દુનિયાભરમાં કેમ ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે જન્મદર? આ નવી આદતે વૈજ્ઞાનિકોની પણ ઊંઘ ઉડાડી દીધી!

વિશ્વભરમાં જન્મ દર ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે. એક નવા સંશોધન મુજબ, સોશિયલ મીડિયા અને હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટના વધુ પડતા ઉપયોગથી યુવાનોમાં માતા-પિતા બનવાની ઈચ્છા ઘટી રહી છે.

smartphones social media reducing global birth rates fertility slump

Source : ai

Show Quick Read

Key points generated by AI, verified by newsroom

• સ્માર્ટફોન અને હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ જન્મ દરમાં ઘટાડા માટે જવાબદાર.
• ભારતમાં સરેરાશ બાળકોની સંખ્યા 3.4 થી ઘટીને 2.0 થઇ.
• યુવાનો ઓનલાઇન વધુ સમય વિતાવતા, સામાજિક સંબંધો ઘટ્યા.
• સોશિયલ મીડિયાના કારણે આર્થિક દબાણ, માતા-પિતા બનવાનો ડર.

Falling Birth Rates: આજકાલ મોંઘવારી, કરિયર અને મોડા લગ્નને કારણે લોકો ઓછા બાળકો પેદા કરી રહ્યા છે તેવું આપણે સામાન્ય રીતે માનતા હોઈએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા હાથમાં રહેલો સ્માર્ટફોન પણ આ માટે જવાબદાર હોઈ શકે? જી હા, તાજેતરમાં આવેલા એક ચોંકાવનારા રિપોર્ટ મુજબ, દુનિયાભરમાં અને ભારતમાં પણ જે રીતે જન્મ દર (Birth Rate) ઝડપથી ઘટી રહ્યો છે, તેની પાછળ સ્માર્ટફોન અને હાઇ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટ મોટી ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આખરે મોબાઈલ ફોન અને બાળકો પેદા કરવા વચ્ચે શું કનેક્શન છે અને દુનિયાભરના યુવાનો કેમ પેરેન્ટ્સ બનવાથી ડરી રહ્યા છે.

આંકડા શું કહે છે?

લગભગ 30 વર્ષ પહેલાં ભારતમાં એક મહિલા સરેરાશ 3.4 બાળકોને જન્મ આપતી હતી, પરંતુ હવે આ આંકડો ઘટીને માત્ર 2.0 થઈ ગયો છે. સરકારી સર્વેક્ષણ મુજબ, આ આંકડો 2.1 ના રિપ્લેસમેન્ટ લેવલ કરતા પણ નીચે છે, એટલે કે વસ્તી જાળવી રાખવા માટે જેટલા બાળકો જન્માવવા જોઈએ, તેના કરતા પણ ઓછા બાળકો જન્મી રહ્યા છે. આ માત્ર ભારતની જ નહીં, પણ આખી દુનિયાની સમસ્યા છે. ઘણા દેશોમાં સરેરાશ બાળકોની સંખ્યા 2 થી ઘટીને 1 થઈ ગઈ છે અને ક્યાંક તો આ સંખ્યા શૂન્ય (0) પર પણ પહોંચી ગઈ છે.

સ્માર્ટફોન અને ઈન્ટરનેટ કેવી રીતે અસર કરે છે?

અત્યાર સુધી નિષ્ણાતો માનતા હતા કે મોંઘવારી, મોંઘા મકાનો, બદલાતો સમાજ અને કરિયરનું દબાણ આ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ છે. પરંતુ ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સના એક રિપોર્ટમાં અમેરિકાની સિનસિનાટી યુનિવર્સિટીના સંશોધકો (નાથન હડસન અને હર્નાન મોસ્કોસો-બોએડો) એ શોધી કાઢ્યું છે કે જ્યારે US અને UK માં 4G ઈન્ટરનેટ આવ્યું, ત્યારથી જન્મ દરમાં ખૂબ જ ઝડપથી ઘટાડો નોંધાયો છે. આની પાછળનું સીધું કારણ એ છે કે સ્માર્ટફોન આવ્યા પછી યુવાનોની લાઈફસ્ટાઈલ બદલાઈ ગઈ. લોકો એકબીજાને રૂબરૂ મળવાને બદલે ઓનલાઈન વધુ સમય પસાર કરવા લાગ્યા. આ વર્ચ્યુઅલ દુનિયાના કારણે સામાજિક મુલાકાતો અને વ્યક્તિગત સંબંધો ઓછા થઈ ગયા, જેની સીધી અસર જન્મ દર પર પડી છે.

કયા દેશોમાં દેખાઈ રહી છે સૌથી વધુ અસર?

આ ટ્રેન્ડ માત્ર અમેરિકા કે બ્રિટન પૂરતો સીમિત નથી. ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સના રિપોર્ટ મુજબ, 2007 પછી જ્યારે સ્માર્ટફોન અને મોબાઈલ એપ્સ લોકોના જીવનનો એક મહત્વનો હિસ્સો બની ગયા, ત્યારે ઓસ્ટ્રેલિયા સહિતના ઘણા દેશોમાં યુવાનોમાં જન્મદર ઝડપથી ઘટવા લાગ્યો. સૌથી નોંધનીય વાત એ છે કે જે ઉંમરના લોકો સૌથી વધુ મોબાઈલ વાપરે છે (ખાસ કરીને ટીનેજર્સ અને યુવાનો), તેમનામાં જ બાળકો પેદા કરવાની ઈચ્છામાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.

યુવાનો પેરેન્ટ્સ બનવાથી કેમ ડરે છે?

ફિનલેન્ડના વસ્તી નિષ્ણાત અન્ના રોટકિર્ચના જણાવ્યા અનુસાર, સોશિયલ મીડિયાનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરતા યુવાનોમાં રિલેશનશિપ અને અંગત સમસ્યાઓ વધી રહી છે. સોશિયલ મીડિયા પર લોકો સતત બીજાની ગ્લેમરસ અને શાનદાર લાઈફસ્ટાઈલ જુએ છે, જેનાથી તેમના મનમાં આર્થિક દબાણ અને એક પ્રકારની અસુરક્ષા (Insecurity) ઊભી થાય છે. તેઓ પોતાની લાઈફને બીજા સાથે સરખાવવા લાગે છે. ડિજિટલ દુનિયાએ પૈસા, કરિયર અને ઘર ખરીદવાની ચિંતા એટલી વધારી દીધી છે કે હવે યુવાનોને લાગે છે કે તેઓ માતા-પિતા બનવાની જવાબદારી માટે તૈયાર નથી.

ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી સંશોધન અભ્યાસો અને નિષ્ણાતોના મંતવ્યો પર આધારિત છે. આને કોઈપણ પ્રકારની તબીબી સલાહનો વિકલ્પ ન ગણવો. જીવનશૈલીમાં કોઈપણ મોટો ફેરફાર કરતા પહેલા હંમેશા નિષ્ણાતની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.