Ujjwala Yojana Rule Change: તાજેતરમાં દેશની તેલ વિતરણ કંપનીઓએ ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹29નો વધારો કર્યો છે, જેનાથી 14.2 કિલોગ્રામના LPG સિલિન્ડરની કિંમતમાં વધારો થયો છે. ત્રણ મહિનામાં 14.2 કિલોગ્રામના LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં આ બીજો વધારો હતો. સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારા બાદ સરકારે હવે ઉજ્જવલા યોજનાના લાભાર્થીઓને મોટો ફટકો આપ્યો છે. આ સરકારી યોજના હેઠળ ઉપલબ્ધ સબસિડીવાળા સિલિન્ડરની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.
વધુમાં પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય અનુસાર, PMUY લાભાર્થીઓને પ્રથમ ચાર રિફિલ માટે પ્રતિ સિલિન્ડર ₹300નું ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) મળશે. સરેરાશ એક સામાન્ય ઉજ્જવલા યોજના પરિવાર દર વર્ષે આશરે ચાર સિલિન્ડર વાપરે છે. અગાઉ, PMUY લાભાર્થીઓને દર વર્ષે નવ રિફિલ માટે DBT મળતું હતું.
9 નહીં, હવે ફક્ત 4 સિલિન્ડર
પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY) હેઠળ લાભાર્થીઓને ઉપલબ્ધ સબસિડીવાળા LPG સિલિન્ડરની સંખ્યા 9 હતી પરંતુ સરકારે તેને ઘટાડીને ફક્ત 4 કરી દીધી છે. કેન્દ્ર સરકારના આ મોટા નિર્ણય અંગે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે આ પગલું વાસ્તવિક સરેરાશ ઘરગથ્થુ વપરાશ સ્તર સાથે નાણાકીય સહાયને સંરેખિત કરે છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયના અધિક સચિવ પ્રવીણ માલ ખાનુજાએ જણાવ્યું હતું કે સુધારેલા પાત્રતા માપદંડ ઉજ્જવલા પરિવારોના સરેરાશ વાર્ષિક ગેસ વપરાશ પર આધારિત હતા.
આ પણ વાંચોઃ પેટ્રોલ-ડીઝલ સસ્તા થશે! કેન્દ્રીય મંત્રીએ જણાવ્યા ભાવ ઘટવાના કારણો, જનતાને મળશે રાહત
2016માં શરૂ થયેલી ત્યારથી આ સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે.
મોદી સરકારે મે 2016માં વંચિત પરિવારોને સ્વચ્છ રસોઈ બળતણ પૂરું પાડવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના શરૂ કરી હતી. શરૂઆતમાં લાભાર્થીઓને વાર્ષિક 12 સબસિડીવાળા 14.2-કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડર પૂરા પાડવામાં આવતા હતા. જો કે, સરકારે પાછળથી આ વાર્ષિક ક્વોટા ઘટાડીને નવ કર્યો અને હવે તેને ઘટાડીને ફક્ત ચાર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
સરકાર ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ પૂરા પાડવામાં આવતા સિલિન્ડર પર સબસિડી પણ આપે છે. તેમને સસ્તા રાખવા માટે સરકારે મે 2022માં 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ LPG સિલિન્ડર દીઠ ₹200ની સબસિડી શરૂ કરી હતી, જે ઓક્ટોબર 2023માં વધારીને ₹300 પ્રતિ સિલિન્ડર કરવામાં આવી હતી. સરકાર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવતી આ LPG સબસિડી દરેક સિલિન્ડર ખરીદી પછી લાભાર્થીઓના બેન્ક ખાતામાં સીધી જમા થાય છે.
ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ સિલિન્ડરના ભાવ
7 જૂનના રોજ ઘરેલુ સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹29નો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે દિલ્હીમાં 14.2 કિલોગ્રામના LPG સિલિન્ડરની કિંમત ₹942 થઈ ગઈ હતી. આ પહેલા 7 માર્ચના રોજ તેલ વિતરણ કંપનીઓએ ભાવમાં ₹60નો વધારો કર્યો હતો. પરિણામે ₹300ની સબસિડી સાથે ઉજ્જવલા યોજનાના લાભાર્થીઓએ તેમના પહેલા ચાર સિલિન્ડર માટે પ્રતિ રિફિલ ₹642 ચૂકવવા પડશે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, સરકારે 2022થી LPG સબસિડીમાં ₹52,000 કરોડ પૂરા પાડ્યા છે. સ્થાનિક છૂટક ભાવમાં તાજેતરમાં વધારો થયો હોવા છતાં રાજ્ય માલિકીની ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને વેચાતા 14.2 કિલોગ્રામના સિલિન્ડર દીઠ લગભગ ₹700 નું નુકસાન થઈ રહ્યું છે.