આજકાલ હાર્ટ એટેક અને હૃદયને લગતી બીમારીઓ યુવાનોમાં ખૂબ જ સામાન્ય બની ગઈ છે. એક સમયે હૃદય રોગને વધતી ઉંમરની નિશાની માનવામાં આવતો હતો અને 50 કે 60 વર્ષની ઉંમર પછી જ બ્લોકેજ કે હાર્ટ એટેકનું જોખમ રહેતું હતું. પરંતુ હવે ચિત્ર ધીમે ધીમે બદલાઈ ગયું છે. આધુનિક અને દોડધામ ભરેલી લાઈફસ્ટાઈલ, જંક ફૂડ અને સતત રહેતા તણાવને કારણે હવે 30 વર્ષની ઉંમરના યુવાનોની ધમનીઓ (નસો) ઝડપથી વૃદ્ધ અને કડક થઈ રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ લક્ષણોને સમયસર ઓળખીને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવો અત્યંત જરૂરી બની ગયો છે.
આ સમસ્યા આખરે કેમ થાય છે?
ધમનીઓનું મુખ્ય કામ હૃદયમાંથી લોહીને શરીરના અન્ય અંગો સુધી પહોંચાડવાનું છે. સામાન્ય રીતે આ નસો એકદમ નરમ અને લવચીક હોય છે, જેથી લોહી સરળતાથી વહી શકે. પરંતુ, જ્યારે તે ધીમે ધીમે કડક અને સખત થવા લાગે છે, ત્યારે લોહીના પ્રવાહમાં મોટી અડચણ ઊભી થાય છે. પરિણામે, હૃદયને લોહી પંપ કરવા માટે વધારે મહેનત કરવી પડે છે. આ જ કારણ છે કે હૃદય રોગ, સ્ટ્રોક અને કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર જેવી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.
નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?
ઇન્દ્રપ્રસ્થ એપોલો હોસ્પિટલના કાર્ડિયોથોરાસિક અને વેસ્ક્યુલર સર્જરીના નિષ્ણાત ડૉ. મુકેશ ગોયલ જણાવે છે કે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નાની ઉંમરે ધમનીઓ સખત થવાના કેસોમાં ચિંતાજનક ઉછાળો આવ્યો છે. બદલાતી લાઈફસ્ટાઈલને કારણે જે લક્ષણો પહેલાં 50 કે 60 વર્ષે દેખાતા હતા, તે હવે 30 વર્ષની ઉંમરે જ દેખાવા લાગ્યા છે.
મુખ્ય વિલન: આપણી ખરાબ જીવનશૈલી
નિષ્ણાતો સ્પષ્ટપણે માને છે કે આ સમસ્યા પાછળ આપણી મોડર્ન લાઈફસ્ટાઈલ સૌથી મોટી વિલન છે. ઓફિસમાં લાંબા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવું, કામનું વધુ પડતું ટેન્શન, અનિયમિત ઊંઘ અને બહારનો પ્રોસેસ્ડ ખોરાક આપણી રક્તવાહિનીઓને અંદરથી નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત ધૂમ્રપાન, વધતું વજન (સ્થૂળતા), હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ પણ નસોને જલ્દી ઘરડી બનાવી દે છે.
આ સંકેતોને ક્યારેય અવગણશો નહીં
ઘણીવાર શરૂઆતમાં આ બીમારીના કોઈ મોટા લક્ષણો દેખાતા નથી, છતાં કેટલાક સંકેતો પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
કોલેસ્ટ્રોલ સતત વધારે રહેવું
બ્લડ પ્રેશરમાં અચાનક વધારો થવો
વારંવાર થાક લાગવો
થોડું ચાલવા કે સામાન્ય મહેનત કરવાથી શ્વાસ ચડી જવો
જો તમારા પરિવારમાં કોઈને હૃદય રોગની હિસ્ટ્રી હોય, તો તમારે વધારે સાવચેત રહેવાની જરૂર છે.
કેવી રીતે બચવું?
આ જોખમોને જોતા ડોક્ટરો હવે નાની ઉંમરે પણ રેગ્યુલર હાર્ટ ચેકઅપ કરાવવાની સલાહ આપે છે. કોલેસ્ટ્રોલ, બ્લડ પ્રેશર અને બ્લડ સુગર ટેસ્ટ દ્વારા નસોમાં થતા ફેરફારો સમયસર જાણી શકાય છે. સારી વાત એ છે કે, જો તમે તમારી લાઈફસ્ટાઈલ સુધારી લો તો આ જોખમ ખૂબ વહેલું ટાળી શકાય છે. રોજ કસરત કે ચાલવાનું રાખો, ડાયટમાં ફળો, શાકભાજી અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરો, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને મીઠું ઓછું ખાઓ, ધૂમ્રપાનથી દૂર રહો અને પૂરતી ઊંઘ લો.
(ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી સામાન્ય સંશોધનો અને નિષ્ણાતોના મંતવ્યો પર આધારિત છે. તેને તબીબી સલાહનો વિકલ્પ ન ગણવો. કોઈપણ નવી કસરત કે ડાયટ શરૂ કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટરની સલાહ ચોક્કસ લો.)