Hydroponic Farming: હાઈડ્રોપોનિક ખેતી બદલાતા સમયની સાથે ખેતીની પદ્ધતિઓ પણ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. હવે એવી આધુનિક પદ્ધતિઓ સામે આવી છે, જેની મદદથી લોકો ખેતર અને માટી વગર પણ ઘરે તાજી શાકભાજી ઉગાડી રહ્યા છે. આ પદ્ધતિઓમાંથી એક હાઈડ્રોપોનિક ખેતી છે જે ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં ઝડપથી લોકપ્રિય થઈ રહી છે. ઓછી જગ્યા, ઓછું પાણી અને માટી વગર થતી આ ખેતીથી લોકો પોતાના ઘરની બાલ્કની, કિચન કે છત પર જ શાકભાજી ઉગાડી શકે છે.
શું છે હાઈડ્રોપોનિક ખેતી?
હાઈડ્રોપોનિક ખેતી એક એવી પદ્ધતિ છે, જેમાં છોડ ઉગાડવા માટે માટીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. તેની જગ્યાએ પોષક તત્વોથી ભરપૂર પાણીનું દ્રાવણ છોડના મૂળ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં છોડને સીધું જ જરૂરી પોષણ મળે છે, જેનાથી તેમની વૃદ્ધિ ઝડપથી થાય છે અને ઓછા સમયમાં વધુ ઉત્પાદન મળે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ટેકનિકમાં પાણીનો ઉપયોગ પણ પરંપરાગત ખેતીની સરખામણીએ ઘણો ઓછો થાય છે અને છોડ ઝડપથી તૈયાર થાય છે.
ઓછી જગ્યામાં પણ ખેતી શક્ય છે
હાઈડ્રોપોનિક ખેતીની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે ખૂબ જ ઓછી જગ્યામાં પણ કરી શકાય છે. નાના ફ્લેટ, બાલ્કની, કિચન કે રૂમના ખૂણામાં પણ આ સિસ્ટમ લગાવી શકાય છે. આ જ કારણ છે કે શહેરોમાં રહેતા લોકો જેમની પાસે જમીન નથી તેઓ પણ હવે સરળતાથી આ ખેતી કરી રહ્યા છે. વળી, આ ટેકનિકમાં છોડને પોષક તત્વો સીધા મળે છે, જેના કારણે તેમને માટીમાં પોષણ શોધવાની જરૂર પડતી નથી. આથી જ હાઈડ્રોપોનિક પદ્ધતિથી ઉગાડવામાં આવેલા છોડ પરંપરાગત પદ્ધતિની સરખામણીએ ઝડપથી વધે છે અને ઓછા સમયમાં તૈયાર થઈ જાય છે.
ઓછા પાણીમાં વધુ ઉત્પાદન
હાઈડ્રોપોનિક ખેતીમાં પાણીનો વારંવાર ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જેનાથી તેનો વપરાશ ઘણો ઓછો થઈ જાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ ટેકનિક પરંપરાગત પદ્ધતિઓની તુલનામાં લગભગ 90 ટકા ઓછું પાણી વાપરે છે. આ જ કારણ છે કે તેને પર્યાવરણને અનુકૂળ પણ માનવામાં આવે છે. બીજી તરફ, ઉત્તરાખંડના શ્રીનગર ગઢવાલ સ્થિત એક સંશોધન સંસ્થામાં આ ટેકનિકથી અશ્વગંધા અને વજ જેવા છોડને ઓછા સમયમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. જ્યાં સામાન્ય રીતે આ છોડ ઉગાડવામાં એક થી બે વર્ષ લાગે છે, ત્યાં હાઈડ્રોપોનિક પદ્ધતિથી તેમને થોડા મહિનામાં જ તૈયાર કરી લેવામાં આવ્યા.