Pravasi Bharatiya Divas 2026: ભારત દર વર્ષે આ દિવસે પ્રવાસી ભારતીય દિવસ ઉજવે છે. આ દિવસ વિદેશમાં રહેતા ભારતીયોને સમર્પિત છે જેઓ વિશ્વભરમાં ભારતની છબી, સંસ્કૃતિ અને સોફ્ટ પાવરમાં યોગદાન આપે છે. ભારતમાં વિશ્વનો સૌથી મોટો ડાયસ્પોરા છે, જે લગભગ દરેક ખંડમાં ફેલાયેલો છે. જ્યારે કેટલાક દેશોમાં લાખો ભારતીયો છે, તો કેટલાક દેશોમાં ફક્ત થોડા જ છે. ચાલો જોઈએ કે કયા દેશોમાં સૌથી મોટો અને સૌથી ઓછો ડાયસ્પોરા છે.
ભારતનો વૈશ્વિક ડાયસ્પોરા
તાજેતરના સરકારી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ડેટા અનુસાર, આશરે 35.4 મિલિયન ભારતીય મૂળના લોકો ભારતની બહાર રહે છે. આ શ્રેણીમાં બે શ્રેણીઓ શામેલ છે: બિન-નિવાસી ભારતીયો અને ભારતીય મૂળના લોકો. બિન-નિવાસી ભારતીયો ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો છે જે વિદેશમાં કામ કરે છે અથવા રહે છે. ભારતીય મૂળના લોકો ભારતીય મૂળના વિદેશી નાગરિકો છે. આશરે 15.8 મિલિયન બિન-નિવાસી ભારતીયો છે, જ્યારે 19.6 મિલિયનથી વધુ ભારતીય મૂળના લોકો છે.
સૌથી વધુ ભારતીય વસ્તી ધરાવતા દેશો
કુલ ભારતીય મૂળની વસ્તીના મામલે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ યાદીમાં ટોચ પર છે. 2025-26 સુધીમાં, આશરે 5.4 થી 5.7 મિલિયન ભારતીયો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રહેવાનો અંદાજ છે. તેમાંના મોટાભાગના ભારતીય મૂળના છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ટેકનોલોજી, દવા, શિક્ષણ, વ્યવસાય અને રાજકારણમાં ભારતીયો ખૂબ જ નોંધપાત્ર છે, અને છેલ્લા બે દાયકામાં તેમનો આર્થિક અને રાજકીય પ્રભાવ સતત વધી રહ્યો છે.
સૌથી વધુ બિન-નિવાસી ભારતીયો ક્યાં રહે છે?
સંયુક્ત આરબ અમીરાતમાં બિન-નિવાસી ભારતીયોની સૌથી મોટી સંખ્યા રહે છે. આશરે 3.6 થી 3.9 મિલિયન ભારતીયો અહીં રહે છે, જે દેશની વસ્તીના લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. અહીં મોટાભાગના ભારતીયો ભારતીય પાસપોર્ટ ધરાવે છે. તેઓ બાંધકામ, સેવાઓ, આરોગ્યસંભાળ, વ્યવસાય અને વ્હાઇટ-કોલર વ્યવસાયોમાં કામ કરે છે.
મોટી ભારતીય વસ્તી ધરાવતા અન્ય દેશો
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુએઈ પછી, મલેશિયા અને કેનેડા આગામી સૌથી મોટા જૂથો બનાવે છે. મલેશિયામાં આશરે 2.9 મિલિયન ભારતીયો છે, જેમાંથી ઘણા વસાહતી યુગના લાંબા સમયથી સ્થાપિત વસાહતીઓના વંશજો છે. વધુમાં, કેનેડામાં વિદ્યાર્થીઓના સ્થળાંતર અને કાયમી નિવાસને કારણે ભારતીયોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેના કારણે ત્યાં ભારતીયોની વસ્તી 2.8-2.9 મિલિયન થઈ છે.
ગલ્ફ દેશોની વાત કરીએ તો, સાઉદી અરેબિયામાં આશરે 2.5 થી 2.7 મિલિયન ભારતીયો રહે છે. આમાંના મોટાભાગના બિન-નિવાસી ભારતીયો છે. મ્યાનમાર, યુનાઇટેડ કિંગડમ, દક્ષિણ આફ્રિકા, શ્રીલંકા અને કુવૈતમાં પણ નોંધપાત્ર ભારતીય સમુદાયો છે, જે 1 મિલિયનથી આશરે 2 મિલિયન સુધીના છે.
સૌથી ઓછા ભારતીયો ધરાવતા દેશો
વિશ્વમાં કેટલાક દેશો એવા છે જ્યાં ભારતીયોની સંખ્યા લગભગ અસ્તિત્વમાં નથી. વેટિકન સિટી અને સાન મેરિનોમાં કોઈ કાયમી ભારતીય રહેવાસી નથી. માઇક્રોનેશિયા અને કિરીબાતી જેવા કેટલાક પેસિફિક ટાપુ દેશોમાં પાંચ કરતા ઓછા ભારતીયો છે. બોલિવિયામાં આશરે 50-60 ભારતીયો છે. બોસ્નિયા અને હર્ઝેગોવિનામાં આશરે 25 થી 30 ભારતીયો છે, અને બહામાસમાં આશરે 200 થી 250 ભારતીયો છે. આ સાથે, અઝરબૈજાન જેવા દેશોમાં 1000 થી ઓછા બિન-નિવાસી ભારતીયો છે.