8th Pay Commission: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચ (8th Central Pay Commission) માટેની સંદર્ભ શરતો (Terms of Reference - TOR) ને ઔપચારિક મંજૂરી આપી દીધી છે. આનાથી 11.8 મિલિયનથી વધુ કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના પગાર માળખામાં સુધારો થશે. આ ફેરફારો 1 જાન્યુઆરી, 2026 થી પૂર્વવર્તી રીતે અમલમાં આવવાની અપેક્ષા છે. આયોગ તેની રચનાના 18 મહિનાની અંદર તેની ભલામણો રજૂ કરશે. હાલમાં ₹1 લાખ નો મૂળ પગાર મેળવતા મધ્યમ-સ્તરના કર્મચારી માટે, પગાર વધારો કેન્દ્રીય બજેટ ફાળવણી પર નિર્ભર રહેશે, જે 14% થી 18% કે તેથી વધુ હોઈ શકે છે.
કેબિનેટની મંજૂરી અને પંચની રચના પ્રક્રિયા
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 8મા પગાર પંચ માટેની TOR ને મંજૂરી આપીને પગાર માળખાના દસમા વાર્ષિક સુધારાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આ નિર્ણયથી 11.8 મિલિયન થી વધુ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને સીધો લાભ થશે. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ એ પુષ્ટિ કરી છે કે આયોગનો કાર્યક્ષેત્ર, માળખું અને સમયરેખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. આ પંચની રચના સરકારને 18 મહિનાની અંદર તેની વ્યાપક ભલામણો સુપરત કરવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. નવા પગાર ધોરણો 1 જાન્યુઆરી, 2026 થી લાગુ થવાની અપેક્ષા છે.
પંચનો કાર્યક્ષેત્ર અને આર્થિક સમીક્ષા
નિયુક્ત કરાયેલું આયોગ હાલના પગાર માળખા, ભથ્થાં અને પેન્શન ફોર્મ્યુલાની વિગતવાર સમીક્ષા કરશે. પેનલ સમીક્ષા દરમિયાન નીચેના મહત્ત્વના પરિબળોને ધ્યાનમાં લેશે:
- વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિઓ: દેશની વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિ અને ફુગાવાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.
- નાણાકીય સમજદારી: સરકારી તિજોરી પરના ભારણને નિયંત્રિત કરવા માટે નાણાકીય સમજદારીની જરૂરિયાત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
- રાજ્ય સરકાર પર અસર: કેન્દ્રની ભલામણો સામાન્ય રીતે રાજ્ય સરકારો દ્વારા પણ અપનાવવામાં આવતી હોવાથી, રાજ્ય સરકારના નાણાં પર તેની સંભવિત અસરનું પણ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે.
અપેક્ષિત ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને લઘુત્તમ પગાર વધારો
જોકે 8મા પગાર પંચ દ્વારા હજુ સુધી સત્તાવાર પગાર માળખું જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી, પરંતુ બજારના અંદાજો સૂચવે છે કે કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓના લઘુત્તમ પગારમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
- લઘુત્તમ પગાર અપેક્ષા: અંદાજ મુજબ, લઘુત્તમ માસિક પગાર ₹18,000 થી ₹19,000 સુધી વધવાની સંભાવના છે.
- ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: એવી ધારણા છે કે કમિશન 2.86 ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની ભલામણ કરી શકે છે, જે વર્તમાન મૂળ પગાર પર લાગુ થતો ગુણક છે. 7મા પગાર પંચ એ 2.57 ના પરિબળની ભલામણ કરી હતી.
₹1 લાખ મૂળ પગાર મેળવનારાઓ માટે સંભવિત વધારો
₹1 લાખ નો મૂળ પગાર મેળવતા મધ્યમ-સ્તરના કર્મચારીઓ માટે, પગાર વધારો સીધો કેન્દ્રીય બજેટમાં પગાર સુધારણા માટે કરવામાં આવતી ફાળવણી સાથે જોડાયેલો રહેશે. સંભવિત પગાર વધારો નીચે મુજબ અંદાજવામાં આવ્યો છે:
| ફાળવણીનું સ્તર | સંભવિત વધારો | નવો માસિક મૂળ પગાર |
| ₹1.75 લાખ કરોડ | 14% | ₹1.14 લાખ |
| ₹2 લાખ કરોડ | 16% | ₹1.16 લાખ |
| ₹2.25 લાખ કરોડ | 18% કે તેથી વધુ | ₹1.18 લાખ કે તેથી વધુ |
ભથ્થાંની પુનઃગણતરી અને અન્ય લાભો
મૂળ પગારમાં થનારા આ વધારા ઉપરાંત, કર્મચારીઓને મળતા અન્ય મહત્ત્વના ભથ્થાઓની પણ પુનઃગણતરી કરવામાં આવશે અને તેમાં વધારો થશે. આ ભથ્થાંમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- મોંઘવારી ભથ્થું (DA): ફુગાવાને ધ્યાનમાં રાખીને તેની પુનઃગણતરી કરવામાં આવશે.
- ઘર ભાડું ભથ્થું (HRA): નવા પગાર ધોરણ મુજબ HRA માં વધારો થશે.
- મુસાફરી ભથ્થું (TA): મુસાફરી ખર્ચને અનુરૂપ TA માં પણ સુધારો કરવામાં આવશે.