મહેલ આટલો ભવ્ય તો પછી ઝરૂખા નાના શા માટે બનાવતા હતા રાજા મહારાજા, જાણો આશ્ચર્યચકિત કરી દેતું રહસ્ય

પ્રાચીન મહેલોમાં નાના જાળીદાર ઝરૂખા ગરમ હવાને ઠંડી કરવા મહિલાઓની ગોપનીયતા અને યુદ્ધમાં સૈનિકોની સુરક્ષા માટે બનાવાયા હતા આ પાછળ ઐતિહાસિક કારણો હતા

પ્રતીકાત્મક તસવીર

જૂના જમાનામાં આધુનિક યુગની જેમ વીજળી પંખા કે એસી જેવી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ નહોતી આવી સ્થિતિમાં સખત ગરમી દરમિયાન મહેલોનું તાપમાન નિયંત્રિત રાખવું એક પડકાર હતું

આ સમસ્યાનો સામનો કરવા માટે પ્રાચીન સ્થાપત્યકારોએ વિજ્ઞાનના એક અનોખા નિયમનો ઉપયોગ કર્યો અને ખૂબ નાના ઝરૂખા બનાવ્યા

જ્યારે બહારની ગરમ હવા આ સાંકડી બારીઓની નાની જગ્યામાંથી પસાર થઈને મહેલની અંદર જતી હતી ત્યારે હવાનું દબાણ અચાનક વધી જતું હતું અને તે અંદર આવતા જ ઠંડી થઈ જતી હતી

તે ઐતિહાસિક સમયગાળામાં પડદા પ્રથાનો રિવાજ ખૂબ પ્રચલિત હતો રાજ પરિવારની રાણીઓ અને અન્ય મહિલાઓને સામાન્ય જનતા કે પછી કોઈ બહારના પુરુષ સામે જાહેરમાં આવવાની મનાઈ હતી

આવી સ્થિતિમાં આ જાળીદાર અને નાના ઝરૂખાને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવતા હતા કે મહેલની અંદરની સ્ત્રીઓ બહાર ચાલી રહેલા ઉત્સવો બજારો અને સભાઓનો સંપૂર્ણપણે આનંદ માણી શકે અને હવાની અવરજવર પણ રહે

રસપ્રદ વાત એ હતી કે બહાર ઉભેલા વ્યક્તિની નજર આ ઝીણી જાળીઓને પાર કરીને અંદર બેઠેલી મહિલાઓ પર પડી શકતી નહોતી આ રીતે મહેલોની મહિલાઓની ગોપનીયતા અને સામાજિક મર્યાદા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહેતી હતી

મહેલો અને કિલ્લાઓના નિર્માણમાં સુરક્ષા સર્વોપરી હતી અને આ નાના ઝરૂખા યુદ્ધના સમયે સુરક્ષા કવચની જેમ કામ કરતા હતા આ બારીઓનું કદ એટલું નાનું હતું કે બહાર ઉભેલો દુશ્મન એ વાતનો અંદાજ લગાવી શકતો ન હતો કે અંદર બેઠેલો સૈનિક ક્યાં તૈનાત છે અને શું રણનીતિ બનાવી રહ્યો છે

આનાથી તદ્દન વિરુદ્ધ મહેલની અંદર હાજર ચોકીદારો અને સૈનિકો આ ઝરૂખાઓમાંથી બહારની દરેક ગતિવિધિ પર તીક્ષ્ણ નજર રાખતા હતા જો કોઈ શત્રુ સેના કિલ્લા પર હુમલો કરવાનો પ્રયાસ કરતી તો રાજપૂત સૈનિકો આ સુરક્ષિત ઝરૂખાઓની પાછળ છુપાઈને સરળતાથી તીરંદાજી કે બંદૂક દ્વારા ચોક્કસ નિશાન સાધી શકતા હતા