Post Meal Sleepiness: બપોરનું ભોજન લીધા પછી અચાનક આંખો ભારે થવા લાગે છે અને કામમાં મન નથી લાગતું. ઘણા લોકોને જમ્યાના થોડા સમય પછી આવી સુસ્તી અનુભવાય છે. તેને સામાન્ય રીતે જમ્યા પછી આવતી ઊંઘ (પોસ્ટ મીલ સ્લીપીનેસ) કહેવામાં આવે છે. આ હંમેશા કોઈ બીમારીનો સંકેત નથી હોતો. શરીરનું કુદરતી ઘડિયાળ, ખોરાકની માત્રા અને ખોરાકમાં રહેલા તત્વો આની પાછળ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
બપોરના સમયે શરીરના 24 કલાકવાળા કુદરતી ઘડિયાળમાં એવો ફેરફાર આવે છે, જેનાથી જાગૃત રહેવાનો સંકેત થોડો ઓછો થઈ જાય છે. આ જ કારણે જમ્યા વગર પણ ઘણા લોકોને બપોરે સુસ્તી અનુભવાઈ શકે છે. જમ્યા પછી આ અસર વધુ અનુભવાઈ શકે છે.
કેમ વધી જાય છે સુસ્તી
જો બપોરનું ભોજન ખૂબ વધારે કે ખૂબ ભારે હોય, તો જમ્યા પછી ઊંઘ અને સુસ્તી વધુ અનુભવાઈ શકે છે. ખાસ કરીને ખૂબ વધારે કેલરી, તળેલી વસ્તુઓ અથવા વધુ પડતા ગળ્યા અને મેદા જેવા ખોરાકથી આ અસર વધી શકે છે. જમ્યા પછી શરીરમાં પાચન સાથે જોડાયેલા ઘણા ફેરફારો થાય છે. અંતમાં મળતા સંકેતો, લોહીમાં ગ્લુકોઝ અને અન્ય પોષક તત્વોમાં ફેરફાર અને મગજના જાગવા સાથે જોડાયેલા સંકેતોમાં ફેરફાર મળીને ઊંઘ જેવો અહેસાસ પેદા કરી શકે છે. અવારનવાર એવું કહેવામાં આવે છે કે જમ્યા પછી બધું લોહી પેટમાં જતું રહે છે, અને આ જ કારણે મગજમાં ઓછું લોહી પહોંચે છે, તેથી ઊંઘ આવે છે. પરંતુ આ આ ઘટનાનું સાચું અને પૂરતું કારણ માનવામાં આવતું નથી. જમ્યા પછી આવતી સુસ્તી ઘણી શારીરિક પ્રક્રિયાઓની મિશ્ર અસરોથી થાય છે.
કેમ બપોરે અસર વધારે હોય છે
જો રાત્રે ઊંઘ પૂરી ન થઈ હોય, તો બપોરના ભોજન પછી સુસ્તી વધુ અનુભવાઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી જાગતા રહેવાની સાથે શરીરની ઊંઘની જરૂરિયાત વધતી જાય છે. તેથી પર્યાપ્ત અને સારી ઊંઘ લેવી પણ દિવસ દરમિયાન સતર્ક રહેવા માટે જરૂરી છે.
જમ્યા પછી શું કરવું
ખૂબ ભારે ખોરાક ખાવાને બદલે સંતુલિત અને જરૂરિયાત મુજબ ભોજન લેવું મદદરૂપ થઈ શકે છે. જમ્યા પછી થોડી વાર હળવા પગલે ચાલવું પણ સુસ્તી ઓછી કરવામાં મદદ કરી શકે છે. પાણી પીવું અને રાત્રે સારી ઊંઘ લેવી પણ જરૂરી છે. જો દરરોજ જમ્યા પછી ખૂબ વધારે ઊંઘ, ચક્કર કે નબળાઈ અનુભવાય છે, અથવા આ સમસ્યા રોજિંદા કામને અસર કરી રહી છે, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી વધુ સારું રહેશે. ક્યારેક સતત વધુ પડતી ઊંઘ આવવી એ ઊંઘની સમસ્યા, લોહીની કમી (એનિમિયા), થાઇરોઇડ અથવા બ્લડ શુગર સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓમાં પણ જોવા મળી શકે છે.
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય સંશોધન અભ્યાસો અને નિષ્ણાતોના અભિપ્રાય પર આધારિત છે. આ કોઈપણ તબીબી સલાહનો વિકલ્પ નથી. કોઈપણ નવો ફેરફાર કે નવી પ્રવૃત્તિ શરૂ કરતા પહેલા હંમેશા તમારા ડૉક્ટર અથવા સંબંધિત આરોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ અવશ્ય લો.)