Free WiFi Danger: આજના સમયમાં એરપોર્ટ, રેલવે સ્ટેશન, હોટેલ, કેફે અને મોલ જેવી જગ્યાઓ પર ફ્રી Wi-Fi સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે. ઇન્ટરનેટ ડેટા બચાવવા અને ઝડપથી કનેક્ટ થવા માટે લોકો ઘણીવાર આવા નેટવર્કનો ઉપયોગ કરી લે છે. પરંતુ સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર આ ફ્રી Wi-Fi ઘણી વખત તમારા બેંક એકાઉન્ટ, વ્યક્તિગત માહિતી અને મોબાઇલ ડેટા માટે મોટું જોખમ સાબિત થઈ શકે છે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ઓનલાઈન બેંકિંગના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે પબ્લિક Wi-Fi સાથે જોડાયેલા સાયબર ફ્રોડના કેસોમાં પણ વધારો થઈ રહ્યો છે. ઘણા લોકો કોઈપણ ખુલ્લા નેટવર્ક સાથે જોડાઈ જાય છે અને ત્યારબાદ બેંકિંગ એપ, UPI અથવા સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટનો ઉપયોગ કરવા લાગે છે. આવી નાની બેદરકારી પણ સાયબર ગુનેગારો માટે તક બની શકે છે.
પબ્લિક Wi-Fi કેટલું જોખમી છે?
સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ મોટાભાગના પબ્લિક Wi-Fi નેટવર્ક સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી હોતા. આવા નેટવર્ક પર તમારો મોબાઇલ અથવા લેપટોપ એ જ ઇન્ટરનેટ લાઇન સાથે જોડાયેલો હોય છે, જેનો ઉપયોગ અન્ય ઘણા લોકો પણ કરી રહ્યા હોય છે.
જો નેટવર્કમાં મજબૂત સુરક્ષા વ્યવસ્થા ન હોય તો હેકર્સ સરળતાથી તમારી ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખી શકે છે. ઘણી વખત સાયબર ગુનેગારો નકલી Wi-Fi નેટવર્ક પણ બનાવી દે છે, જેનું નામ હોટેલ, કેફે અથવા એરપોર્ટના અસલી નેટવર્ક જેવું જ હોય છે. જેમ જ કોઈ યુઝર આવા નેટવર્ક સાથે જોડાય છે, તેમનો ડેટા સીધો હેકર સુધી પહોંચી શકે છે.
તમારો ડેટા કેવી રીતે ચોરી થઈ શકે?
પબ્લિક Wi-Fi પર સૌથી મોટો ખતરો "મેન-ઇન-ધ-મિડલ એટેક" (Man-in-the-Middle Attack) ગણાય છે. આ પદ્ધતિમાં હેકર યુઝર અને વેબસાઇટ વચ્ચે આવીને ગુપ્ત રીતે ડેટા ચોરી લે છે.
આ દરમિયાન પાસવર્ડ, OTP, બેંકિંગ માહિતી, ઈ-મેઇલ અને અન્ય વ્યક્તિગત વિગતો ચોરાઈ શકે છે. આ ઉપરાંત "સેશન હાઇજેકિંગ" પણ મોટો ખતરો છે, જેમાં ગુનેગાર પાસવર્ડ વગર જ તમારા લોગિન એકાઉન્ટનો કંટ્રોલ મેળવી શકે છે.
ઘણા કિસ્સાઓમાં પબ્લિક નેટવર્ક મારફતે ફોન અથવા લેપટોપમાં માલવેર અને વાયરસ પણ મોકલવામાં આવે છે, જે બાદમાં યુઝરની દરેક ઓનલાઈન પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખી શકે છે.
કઈ ભૂલો સૌથી ભારે પડી શકે?
પબ્લિક Wi-Fi વાપરતી વખતે સૌથી મોટી ભૂલ ઓનલાઈન બેંકિંગ અથવા UPI પેમેન્ટ કરવી છે. ઘણા લોકો કેફે અથવા રેલવે સ્ટેશન પર બેઠા-બેઠા બેંક બેલેન્સ ચેક કરે છે અથવા પૈસાની લેવડદેવડ કરે છે, જેના કારણે તેમની સંવેદનશીલ માહિતી ચોરાઈ જવાનો ખતરો વધી જાય છે.
તે ઉપરાંત ફોનમાં Auto Connect ફીચર ચાલુ રાખવું પણ જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. આ ફીચરના કારણે તમારો ફોન આપમેળે કોઈપણ ખુલ્લા નેટવર્ક સાથે જોડાઈ શકે છે.
પોતાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખશો?
સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ સાવચેતીઓ રાખવી જરૂરી છે:
પબ્લિક Wi-Fi પર ક્યારેય બેંકિંગ એપ અથવા UPIનો ઉપયોગ ન કરો.કોઈપણ વેબસાઇટ ખોલતા પહેલાં તેના URLમાં HTTPS છે કે નહીં તે ચકાસો.ફોનનું Auto Connect ફીચર બંધ રાખો.મહત્વપૂર્ણ એકાઉન્ટમાં Two-Factor Authentication (2FA) ચાલુ રાખો.VPNનો ઉપયોગ કરવાથી તમારો ડેટા એન્ક્રિપ્ટ રહે છે અને સુરક્ષા વધે છે.શક્ય હોય તો પબ્લિક Wi-Fiના બદલે પોતાના મોબાઇલ હોટસ્પોટનો ઉપયોગ કરો.
થોડી સાવધાની અને યોગ્ય સુરક્ષા પગલાં અપનાવીને તમે પબ્લિક Wi-Fi સાથે જોડાયેલા સાયબર જોખમોથી પોતાને સુરક્ષિત રાખી શકો છો.