અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધનો અંત આવ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને 14-મુદ્દાના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ સમજૂતી કરારમાં બંને દેશો વચ્ચે દુશ્મનાવટનો અંત લાવવા, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા અને પ્રતિબંધો અને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર અંતિમ કરાર માટે વાટાઘાટો માટે 60-દિવસની પ્રક્રિયા શરૂ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
ટ્રમ્પે બુધવારે પેરિસમાં ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન સાથેની તેમની મુલાકાત દરમિયાન આ સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. પેઝેશ્કિયાન દ્વારા હસ્તાક્ષર કરાયેલ આ કરાર તાત્કાલિક અમલમાં આવ્યો, ત્યારબાદ અમેરિકાએ આ કરારનો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો. આ ડ્રાફ્ટને 'ઇસ્લામાબાદ મેમૉરેન્ડમ ઓફ અંડરસ્ટેન્ડિંગ બિટવીન યુએસ એન્ડ ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઇરાન' કરાર નામ આપવામાં આવ્યું છે.
ડ્રાફ્ટ ડીલ વિશે અમેરિકાએ શું કહ્યું? એક વરિષ્ઠ યુએસ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ ડીલમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને તાત્કાલિક ફરીથી ખોલવાનો, ઈરાનના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડારને દૂર કરવાનો અને ઈરાન માટે પ્રતિબંધો હળવા કરવા માટે એક માળખું શામેલ છે. સીએનએન અનુસાર, અધિકારીએ કહ્યું, "આ મૂળભૂત રીતે એક કરાર છે જે અમને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને તાત્કાલિક ફરીથી ખોલવાની મંજૂરી આપે છે, ઈરાનને તેના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડારનો નાશ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ કરે છે, અને જો ઈરાન તેનું વર્તન સુધારે છે તો અમને આર્થિક પ્રતિબંધોમાં રાહત આપવાનો વિકલ્પ આપે છે."
અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે કરાર પર હસ્તાક્ષર: ઇસ્માઇલ બાઘાઇપ્રેસ ટીવી અનુસાર, ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘાઇએ જણાવ્યું હતું કે કરારના ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે અને બંને પક્ષો દ્વારા તેના પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ઓમાન અને અન્ય દેશો સાથે વાટાઘાટો છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહી હતી, અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના સંચાલન પર એક મહત્વપૂર્ણ કરાર થયો છે.
બાઘાઇએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર "ઈસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ અને અધિકારો" જાળવી રાખીને સલામત દરિયાઈ માર્ગ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે. 14-મુદ્દાના કરારમાં લેબનોન સહિત લશ્કરી કાર્યવાહીનો તાત્કાલિક અને કાયમી અંત અને પરસ્પર સંમતિથી લંબાવી શકાય તેવા અંતિમ કરાર પર 60 દિવસની અંદર વાટાઘાટો પૂર્ણ કરવાનું વચન શામેલ છે.
'મેં 8 યુદ્ધો બંધ કરાવ્યા છે!' પીએમ મોદી સમક્ષ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો સૌથી મોટો ચોંકાવનારો દાવો
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના કરારમાં શું શામેલ છે?આ કરાર હેઠળ, અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તેની નૌકાદળ નાકાબંધી અને સંબંધિત પ્રતિબંધો હટાવવાનું શરૂ કરશે, જ્યારે ઈરાન શરૂઆતના 60 દિવસના સમયગાળા માટે હોર્મુઝમાંથી વાણિજ્યિક જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગને સરળ બનાવશે. આ દસ્તાવેજમાં પ્રતિબંધો તબક્કાવાર હટાવવા, સ્થિર ઈરાની સંપત્તિઓને મુક્ત કરવા, ઈરાની તેલ નિકાસ માટે ટ્રેઝરી મુક્તિ અને ઈરાન માટે ઓછામાં ઓછા US$300 બિલિયનના પુનર્નિર્માણ અને આર્થિક વિકાસ કાર્યક્રમની યોજનાઓની રૂપરેખા પણ આપવામાં આવી છે.
પ્રેસ ટીવી અનુસાર, ઈરાને મેમોરેન્ડમમાં પુષ્ટિ આપી છે કે તે પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવશે નહીં અથવા પ્રાપ્ત કરશે નહીં. આ કરારમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA) ની દેખરેખ હેઠળ ઈરાનના સમૃદ્ધ યુરેનિયમ ભંડારના ભવિષ્ય પર ચર્ચા કરવાની પણ જોગવાઈ છે.