Cricket Retirement: ઓસ્ટ્રેલિયા સામેની જીત બાદ રોહિત શર્મા અને વિરાટ કોહલી ની નિવૃત્તિ અંગેની અટકળો વધુ તીવ્ર બની છે. ભારતીય ક્રિકેટમાં નિવૃત્તિ એ માત્ર વ્યક્તિગત નિર્ણય નથી, પરંતુ તેમાં સત્તાવાર પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું આવશ્યક છે. કોઈપણ ઔપચારિક જાહેરાત કરતા પહેલા, ખેલાડીઓએ ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ (જેમ કે પ્રમુખ, સચિવ અથવા પસંદગી સમિતિના અધ્યક્ષ) ને જાણ કરવી પ્રમાણભૂત પ્રક્રિયા છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક સ્તરે રણજી ટ્રોફી જેવી ટૂર્નામેન્ટ રમનારા ખેલાડીઓએ તેમના રાજ્ય ક્રિકેટ સંગઠનો ને પણ માહિતી આપવી જરૂરી છે. જોકે, BCCI દ્વારા નિવૃત્તિની જાહેરાત માટે કોઈ નિર્ધારિત સમય મર્યાદા (Fixed time frame) રાખવામાં આવી નથી અને આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે ખેલાડીના વિવેક પર છોડવામાં આવે છે.
ભારતીય ક્રિકેટમાં નિવૃત્તિની સત્તાવાર પ્રક્રિયા શું છે?
સિડનીમાં ઓસ્ટ્રેલિયા સામેની ભારતની 9 વિકેટની જીત પછી, જ્યાં રોહિત શર્માએ અણનમ 121 અને વિરાટ કોહલીએ 74 રન બનાવ્યા, 'હિટમેન' રોહિત શર્માએ નિવૃત્તિ અંગેનો મોટો સંકેત આપ્યો. આથી, ક્રિકેટ ચાહકોમાં એ ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે આ દિગ્ગજ ખેલાડીઓ જ્યારે નિવૃત્તિ લેશે, ત્યારે તેમણે કઈ પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું પડશે.
ભારતીય ક્રિકેટમાં નિવૃત્તિ જાહેર કરતા પહેલા, ખેલાડીઓએ કેટલાક સત્તાવાર પગલાં લેવા જરૂરી છે. આ એકલા વ્યક્તિગત નિર્ણયથી વધુ છે, કારણ કે તેમાં ક્રિકેટના સંચાલક મંડળ સાથે ઔપચારિક વાતચીતનો સમાવેશ થાય છે. ખેલાડીઓએ કોઈપણ જાહેર જાહેરાત કરતા પહેલા BCCI ને અગાઉથી જાણ કરવી તે પ્રમાણભૂત અને શિષ્ટાચારયુક્ત પ્રક્રિયા ગણાય છે.
BCCI અને રાજ્ય સંઘોને જાણ કરવી કેમ જરૂરી?
ખેલાડીઓ સામાન્ય રીતે BCCI ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, જેમ કે પ્રમુખ (President), સચિવ (Secretary) અથવા પસંદગીકારોના અધ્યક્ષ (Chairman of Selectors), ને પોતાનો નિર્ણય જણાવે છે. આ પગલું બોર્ડને ભવિષ્યની ટીમની પસંદગી અને આગામી ટૂર્નામેન્ટ્સનું આયોજન કરવામાં મદદરૂપ થાય છે. ખેલાડીના નિર્ણયની જાહેરાત થાય તે પહેલાં બોર્ડના અધિકારીઓ આ અંગે વાકેફ હોય તે સુનિશ્ચિત કરવું જરૂરી છે.
વધુમાં, જે ખેલાડીઓ રણજી ટ્રોફી જેવી સ્થાનિક ટૂર્નામેન્ટમાં પોતાના રાજ્યનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, તેમને તેમના સંબંધિત રાજ્ય ક્રિકેટ સંગઠનો ને પણ જાણ કરવી આવશ્યક છે. આનાથી સ્થાનિક અને રાષ્ટ્રીય બંને સ્તરે ખેલાડીની નિવૃત્તિની સત્તાવાર નોંધણી થાય છે અને ટીમની પસંદગી દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારની મૂંઝવણ ટાળી શકાય છે.
નિવૃત્તિની જાહેરાત માટે કેટલા દિવસની પૂર્વ સૂચના આપવી?
નિવૃત્તિ પહેલાં BCCI ને જાણ કરવા માટે કોઈ નિર્ધારિત નિયમ કે સમય મર્યાદા નથી. BCCI અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ પરિષદ (ICC) બંને આ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે ખેલાડીના વિવેકબુદ્ધિ પર છોડી દે છે. કેટલાક ખેલાડીઓ મેચ કે ટૂર્નામેન્ટ પછી તરત જ નિવૃત્તિ જાહેર કરવાનું પસંદ કરે છે, જ્યારે અન્ય લોકો પૂર્વ સૂચના આપવાનું પસંદ કરે છે, જેનાથી બોર્ડને સુચારુ સંક્રમણ માટે તૈયારી કરવાનો સમય મળી શકે.
જોકે, અન્ય ક્રિકેટ બોર્ડમાં આ માટે કડક નિયમો છે. ઉદાહરણ તરીકે, શ્રીલંકા ક્રિકેટ બોર્ડ ખેલાડીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાંથી નિવૃત્તિ લેતા પહેલા ત્રણ મહિના ની સૂચના આપવાનું ફરજિયાત માને છે, જેથી બોર્ડને તેની ભાવિ ટીમની યોજના બનાવવા માટે પૂરતો સમય મળી રહે. ભારતીય ક્રિકેટમાં પણ રોહિત કે કોહલી જેવા સિનિયર ખેલાડીઓ બોર્ડને પૂરતો સમય આપશે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.