગભગ 35 થી 40 મજૂરોને ધસમસતા પાણીમાં તણાતા જોવામાં આવ્યા હતા.
120 મજૂરોએ પહાડીઓ પરથી ચાલીને સફર કરી
શુક્રવારે બપોરે લગભગ 2 વાગ્યે બચાવવામાં આવેલા 120 મજૂરોએ નુવાકોટ પહોંચવા માટે પહાડી રસ્તે ચાલીને મુસાફરી શરૂ કરી. લગભગ સાત કલાક ચાલ્યા પછી તેઓ રાત્રે આશરે 9:30 વાગ્યે એક તૂટેલા પુલ પાસે રોડ સુધી પહોંચ્યા. આ પછી તેમને બસ દ્વારા કાઠમંડુ લઈ જવામાં આવ્યા. હાલમાં ઘણા મજૂરોને કાઠમંડુમાં શેલ્ટરમાં રાખવામાં આવ્યા છે.
15 હેલિકોપ્ટર અને 84 લોકો તૈનાત
નેપાળ સેનાએ રાહત અને બચાવ અભિયાન ઝડપી બનાવી દીધું છે. નેપાળ આર્મીના પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ રાજા રામ બસનેતના જણાવ્યા અનુસાર, બચાવ અભિયાનમાં 15 હેલિકોપ્ટર અને ઓછામાં ઓછા 84 તાલીમબદ્ધ લોકોને લગાવવામાં આવ્યા છે. આ સિવાય મોટી સંખ્યામાં અન્ય બચાવકર્મીઓ પણ અલગ-અલગ જગ્યાએ કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે એકસાથે અનેક હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ સાઇટ્સ પર બચાવ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. એક ચીની કંપની પણ બચાવ અભિયાનમાં સામેલ હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
ટનલમાં ફસાયેલા 6 લોકોની શોધ ચાલુ
નેપાળ માઉન્ટેન ગાઇડ એસોસિએશનની ટીમો પણ ઘણી સુરંગોમાં બચાવ કાર્ય કરી રહી છે. એસોસિએશનના પ્રમુખ તુલ ગુરુંગના જણાવ્યા અનુસાર, ચિલમે હાઇડ્રોપાવરની 22 મેગાવોટની સાઇટ પર લગભગ 250 મીટર લાંબી સુરંગમાં છ લોકો ફસાયેલા હોવાની માહિતી છે. બચાવ ટુકડી કાટમાળ હટાવતા લગભગ 130 મીટર અંદર સુધી પહોંચી ચૂકી છે, પરંતુ હજુ સુધી આ છ લોકોનો પતો મળ્યો નથી. ટીમ સામે કાટમાળની મોટી દીવાલ પડકાર બનીને ઊભી છે. અપર ત્રિશૂલી-1 માં પણ બચાવ ટુકડી સુરંગોનું સર્વેક્ષણ કરી રહી છે.
NDRF ને હજુ સુધી નથી મળી સત્તાવાર માંગ
નેપાળ સરકારે હજુ સુધી ભારત પાસે NDRF ની ટીમ મોકલવા માટે સત્તાવાર વિનંતી કરી નથી. NDRF ના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે ટીમને તૈયાર રહેવા કહ્યું છે. ભારત પહેલા પણ NDRF ની ટીમ મોકલી ચૂક્યું છે. 2015 ના ભૂકંપ પછી પણ NDRF એ નેપાળમાં રાહત અને બચાવ અભિયાનમાં ભાગ લીધો હતો.