Ganesh Visarjan: ભગવાન શ્રીગણેશનું આગમન આપણા જીવનમાં સદ્બુદ્ધિ, સંવેદનશીલતા, સતર્કતા, એકાગ્રતા, સાહસ અને દ્રઢ સંકલ્પ જેવા સદ્ગુણો જાગ્રત કરે છે. ભગવાન શ્રીગણેશના મોટા કાન વધુ સાંભળવાનો, નાનું મુખ ઓછું અને સાર્થક બોલવાનો, નાની આંખો એકાગ્રતાનો, વિશાળ મસ્તક વ્યાપક વિચારસરણીનો તથા મૂષક વાહન ચંચળ મન પર બુદ્ધિ-વિવેકથી નિયંત્રણ રાખવાનો સંદેશ આપે છે.
ભાદરવા મહિનામાં વરસાદને કારણે નદીઓ, માટી અને વનસ્પતિઓમાં નવચૈતન્ય આવે છે. પ્રાચીન કાળમાં ભગવાન શ્રીગણેશની પ્રતિમાઓ સ્થાનિક પ્રાકૃતિક માટી અને કુદરતી રંગોથી બનાવવામાં આવતી હતી. દસ–અગિયાર દિવસ સુધી મનોભાવથી પૂજા કરીને ભગવાન શ્રીગણેશને દૂર્વા, ફૂલ, પાંદડાં અને સુગંધિત પ્રાકૃતિક પદાર્થોનું પવિત્ર નિર્માલ્ય અર્પણ કરવામાં આવતું હતું.
આ પણ વાંચો...લક્ષ્મી નારાયણ યોગથી બદલાશે 4 રાશિઓનું ભાગ્ય, પિતૃ પક્ષમાં મળશે મોટો ફાયદો
વિસર્જન પછી ભગવાન શ્રીગણેશની પ્રતિમાની પ્રાકૃતિક માટી અને જૈવિક નિર્માલ્ય નદીના બારીક કાંપમાં ભળીને ફરીથી પ્રકૃતિ-ચક્રનો સૂક્ષ્મ ભાગ બનતા હતા. નદીનો બારીક કાંપ, ચીકણી માટી, રેતી, ખનિજો અને જૈવિક અંશોના મિશ્રણથી સમય જતાં કાંપવાળી માટી બને છે. આ પ્રક્રિયામાં ભગવાન શ્રીગણેશની પ્રાકૃતિક પ્રતિમાની માટી અને જૈવિક નિર્માલ્યનું સૂક્ષ્મ યોગદાન હોવાની સકારાત્મક શક્યતા વ્યક્ત કરી શકાય છે.
ભગવાન શ્રીગણેશની પ્રાકૃતિક પ્રતિમા અને આશીર્વાદ + પવિત્ર નિર્માલ્ય + નદીનો બારીક કાંપ → કાંપવાળી માટી → બીજ અંકુરણ → નવા વૃક્ષો અને હરિયાળી
ભગવાન શ્રીગણેશોત્સવ પછી પિતૃપક્ષ શરૂ થાય છે. આ સમયગાળામાં પિતૃઓના સ્મરણ અને આશીર્વાદના ભાવથી કાગડાઓ તથા અન્ય પક્ષીઓને અન્ન-પ્રસાદ આપવાની પરંપરા છે. આ કૃતજ્ઞતા, કરુણા અને જીવ-સેવાનો સંદેશ આપે છે.
કાગડા અને અન્ય ફળ ખાનારા પક્ષીઓ વડ, પીપળો તથા વિવિધ વૃક્ષોના ફળ ખાય છે. તેમની વિષ્ઠા સાથે ફળોના નાના બીજ અલગ-અલગ જગ્યાઓ સુધી પહોંચી શકે છે. આ બીજને યોગ્ય માટી, વરસાદ અને ભેજ મળતાં તે અંકુરિત થઈને વડ-પીપળા જેવા નવા વૃક્ષોના વિકાસમાં સહાયક બની શકે છે.
આ રીતે ભગવાન શ્રીગણેશની પ્રાકૃતિક માટી, પવિત્ર નિર્માલ્ય, નદીનો બારીક કાંપ, કાંપવાળી માટી, પક્ષીઓ, બીજ અને વૃક્ષો—આ બધા સૃષ્ટિ-કલ્યાણના સુંદર પ્રાકૃતિક ચક્રનો સંદેશ આપે છે.
ભગવાન શ્રીગણેશ આપણા જીવનમાં સદ્બુદ્ધિ, વિવેક અને સારા સંસ્કાર જાગ્રત કરે છે. સાથે જ જળ, માટી, જીવ-જંતુઓ અને વૃક્ષોનું રક્ષણ કરીને સંપૂર્ણ સૃષ્ટિના કલ્યાણનો સંકલ્પ લેવાની પ્રેરણા આપે છે.
બુદ્ધિ-વિવેકથી જીવો • વધુ સાંભળો • ઓછું અને સાર્થક બોલો • એકાગ્ર રહો • જીવ-સેવા કરો • પ્રકૃતિનું રક્ષણ કરો
સદ્બુદ્ધિ અને સૃષ્ટિ-કલ્યાણનો દિવ્ય સંદેશ આપનારા ભગવાન શ્રીગણેશને કોટિ-કોટિ વંદન!
— ધ્યાનગુરુ રઘુનાથ ગુરુજી (આધ્યાત્મિક વિજ્ઞાન અને પર્યાવરણ સંશોધક)