New Labour Code: શ્રમ સુધારા તરફ એક મોટું પગલું ભરતા કેન્દ્ર સરકારે હવે પાંચ વર્ષ પહેલાં સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલા ચાર નવા શ્રમ સંહિતા કાયદા લાગુ કર્યા છે. આ ચાર લેબર કોડ- લેબર કોડ, ઈન્ડસ્ટ્રિયલ રિલેશન કોડ, સોશિયલ સિક્યોરિટી કોડ અને ઓક્યૂપેશનલ સેફ્ટી, હેલ્થ એન્ડ વર્કિંગ કંન્ડીશન્સ કોડના લાગુ થયા બાદ 29 જૂના શ્રમ કાયદાઓ નાબૂદ કરવામાં આવ્યા છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ સુધારા કામદારોને વધુ સુરક્ષા, સ્પષ્ટ નિયમો અને સુધારેલ સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડવા માટે ઐતિહાસિક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે.
નવા શ્રમ કાયદામાં શું ખાસ છે?
નવા લેબર કોડની સૌથી મોટી અસર ગ્રેચ્યુઇટી નિયમો પર પડી છે. અગાઉ, ગ્રેચ્યુઇટી મેળવવા માટે કર્મચારીને પાંચ વર્ષની સતત સેવા જરૂરી હતી, પરંતુ હવે આ સમયગાળો ઘટાડીને માત્ર એક વર્ષ કરવામાં આવ્યો છે. આનો સીધો ફાયદો ફિક્સ્ડ-ટર્મ અને કોન્ટ્રાક્ટ કર્મચારીઓને થશે. વધુમાં, મહિલાઓને સલામતીના પગલાં સાથે રાત્રિ શિફ્ટમાં કામ કરવાની મંજૂરી છે અને તેમને પુરુષો કરતાં બમણો ઓવરટાઇમ પગાર મળશે. 48 કલાકનો કાર્ય સપ્તાહ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં દૈનિક કાર્ય મર્યાદા 8 થી 12 કલાક છે. ઓવરટાઇમના કિસ્સામાં કંપનીઓને બમણું વેતન ચૂકવવાની જરૂર પડશે.
નવા શ્રમ કાયદાના અમલીકરણ સાથે લઘુત્તમ વેતન બધા કામદારો માટે કાનૂની અધિકાર બની ગયું છે. કોઈપણ ક્ષેત્રના કોઈપણ કર્મચારીને લઘુત્તમ વેતન કરતા ઓછું વેતન આપવામાં આવશે નહીં. રોજગારની પરિસ્થિતિઓમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે દરેક કર્મચારીને ભરતી પર નિમણૂક પત્ર આપવો પણ ફરજિયાત છે. તબીબી અને વીમા કવરેજને વિસ્તૃત કરવા માટે નાના અને જોખમી કાર્યસ્થળો સહિત સમગ્ર દેશમાં ESIC કવરેજ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
ઓવરટાઇમ માટે ડબલ પગાર
નોંધપાત્ર રીતે પ્રથમ વખત નવા શ્રમ સંહિતામાં ઇલેક્ટ્રોનિક મીડિયા પત્રકારો, ડિજિટલ અને ઑડિઓ-વિઝ્યુઅલ મીડિયા કાર્યકરો, મજૂરો અને ડબિંગ કલાકારોનો ઔપચારિક શ્રમ સુરક્ષા હેઠળ સમાવેશ થાય છે. આનાથી આ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા લાખો કર્મચારીઓને નિયમિત રોજગાર સુરક્ષા અને સ્પષ્ટ શ્રમ અધિકારો મળશે. નવા કાયદાઓના અમલીકરણથી કામદારોને વધુ સુરક્ષા મળશે, રોજગારમાં પારદર્શિતા વધશે અને કામ કરવાની પરિસ્થિતિઓમાં સુધારો થશે તેવી અપેક્ષા છે.