તમે પણ આવું સોનું ખરીદતા હોય તો ચેતી જજો! રોકાણકારો માટે SEBIની ગંભીર ચેતવણી

ભારતીય બજારમાં ડિજિટલ સોના (E-Gold) ની લોકપ્રિયતા અને પહોંચ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે.

આજે યુપીઆઈ એપ્સ, ફિનટેક પ્લેટફોર્મ્સ અને મુખ્ય જ્વેલરી બ્રાન્ડ્સ દ્વારા યુવાનો માત્ર ₹10 જેવી નજીવી રકમમાં પણ 24-કેરેટ શુદ્ધતાનું ઇ-ગોલ્ડ એક ક્લિક પર ખરીદી શકે છે. જોકે, આ વધતી લોકપ્રિયતા વચ્ચે ઓપન માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI - Securities and Exchange Board of India) એ આ E-Gold ખરીદતા રોકાણકારો માટે એક મોટી અને ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. સેબીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બજારમાં ઉપલબ્ધ કેટલાક ઓનલાઈન ડિજિટલ ગોલ્ડ પ્રોડક્ટ્સ તેના અધિકારક્ષેત્રની બહાર છે, જેના પર રોકાણકારો માટે કોઈ નિયમનકારી સુરક્ષા ઉપલબ્ધ નથી.

ડિજિટલ સોનાની ખરીદીમાં થયેલા તીવ્ર વધારાના પગલે સેબીએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. બજાર નિયમનકારે ચેતવણી આપી છે કે કેટલાક ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ઓફર કરવામાં આવતા ઇ-ગોલ્ડ પ્રોડક્ટ્સને કાયદેસર રીતે ન તો સિક્યોરિટીઝ તરીકે સૂચિત કરવામાં આવે છે કે ન તો કોમોડિટી ડેરિવેટિવ્ઝ તરીકે નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે. આ અનિયંત્રિત પ્રકૃતિને કારણે, આ ઉત્પાદનો ખરીદનારા રોકાણકારો સેબી દ્વારા નિયંત્રિત બજારોમાં ઉપલબ્ધ કોઈપણ રોકાણકાર સુરક્ષા પ્રણાલી દ્વારા આવરી લેવામાં આવશે નહીં.

બજાર નિયમનકારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે જોખમ એ છે કે જો ઇ-ગોલ્ડ વેચતી કંપની કોઈ કારણોસર નાદારી જાહેર કરે અથવા રોકાણકારોના પૈસા ફસાઈ જાય, તો રોકાણકારોને સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ સિસ્ટમ દ્વારા કોઈ કાયદાકીય આશરો (Relief) મળી શકશે નહીં. આ ઉપરાંત, ખરીદી દરમિયાન જો કોઈ પણ પ્રકારની છેતરપિંડી થાય, તો પણ રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવું શક્ય બનશે નહીં. આ જોખમને કારણે નિષ્ણાતો પણ સંમત છે કે ડિજિટલ સોનું અત્યંત અનુકૂળ હોવા છતાં, તે જોખમ મુક્ત રોકાણ નથી.

આટલા જોખમ છતાં E-Gold અથવા ડિજિટલ ગોલ્ડ યુવાન અને પ્રથમ વખત રોકાણકારોમાં ઘણું લોકપ્રિય બન્યું છે. તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ તેની સરળતા અને ઓછી કિંમતે ખરીદી કરવાની સુવિધા છે. Google Pay, Paytm, PhonePe, Amazon Pay, Groww અને Jio Gold જેવા લોકપ્રિય ફિનટેક પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા MMTC-PAMP, SafeGold અને Augmont Gold જેવી સંસ્થાઓ આ ઉત્પાદનો ઓફર કરે છે.

ડિજિટલ સોનાની સિસ્ટમમાં એક સારી સુવિધા એ છે કે રોકાણકાર જેટલા રૂપિયાનું ઇ-ગોલ્ડ ખરીદે છે, તેટલી જ રકમનું ભૌતિક સોનું પ્લેટફોર્મ દ્વારા સુરક્ષિત રીતે અનામત (Vault) માં રાખવામાં આવે છે. ખરીદદારો આ સોનું પછીથી ઓનલાઈન વેચી શકે છે અથવા ચોક્કસ મર્યાદા પછી સિક્કા અથવા બાર (Coin or Bar) ના રૂપમાં ભૌતિક ડિલિવરી પણ મેળવી શકે છે. આ સરળતા જ રોકાણકારોને આકર્ષે છે.

જ્વેલરી બ્રાન્ડ્સ અને બચત યોજનાઓ દ્વારા ઓફર કરવામાં આવતું ડિજિટલ સોનું અનિયંત્રિત હોવાથી, સેબીએ રોકાણકારોને સોનામાં રોકાણ કરવા માટે નિયમનકારી સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરી છે.

સેબી દ્વારા નિયંત્રિત ETF (Exchange Traded Fund) અથવા EGR (Electronic Gold Receipt) જેવા સાધનો સોનામાં રોકાણ માટેના સુરક્ષિત વિકલ્પો છે. આ વિકલ્પો રોકાણકાર સુરક્ષા માળખા (Investor Protection Framework) હેઠળ આવે છે, જે રોકાણકારોને છેતરપિંડી અથવા વેચનારની નાદારીના જોખમોથી બચાવે છે. તેથી, નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે રોકાણ કરતા પહેલા રોકાણની પ્રકૃતિ અને તેની નિયમનકારી સ્થિતિને સમજવી અત્યંત જરૂરી છે.