નાની લોન લેનારાઓને ટૂંક સમયમાં રાહત મળવાની છે, કારણ કે લાંબા સમય પછી UPI પર ક્રેડિટ લાઇનની સુવિધા શરૂ થવા જઈ રહી છે. બેન્કો UPI એપ્સ દ્વારા ગ્રાહકોને સીધી નાની લોન આપવાની યોજના ધરાવે છે. ભારતીય રિઝર્વ બેન્કે આ સુવિધા માટે માર્ગદર્શિકા પણ જાહેર કરી છે. જો આ યોજના વાસ્તવમાં શરૂ કરવામાં આવે તો ગ્રાહકોને નાની લોન માટે બેન્કોમાં જવું પડશે નહીં.
તે કેવી રીતે ફાયદાકારક રહેશે?
ફિનટેક ક્ષેત્રના સ્થાપકના મતે, બેન્કો નવા ગ્રાહકો (જેમનું બેન્ક ખાતું નથી) સુધી પહોંચવા માટે UPI પર નાની ક્રેડિટ લાઇન ઓફર કરશે. આ માટે PhonePe, Paytm, BharatPe અને Navi જેવી એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. ICICI જેવી મોટી બેન્કો અને કર્ણાટક બેન્ક જેવી નાની બેન્કો પણ આ ઉત્પાદનને સ્કેલ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
RBI તરફથી લીલી ઝંડી
બેન્કોએ આ નવી પ્રોડક્ટ અંગે રિઝર્વ બેન્કને ઘણા પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. જેમ કે વ્યાજમુક્ત સમયગાળો, બાકી રકમની જાણ કરવી અને ક્રેડિટ બ્યૂરોને માહિતી મોકલવાની પદ્ધતિ. હવે RBIએ આ મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા આપી છે, ત્યારબાદ તેનું પરીક્ષણ પ્રારંભિક સ્તરે શરૂ થઈ ગયું છે.
NPCI ની ભૂમિકા
UPI પ્લેટફોર્મ ચલાવતી NPCI એ સપ્ટેમ્બર 2023માં જ પ્રી-સેક્શન ક્રેડિટ લાઇનની સુવિધા શરૂ કરી હતી. પરંતુ ટેકનિકલ મુશ્કેલીઓને કારણે મોટાભાગની બેન્કો તેને શરૂ કરી શકી ન હતી. હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે અને બેન્કોએ તેને અપનાવવાનું શરૂ કર્યું છે. 10 જુલાઈના રોજ NPCI એ બેન્કોને એક સૂચના જાહેર કરીને કહ્યું હતું કે આ રીતે જે પણ લોન આપવામાં આવે છે, તેનો ઉપયોગ તે જ હેતુ માટે થવો જોઈએ જેના માટે તેને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
કેવા પ્રકારની લોન ઉપલબ્ધ થશે?
ગોલ્ડ લોન
ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ સામે લોન
ગ્રાહક લોન
વ્યક્તિગત લોન વગેરે
એટલે કે, ગ્રાહકનું ક્રેડિટ એકાઉન્ટ સીધા UPI એપ સાથે લિંક કરવામાં આવશે અને ત્યાંથી નાની લોનનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
આ એક મોટું પગલું કેમ છે?
ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો કહે છે કે ક્રેડિટ UPIનો આગામી મોટો તબક્કો સાબિત થશે. હાલમાં UPIના લગભગ 30 કરોડ યુઝર્સ છે, જેમાંથી 1520 કરોડ એક્ટિવ યુઝર્સ છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી UPI વૃદ્ધિ ધીમી પડી રહી હતી. આવી સ્થિતિમાં ક્રેડિટ લાઇન તેને એક નવી ગતિ આપી શકે છે. બેન્કોને બેકએન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરું પાડતી ફિનટેક કંપની Zetaનો અંદાજ છે કે 2030 સુધીમાં UPI પર 1 ટ્રિલિયન ડોલરના વ્યવહારો થઈ શકે છે.
પરંતુ જોખમો પણ અસ્તિત્વમાં છે
ખાનગી બેન્કના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના મતે, જો ક્રેડિટનો કાળજીપૂર્વક અમલ કરવામાં નહીં આવે તો ડિફોલ્ટ વધી શકે છે અને નાની લોનની વસૂલાત એક મોટો પડકાર બની જશે.