વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) ના એક મહત્વપૂર્ણ અહેવાલે વિશ્વભરના પર્યાવરણવિદો અને નીતિ નિર્માતાઓને ચેતવણી આપી છે. WMO એ સત્તાવાર રીતે પુષ્ટી કરી હતી કે પેસિફિક મહાસાગરમાં અલ નિનોની સ્થિતિ ઝડપથી વિકસી રહી છે. આ ઋતુગત પરિવર્તન આગામી મહિનાઓમાં વૈશ્વિક તાપમાન અને વરસાદના પેટર્નને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે. વૈજ્ઞાનિકોના આગાહી સૂચવે છે કે 2026માં અલ નિનો ઘટના સામાન્ય નહીં હોય, પરંતુ તે "મધ્યમથી ખૂબ જ મજબૂત" હોવાની સંભાવના છે.
વિષુવવૃત્તીય પેસિફિક મહાસાગરના અસામાન્ય રીતે ગરમ પાણી આ કટોકટીને વધુ તીવ્ર બનાવી રહ્યા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે એક વીડિયો નિવેદન જાહેર કરીને ચેતવણી આપી હતી કે અલ નિનો પહેલાથી જ ગરમ થઈ રહેલા વિશ્વની આગમાં ઘી ઉમેરશે. તેની અસરો અત્યંત ગંભીર હશે, ઝડપથી આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પાર કરશે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, આરોગ્ય અને કૃષિ પ્રણાલીઓને વિનાશક બનાવશે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો અલ નિનો એ કુદરતી રીતે બનતી આબોહવા ઘટના છે જે મધ્ય અને પૂર્વીય ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિક મહાસાગરમાં અસામાન્ય રીતે ગરમ સમુદ્ર સપાટીના તાપમાનને કારણે થાય છે. તે અલ નિનો સધર્ન ઓસિલેશનનો એક ભાગ છે, જેનો બીજો છેડો અથવા ઠંડા તબક્કાને લા નિના કહેવામાં આવે છે. અલ નિનો સામાન્ય રીતે દર બે થી સાત વર્ષે થાય છે અને લગભગ 9 થી 12 મહિના સુધી સક્રિય રહે છે. આ ચક્ર સામાન્ય રીતે માર્ચ અને જૂન વચ્ચે વિકાસ કરવાનું શરૂ કરે છે અને નવેમ્બર અને ફેબ્રુઆરી વચ્ચે તેની ટોચની તીવ્રતા સુધી પહોંચે છે. વૈજ્ઞાનિક પુરાવા અનુસાર, અલ નિનોની સૌથી ખતરનાક અસરો તેના વિકાસના બીજા વર્ષમાં જોવા મળે છે.
આ પણ વાંચોઃ Agriculture: સંકટ સમયે ખેડૂતોનો આ છે અસલી સહારો, જાણો પીએમ આશા યોજનાથી કઇ રીતે વધે છે નફો ?
મજબૂત અલ નિનો, નબળું ચોમાસું
આ વખતે સમુદ્રની અંદરની પરિસ્થિતિઓ એટલી ગરમ છે કે સપાટી નીચેનું તાપમાન સરેરાશ કરતા 6 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ નોંધાયું છે. આ ગરમીનો એક વિશાળ ભંડાર છે, જે ભવિષ્યમાં ગંભીર દુષ્કાળ, ભારે ગરમી અને વિનાશક પૂર તરફ દોરી જશે. ડબ્લ્યુએમઓના તાજેતરના અપડેટ મુજબ, જૂન થી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન અલ નિનો ઘટના સક્રિય થવાની 80 ટકા શક્યતા છે, જે નવેમ્બર સુધી ચાલુ રહેવાની 90 ટકાથી વધુ શક્યતા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સમગ્ર વિશ્વ અસામાન્ય હવામાન પરિવર્તનનો અનુભવ કરશે. ગ્લોબલ સીઝનલ ક્લાઇમેટ અપડેટ રિપોર્ટ જણાવે છે કે જૂન, જુલાઈ અને ઓગસ્ટ દરમિયાન વિશ્વના લગભગ દરેક ભાગમાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઉપર રહેશે. તાપમાનમાં આ અણધાર્યો વધારો ગરમીમાં સીધો વધારો કરશે અને ઘણા પ્રદેશોમાં ગંભીર દુષ્કાળ તરફ દોરી જશે.
ડબ્લ્યુએમઓના ડિરેક્ટર-જનરલ સેલેસ્ટે સાઉલો કહે છે કે આપણે સંભવિત રીતે ખૂબ જ મજબૂત અલ નિનો ઘટના માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ. 2023-24 માં અગાઉની અલ નિનો ઘટના ઇતિહાસના પાંચ સૌથી મજબૂત વર્ષમાંની એક હતી, જે 2024માં રેકોર્ડ પરના સૌથી ગરમ વર્ષમાં ફાળો આપે છે. હવે 2026માં ફરી એક સમાન ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે.