Brain Stroke: સ્ટ્રોક એક ગંભીર બીમારી છે, જેમાં મગજ સુધી લોહી પહોંચવાનું બંધ થઈ જાય છે અથવા મગજની કોઈ નસ ફાટી જાય છે. આનાથી મગજના કોષોને નુકસાન પહોંચવા લાગે છે. કેટલીકવાર વ્યક્તિને ઊંઘતી વખતે સ્ટ્રોક આવે છે અને તેને આની ખબર સવારે ઊઠ્યા પછી પડે છે. તેને વેક-અપ સ્ટ્રોક કહેવામાં આવે છે. તેમાં વ્યક્તિ રાત્રે સૂતા પહેલાં સાજો-નરવો હોય છે, પરંતુ સવારે ઊઠવા પર તેને બોલવામાં, ચાલવામાં કે શરીરના કોઈ ભાગને હલાવવામાં મુશ્કેલી થવા લાગે છે. આવા લક્ષણોને નજરઅંદાજ કરવા ખતરનાક હોય છે. ચાલો જાણીએ કે ઊંઘતી વખતે સ્ટ્રોક કેમ આવે છે અને તેના લક્ષણોને કેવી રીતે ઓળખી શકાય છે.
ઊંઘતી વખતે કેવી રીતે આવી જાય છે સ્ટ્રોક?સ્ટ્રોક ગમે તે સમયે આવી શકે છે, ત્યાં સુધી કે રાત્રે ઊંઘતી વખતે પણ. એવું ત્યારે થાય છે, જ્યારે મગજ સુધી લોહી પહોંચાડનારી નસમાં લોહીનો ગઠો (ક્લોટ) જામી જાય છે અથવા મગજની કોઈ નસ ફાટી જાય છે. આ બંને પરિસ્થિતિઓમાં મગજને નુકસાન પહોંચે છે. કેટલીકવાર વ્યક્તિને ખબર જ નથી પડતી કે સ્ટ્રોક ક્યારે આવ્યો. તેને સવારે ઊઠ્યા પછી શરીરમાં ફેરફાર અનુભવાય છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, વધેલું કોલેસ્ટ્રોલ અને હૃદયની કેટલીક બીમારીઓ સ્ટ્રોકનું જોખમ વધારે છે. આ સિવાય ધૂમ્રપાન, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને ખોટી ખાનપાનની ટેવો પણ જોખમ વધારનારા કારણો છે.
આ પણ વાંચો...World Stroke Day: શું મોબાઈલ-લેપટોપ જોવાથી આવી શકે છે સ્ટ્રોક? જાણો શું કહે છે ડોક્ટર
સવારે ઊઠ્યા પછી દેખાય છે આ લક્ષણોઊંઘતી વખતે સ્ટ્રોક આવવા પર કેટલીકવાર સવારે ઊઠ્યા પછી તેના લક્ષણો દેખાય છે. વ્યક્તિને શરીરની એક તરફ હાથ કે પગમાં નબળાઈ અનુભવાય છે. કેટલાક લોકોનો ચહેરો એક તરફ નમી જાય છે, જ્યારે કેટલાકને બોલવામાં કે બીજાની વાત સમજવામાં મુશ્કેલી થાય છે. આ સિવાય અચાનક ઝાંખું દેખાવું, ચક્કર આવવા અને ચાલવામાં સંતુલન બગાડવું પણ સ્ટ્રોકના સંકેત હોય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં અચાનક ખૂબ જ સખત માથાનો દુખાવો પણ થાય છે. જો સવારે ઊઠ્યા પછી આ પ્રકારના લક્ષણો દેખાય, તો તેને થાક કે ઊંઘ પૂરી ન થવાનું કારણ સમજીને નજરઅંદાજ ન કરવા જોઈએ. આ સ્ટ્રોકના સંકેત હોય છે અને આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક હોસ્પિટલ પહોંચવું જરૂરી છે.
સ્ટ્રોક આવ્યા પછી શું કરવું જોઈએ?જો કોઈ વ્યક્તિને સવારે ઊઠ્યા પછી સ્ટ્રોકના લક્ષણો દેખાય છે, તો તેને તાત્કાલિક મેડિકલ મદદ અપાવવી જોઈએ. ડોક્ટરને એ પણ જણાવવું જરૂરી છે કે વ્યક્તિને છેલ્લીવાર ક્યારે સાજી-નરવી જોવામાં આવી હતી અને સવારે ઊઠ્યા પછી કયા લક્ષણો દેખાયા. સ્ટ્રોકની સારવારમાં સમય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. કેટલાક દર્દીઓને લોહીનો ગંઠો હટાવવા કે મગજમાં લોહીનો પ્રવાહ ફરીથી શરૂ કરવા માટે ખાસ સારવાર આપવામાં આવે છે. આના માટે ડોક્ટરની તપાસ જરૂરી હોય છે. દર્દીને જાતે કોઈ દવા ન આપવી જોઈએ, કારણ કે મગજની નસ ફાટવી અને લોહીનો ગઠો જામવાથી થતા સ્ટ્રોકની સારવાર અલગ-અલગ હોય છે.
Disclaimer: આ માહિતી રિસર્ચ સ્ટડીઝ અને નિષ્ણાતોના અભિપ્રાય પર આધારિત છે. તેને મેડિકલ સલાહનો વિકલ્પ ન માનવો. કોઈ પણ નવી પ્રવૃત્તિ કે કસરત અપનાવતા પહેલા તમારા ડોક્ટર કે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લેવી.