How Diabetes Affects Eyes And Vision: ડાયાબિટીસને અવારનવાર હૃદય, કિડની અને નસો સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે, પરંતુ આંખો પણ તેનાથી ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આ નુકસાન અચાનક થતું નથી, પરંતુ ધીમે-ધીમે કોઈપણ પીડા વગર વધતું જાય છે અને ત્યારે સામે આવે છે જ્યારે સ્થિતિ સંભાળવી મુશ્કેલ બની જાય છે. આ જ કારણ છે કે તેને સમજવું અને સમયસર સાવચેતી રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે. ચાલો તમને જણાવીએ કે આ બાબતે ડોક્ટરનું શું કહેવું છે.
નિષ્ણાતો શું કહે છે
ડો. નુસરત બુખારીએ TOI ને જણાવ્યું કે "ડાયાબિટીસ માત્ર હૃદય, કિડની, લીવર અને નસોને જ નહીં, પરંતુ આંખોને પણ અસર કરે છે." આ વાત ઘણા લોકો ત્યારે સમજે છે જ્યારે સમસ્યા વધી ગઈ હોય છે. આંખ એક કેમેરાની જેમ કામ કરે છે, જેમાં પાછળનું પડ એટલે કે રેટિના તસવીરોને કેપ્ચર કરીને મગજ સુધી મોકલે છે. આ રેટિનામાં ખૂબ જ ઝીણી રક્તવાહિનીઓ (blood vessels) હોય છે. જ્યારે લાંબા સમય સુધી બ્લડ શુગરનું સ્તર વધુ રહે છે, ત્યારે આ નસો નબળી પડવા લાગે છે. તેમાં સોજો આવી શકે છે, લીકેજ થઈ શકે છે અથવા તે બંધ પણ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં શરીર નવી બ્લડ વેસલ્સ બનાવે છે, પરંતુ તે અત્યંત નાજુક હોય છે અને વધુ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
તેનાથી શું મુશ્કેલી થાય છે
આ સ્થિતિને ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી (diabetic retinopathy) કહેવામાં આવે છે. તે કોઈપણ શરૂઆતી લક્ષણો વગર ધીમે-ધીમે ગંભીર રૂપ લઈ શકે છે અને વિશ્વભરમાં દ્રષ્ટિ નબળી થવાના મોટા કારણોમાંનું એક છે. આ ઉપરાંત, ડાયાબિટીસ આંખો સંબંધિત અન્ય સમસ્યાઓનું પણ કારણ બની શકે છે. ડાયાબિટીસને કારણે થતી આંખોની સમસ્યાઓમાં ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી, ડાયાબિટીક મેક્યુલર એડીમા, મોતિયાબિંદ અને ગ્લુકોમા સામેલ છે. ડો. નુસરત બુખારીના જણાવ્યા અનુસાર "અનકંટ્રોલ્ડ ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોમાં આ સમસ્યાઓનું જોખમ ઘણું વધારે હોય છે." ખાસ વાત એ છે કે આ બીમારીઓના શરૂઆતી સંકેતો ઘણીવાર દેખાતા નથી.
શું તકલીફ થાય છે
આ જ કારણ છે કે ઘણા લોકો ત્યાં સુધી સામાન્ય અનુભવતા રહે છે જ્યાં સુધી સમસ્યા ગંભીર ન થઈ જાય. જ્યારે લક્ષણો દેખાય છે, ત્યારે તેમાં ધૂંધળું દેખાવું, આંખોની સામે કાળા ધબ્બા દેખાવા, રાત્રે જોવામાં તકલીફ અને અચાનક દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર સામેલ હોઈ શકે છે. ડો. બુખારી ચેતવણી આપે છે કે આંખોની સમસ્યાઓ કોઈપણ સ્પષ્ટ સંકેત વગર વધી શકે છે અને પાછળથી તણાવ અને ચિંતાનું કારણ બને છે. ડાયાબિટીસ શરીરમાં એક પ્રકારની ચેઈન રિએક્શન પણ પેદા કરે છે. હાઈ બ્લડ શુગરની સાથે હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યા જોડાઈ જાય, તો સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ જાય છે. ધૂમ્રપાન કરવાથી ઓક્સિજનની કમી થઈ શકે છે, જેનાથી આંખોને વધુ નુકસાન થાય છે. આ જ કારણે દરેક વ્યક્તિમાં તેની અસરો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે.
આ સમસ્યાને કેવી રીતે ઠીક કરી શકાય
જોકે, રાહતની વાત એ છે કે યોગ્ય કાળજીથી આ નુકસાનને રોકી શકાય છે અથવા ઓછું કરી શકાય છે. બ્લડ શુગરને કંટ્રોલમાં રાખવું, નિયમિત તપાસ કરાવવી, સંતુલિત અને ફાઈબરયુક્ત આહાર લેવો, દરરોજ ફિઝિકલ એક્ટિવિટી કરવી અને તણાવ ઓછો કરવો ખૂબ જ જરૂરી છે. આની સાથે જ, વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી 1 વાર આંખોની તપાસ જરૂર કરાવવી જોઈએ, ભલે દ્રષ્ટિ સામાન્ય લાગતી હોય.
Disclaimer: આ માહિતી રિસર્ચ સ્ટડીઝ અને નિષ્ણાતોના અભિપ્રાય પર આધારિત છે. તેને મેડિકલ સલાહનો વિકલ્પ ન માનવો. કોઈપણ નવી પ્રવૃત્તિ કે કસરત અપનાવતા પહેલા તમારા ડોક્ટર અથવા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લો.