Dietary Supplements Risks: આજના આધુનિક યુગમાં ફિટ રહેવા માટે લોકો ડોક્ટરની સલાહ વગર ડાયેટરી સપ્લિમેન્ટ્સ (Dietary Supplements) લેતા થયા છે, પરંતુ આ આદત લીવર અને કિડની જેવા મહત્વના અંગો માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. રવિવાર, 15 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ પ્રાપ્ત તબીબી અહેવાલો મુજબ, "કુદરતી" અથવા "હર્બલ" લેબલવાળા ઉત્પાદનો હંમેશા સુરક્ષિત હોતા નથી. નેશનલ લાઇબ્રેરી ઓફ મેડિસિનના અભ્યાસ અનુસાર, આ સપ્લિમેન્ટ્સ આહારની ખામી પૂરી કરવા માટે હોય છે, પરંતુ તેનો અયોગ્ય ઉપયોગ નબળા લીવર કે કિડની પર વધારાનો તાણ (Organ Stress) પેદા કરે છે. ખાસ કરીને જેમને પહેલેથી જ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ છે, તેમણે આ સાત પ્રકારના સપ્લિમેન્ટ્સ ટાળવા જોઈએ અથવા નિષ્ણાતની દેખરેખ હેઠળ જ લેવા જોઈએ.
ગ્રીન ટી અર્ક અને પ્રોટીન પાવડરનું જોખમ
સ્વાસ્થ્ય માટે ગુણકારી ગણાતી ગ્રીન ટીનો અર્ક (Green Tea Extract) જો ગોળીઓ સ્વરૂપે લેવામાં આવે તો તે લીવરમાં બળતરા પેદા કરી શકે છે. તેમાં રહેલા કેટેચિન (Catechins) ના ઊંચા ડોઝ લીવરની ગંભીર ઈજા માટે જવાબદાર બની શકે છે. તેવી જ રીતે, બોડીબિલ્ડિંગ માટે વપરાતા હાઈ ડોઝ પ્રોટીન પાવડર (High Protein Powder) કિડની પર નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરો દૂર કરવાનો ભાર વધારે છે. ક્રોનિક કિડની ડિસીઝ (CKD) ધરાવતા દર્દીઓ માટે વધુ પડતું પ્રોટીન સ્થિતિને ઝડપથી બગાડી શકે છે, જે ડાયાલિસિસ સુધી પણ દોરી જાય છે.
વિટામિન્સ અને આયર્ન સપ્લિમેન્ટ્સના આડઅસરો
શરીરમાં સંગ્રહિત થતા ચરબી દ્રાવ્ય વિટામિન્સ (Fat soluble Vitamins) જેવા કે A, D, E અને K નો અતિરેક અત્યંત હાનિકારક છે. વિટામિન A ની વધુ પડતી માત્રા લીવરને નુકસાન પહોંચાડે છે, જ્યારે વિટામિન D અને E કિડનીના દર્દીઓ માટે જોખમી બની શકે છે. તે જ રીતે, લોહીની તપાસ વગર લેવામાં આવતા આયર્ન સપ્લિમેન્ટ્સ (Iron Supplements) લીવરમાં જમા થઈને 'હિમોક્રોમેટોસિસ' નામની ગંભીર બીમારીનું કારણ બને છે, જે શરીરના પેશીઓમાં આયર્નના વધુ પડતા સંગ્રહથી અંગોને નિષ્ક્રિય કરે છે.
હર્બલ રેમેડીઝ અને ફેટ બર્નિંગ પિલ્સથી સાવધાન
ઘણા પરંપરાગત હર્બલ ઉપચારો (Herbal Remedies) જેમ કે કોમ્ફ્રી અને બ્લેક કોહોશ લીવરની ઝેરી અસરો સાથે જોડાયેલા છે. વજન ઘટાડવા માટે વપરાતી ગાર્સિનિયા કેમ્બોગિયા (Garcinia Cambogia) પણ લીવરની ઇજા નોંતરી શકે છે. વધુમાં, લીકોરિસ (Licorice) માં રહેલું ગ્લાયસિરાઇઝિન બ્લડ પ્રેશર વધારી પોટેશિયમ ઓછું કરે છે, જે કિડનીના દર્દીઓ માટે ઘાતક છે. તે જ રીતે, ડિટોક્સ અથવા ફેટ બર્નિંગ પિલ્સ (Fat Burning Pills) માં અજાણ્યા રાસાયણિક ઘટકો હોય છે, જે ઓક્સિડેટીવ તણાવ અને બળતરા વધારીને લીવર ચયાપચય અને કિડની ફિલ્ટરેશનને સીધી અસર કરે છે.