RBI Gold: RBI પાસે ક્યાંથી આવે છે સોનું, જાણો ખરીદી પ્રક્રિયાની સમગ્ર પ્રોસેસ?

RBI Gold: તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર એવા સમાચાર ફરતા થયા હતા જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે RBI એ અબજો ડોલરનું સોનું વેચી દીધું છે. આ વચ્ચે ચાલો સમજીએ કે RBI ખરેખર સોનું કેવી રીતે ખરીદે છે.

ભારતના વધતા ગોલ્ડ રિઝર્વ અને એવી અફવાઓ વચ્ચે કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડોળને બચાવવા માટે અબજો ડોલરનું સોનું વેચ્યું છે, લોકોના મનમાં એ જાણવાની ઉત્સુકતા વધી ગઈ છે કે દેશની સેન્ટ્રલ બેંક અસલમાં સોનું કેવી રીતે ખરીદે છે. ચાલો જાણીએ શું છે આ સવાલનો જવાબ.

આરબીઆઈ મુખ્યત્વે ઇન્ટરનેશનલ બુલિયન માર્કેટમાંથી 'ઓવર ધ કાઉન્ટર' (Over The Counter) પદ્ધતિથી સોનું ખરીદે છે. રિટેલ માર્કેટમાંથી ખરીદવાને બદલે તે સીધા જ મોટા ગ્લોબલ બુલિયન બેંકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત રિફાઇનર્સ સાથે ડીલ કરે છે. આનાથી સેન્ટ્રલ બેંકને મોટી માત્રામાં સોનું સરળતાથી મળી જાય છે અને સાથે જ ગ્લોબલ ક્વોલિટી સ્ટાન્ડર્ડ્સનું પણ પાલન થાય છે.

બુલિયન માર્કેટ ઉપરાંત, આરબીઆઈ ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF) અને અન્ય દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો પાસેથી પણ સોનું ખરીદે છે. આનું એક મોટું ઉદાહરણ 2009 માં જોવા મળ્યું હતું જ્યારે આરબીઆઈએ એક જ વારમાં 200 ટન સોનું ખરીદ્યું હતું.

આરબીઆઈ દ્વારા ખરીદવામાં આવેલી સોનાના દરેક લોટ માટે લંડન બુલિયન માર્કેટ એસોસિએશન (LBMA) ના 'ગુડ ડિલિવરી સ્ટાન્ડર્ડ' ને પૂરા કરવા અનિવાર્ય હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે સોનાની શુદ્ધતા ઓછામાં ઓછી 99.5 ટકા હોવી જોઈએ.

આરબીઆઈ સોનું ખરીદવા માટે ભારતીય રૂપિયાનો ઉપયોગ કરતી નથી. તેના બદલે તે પોતાના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડોળ (ફોરેક્સ રિઝર્વ) જેવા કે ડોલર, યુરો અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય કરન્સીનો ઉપયોગ કરે છે.

ભારતનું સોનું મુંબઈ અને નાગપુરમાં આવેલી અત્યંત સુરક્ષિત તિજોરીઓમાં રાખવામાં આવે છે. આ સાથે જ તેનો કેટલોક હિસ્સો બેંક ઓફ ઇંગ્લેન્ડ અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં બેંક ફોર ઇન્ટરનેશનલ સેટલમેન્ટ્સ (BIS) જેવી સંસ્થાઓ પાસે પણ સુરક્ષિત રાખવામાં આવે છે.

ભારતની ફાઇનાન્સિયલ સિસ્ટમમાં વિશ્વાસ જાળવી રાખવામાં સોનું ખૂબ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. તે મોંઘવારી, કરન્સીના મૂલ્યમાં થતી વધ-ઘટ, જીઓ-પોલિટિકલ તણાવ અને વૈશ્વિક આર્થિક આંચકાઓ સામે રક્ષણ મેળવવાનું એક મજબૂત માધ્યમ છે.