post office mis scheme: જો તમે એવા કોઈ રોકાણ વિકલ્પની શોધમાં છો જ્યાં તમારા પૈસા સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે અને સાથે જ તમને દર મહિને એક નિશ્ચિત આવક પણ મળતી રહે, તો પોસ્ટ ઓફિસની 'મંથલી ઈન્કમ સ્કીમ' (POMIS - Post Office Monthly Income Scheme) તમારા માટે બેસ્ટ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને જે લોકો નિવૃત્ત થઈ ગયા છે અથવા જેમને નિયમિત રોકડની જરૂર હોય છે, તેમના માટે આ સ્કીમ આશીર્વાદ સમાન છે.
હાલમાં ભારત સરકારની આ સ્કીમ પર વાર્ષિક 7.4% ના દરે વ્યાજ મળી રહ્યું છે. આ સ્કીમની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે આમાં વ્યાજ વર્ષના અંતે નહીં, પણ દર મહિને સીધું તમારા સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં જમા થઈ જાય છે. MIS ખાતાની મુદત (લોક-ઈન પિરિયડ) 5 વર્ષની હોય છે.
તમે આમાં બે રીતે રોકાણ કરી શકો છો:
સિંગલ ખાતું (વ્યક્તિગત): વધુમાં વધુ ₹9 લાખ જમા કરાવી શકાય.
જોઈન્ટ ખાતું (સંયુક્ત): વધુમાં વધુ ₹15 લાખ જમા કરાવી શકાય (અગાઉ આ મર્યાદા ₹9 લાખ હતી, જે વધારીને ₹15 લાખ કરાઈ છે).
ચાલો હવે ગણતરી સમજીએ કે જો તમે ₹9 લાખ અથવા ₹15 લાખ જમા કરાવો છો, તો તમને દર મહિને કેટલી કમાણી થશે.
₹9 લાખના રોકાણ પર દર મહિને ₹5,550 ની કમાણી
જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાના સિંગલ MIS ખાતામાં મહત્તમ ₹9 લાખનું રોકાણ કરે છે, તો 7.4% ના વર્તમાન વ્યાજ દર મુજબ ગણતરી આ પ્રમાણે થશે:
વાર્ષિક વ્યાજ: ₹9,00,000 × 7.4% = ₹66,600
માસિક વ્યાજ (દર મહિને કમાણી): ₹66,600 ÷ 12 = ₹5,550
આમ, તમને દર મહિને ₹5,550 ઘરે બેઠા મળતા રહેશે.
5 વર્ષમાં કુલ વ્યાજની કમાણી: ₹66,600 × 5 વર્ષ = ₹3,33,000
5 વર્ષની મુદત પૂરી થતાં જ, તમને તમારું ₹9 લાખનું મુદ્દલ (પ્રિન્સિપલ અમાઉન્ટ) પણ પૂરેપૂરું પાછું મળી જશે. એટલે કે કુલ ફાયદો ₹3.33 લાખ વ્યાજનો થશે.
₹15 લાખના જોઈન્ટ ખાતા પર દર મહિને ₹9,250 ની કમાણી
જો બે કે ત્રણ પુખ્ત વયના લોકો (જેમ કે પતિ-પત્ની) સાથે મળીને જોઈન્ટ MIS ખાતું ખોલાવે છે, તો તેઓ મહત્તમ ₹15 લાખ સુધીનું રોકાણ કરી શકે છે.
વાર્ષિક વ્યાજ: ₹15,00,000 × 7.4% = ₹1,11,000
માસિક વ્યાજ (દર મહિને કમાણી): ₹1,11,000 ÷ 12 = ₹9,250
આમ, જોઈન્ટ ખાતા પર તમને દર મહિને ₹9,250 ની શાનદાર આવક થશે.
5 વર્ષમાં કુલ વ્યાજની કમાણી: ₹9,250 × 60 મહિના = ₹5,55,000
અને 5 વર્ષ પછી, તમારી મૂળ રકમ ₹15 લાખ પણ તમને સુરક્ષિત પાછી મળી જશે.
રોકાણ અને વ્યાજનું સીધું ગણિત (7.4% લેખે)
| રોકાણ (5 વર્ષ માટે) | માસિક વ્યાજ મળશે | 5 વર્ષ પછી કુલ વ્યાજની કમાણી | 5 વર્ષ પછી પાછી મળતી મૂળ રકમ |
| ₹1 લાખ | ₹616.67 | ₹37,000 | ₹1 લાખ |
| ₹3 લાખ | ₹1,850 | ₹1.11 લાખ | ₹3 લાખ |
| ₹5 લાખ | ₹3,083.33 | ₹1.85 લાખ | ₹5 લાખ |
| ₹9 લાખ | ₹5,550 | ₹3.33 લાખ | ₹9 લાખ |
| ₹15 લાખ | ₹9,250 | ₹5.55 લાખ | ₹15 લાખ |
(નોંધ: આ ગણતરી ધારે છે કે વર્તમાન 7.4% નો વાર્ષિક વ્યાજ દર આખા 5 વર્ષ માટે સ્થિર રહે છે. સરકાર દર ક્વાર્ટરમાં વ્યાજ દરોની સમીક્ષા કરે છે).
ખાતું સમય પહેલાં (પ્રીમેચ્યોર) બંધ કરવાના નિયમો
સામાન્ય રીતે આ ખાતું 5 વર્ષ માટે હોય છે. પરંતુ જો તમને ઈમરજન્સીમાં પૈસાની જરૂર પડે, તો તમે ખાતું સમય પહેલાં પણ બંધ કરાવી શકો છો, પરંતુ તેમાં કેટલાક નિયમો અને કપાત (પેનલ્ટી) લાગુ પડે છે:
પહેલા 1 વર્ષમાં: ખાતું ખોલાવ્યાના 1 વર્ષ સુધી તમે પૈસા ઉપાડી શકતા નથી.
1 થી 3 વર્ષની વચ્ચે: જો તમે 1 વર્ષ પછી પણ 3 વર્ષ પહેલાં ખાતું બંધ કરો છો, તો તમારી જમા રકમમાંથી 2% કપાત (પેનલ્ટી) કરીને બાકીના પૈસા પાછા અપાશે.
3 થી 5 વર્ષની વચ્ચે: જો 3 વર્ષ પૂરા થઈ ગયા હોય અને 5 વર્ષ પહેલાં ખાતું બંધ કરો, તો મૂળ રકમમાંથી 1% કપાત કરવામાં આવશે.
આથી, જો તમને લાગતું હોય કે આવનારા થોડા વર્ષોમાં તમને આ પૈસાની જરૂર પડી શકે છે, તો એકસાથે આખું રોકાણ ન કરવું જોઈએ.
આ પણ વાંચોઃ Post Office PPF: 100% સરકારી ગેરંટી સાથે પૈસા રહેશે સુરક્ષિત, આ સરકારી સ્કીમ બનાવશે કરોડપતિ
વ્યાજ ન ઉપાડો તો શું થાય?
MIS નું વ્યાજ દર મહિને ચૂકવવાપાત્ર છે. પરંતુ જો તમે કોઈ મહિનાનું વ્યાજ તમારા ખાતામાંથી ન ઉપાડો, તો તમને તે વ્યાજની રકમ પર કોઈ વધારાનું વ્યાજ (ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ) મળતું નથી. એટલે કે તમારા જમા પડેલા વ્યાજ પર બેંક બીજું વ્યાજ નહીં આપે.
પ્રો-ટીપ: આનાથી બચવા માટે તમે પોસ્ટ ઓફિસ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં 'ઓટો-ક્રેડિટ' સેટ કરી શકો છો. તમે ઈચ્છો તો આ આવતા વ્યાજને સીધું RD (રિકરિંગ ડિપોઝિટ) એકાઉન્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવા માટે 'સ્ટેન્ડિંગ ઈન્સ્ટ્રક્શન' (Standing Instructions) પણ આપી શકો છો, જેથી તમારા વ્યાજ પર પણ તમને વ્યાજ મળતું રહે.
કોઈપણ ભારતીય નાગરિક ઓછામાં ઓછા ₹1,000 થી આ ખાતું ખોલાવી શકે છે. એક વ્યક્તિ પોતાની જરૂરિયાત મુજબ એકથી વધુ ખાતા પણ ખોલાવી શકે છે, પરંતુ તમામ ખાતાઓની કુલ બેલેન્સ નિર્ધારિત મર્યાદા (સિંગલ માટે 9 લાખ અને જોઈન્ટ માટે 15 લાખ) ની અંદર જ રહેવી જોઈએ.