1 ગેલન ક્રૂડ ઓઈલમાંથી કેટલું પેટ્રોલ-ડીઝલ બને છે? જાણો ઓઈલ રિફાઈનિંગનું ગણિત

1 બેરલમાંથી મળે છે 75 લિટર પેટ્રોલ, જાણો ક્રૂડ ઓઈલ, LPG અને CNG વચ્ચે શું તફાવત છે.

પેટ્રોલ પંપ પર જઈએ ત્યારે ભાવ વધારાની ચર્ચા તો થાય જ છે, પણ શું તમને ક્યારેય એવો વિચાર આવ્યો છે કે આ પેટ્રોલ કે ડીઝલ આપણા વાહન સુધી પહોંચે છે કેવી રીતે? આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી જે ક્રૂડ ઓઈલ (કાચું તેલ) આવે છે, તેમાંથી ખરેખર કેટલું પેટ્રોલ કે ડીઝલ બને છે? આજે આપણે આ જ ગણિત સમજવાના છીએ. આ પ્રોસેસમાંથી માત્ર ઈંધણ જ નહીં, પણ રાંધણ ગેસ (LPG) અને ડામર જેવી વસ્તુઓ પણ મળે છે. સાથે જ આપણે એ પણ જાણીશું કે વાહનોમાં વપરાતો CNG આ બધાથી કઈ રીતે અલગ છે.

સૌથી પહેલા તો એ સમજી લઈએ કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલ લિટરમાં નહીં, પણ ગેલન અને બેરલના હિસાબે વેચાય છે. 1 US ગેલન એટલે અંદાજે 3.78 લિટર થાય. જ્યારે બેરલ એ ગેલન કરતાં ઘણું મોટું માપ છે. 1 સ્ટાન્ડર્ડ બેરલમાં 42 ગેલન ક્રૂડ ઓઈલ હોય છે. જો તેને લિટરમાં ફેરવીએ તો તે 159 લિટર જેટલું થાય છે. આખી દુનિયામાં તેલનો વેપાર આ જ માપદંડ પર ચાલે છે.

હવે જ્યારે રિફાઈનરીમાં 1 ગેલન (લગભગ 3.78 લિટર) ક્રૂડ ઓઈલને પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાંથી સરેરાશ 1.7 લિટર જેટલું પેટ્રોલ અને 1 લિટર જેટલું ડીઝલ મળે છે. બાકી બચેલા ભાગમાંથી જેટ ફ્યુઅલ (વિમાનનું બળતણ), ડામર અને અન્ય પેટ્રોકેમિકલ્સ બને છે. એટલે કે દર 100 લિટર કાચા તેલમાંથી માંડ 45 થી 50 લિટર પેટ્રોલ અને 25 થી 30 લિટર ડીઝલ મળે છે.