Amarnath Yatra 2026: જમ્મુ-કાશ્મીરમાં અમરનાથ યાત્રાની શરૂઆતના માત્ર પાંચ દિવસની અંદર જ પવિત્ર ગુફામાં બનેલું બરફનું શિવલિંગ, જેને બાબા બર્ફાની કહેવામાં આવે છે, તે આશરે 90 ટકા જેટલું પીગળી ચૂક્યું છે. કેટલાક અહેવાલોમાં તો એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ બર્ફાની શિવલિંગ લગભગ ગાયબ થઈ ગયું છે.
આ વર્ષે યાત્રામાં રેકોર્ડ સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચી રહ્યા છે, પરંતુ આ દરમિયાન શિવલિંગના ઝડપથી પીગળવાને કારણે પર્યાવરણને લઈને નવી ચર્ચા છેડાઈ ગઈ છે. પીડીપી નેતા ઇલ્તિજા મુફ્તીએ આના પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા વહીવટીતંત્ર પાસે હસ્તક્ષેપની માંગ કરી છે.
આ પણ વાંચો...અયોધ્યા રામ મંદિર દાન ચોરીને લઈને કોંગ્રેસે કેમ કર્યા અટલ બિહારી વાજપેયીને યાદ?
અમરનાથ ગુફા જમ્મુ-કાશ્મીરના અનંતનાગ જિલ્લામાં દરિયાઈ સપાટીથી આશરે 3,888 મીટરની ઊંચાઈ પર હિમાલયની લિદ્દર ખીણમાં આવેલી છે. અહીં શ્રદ્ધાળુઓ 48 કિલોમીટર લાંબા પહેલગામ માર્ગ અથવા 14 કિલોમીટરના ટૂંકા પરંતુ સીધા ચઢાણવાળા બાલટાલ માર્ગ દ્વારા પહોંચે છે. આ બરફનું શિવલિંગ દર વર્ષે હવામાન અને ગુફાના તાપમાનના હિસાબે બનતું અને ઘટતું રહે છે.
આ વર્ષે યાત્રા 3 જુલાઈથી શરૂ થઈ અને ગયા વર્ષે થયેલા પહેલગામ આતંકી હુમલા પછી કડક સુરક્ષા વચ્ચે ચાલી રહી છે, જેમાં 26 નાગરિકોના જીવ ગયા હતા. આમ છતાં શરૂઆતના ચાર દિવસમાં જ 93,000 થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરી ચૂક્યા છે.
5 જુલાઈ સુધી 32,000 થી વધુ લોકો પૂજા કરી ચૂક્યા હતા, જ્યારે બીજા દિવસે જ 20,000 થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચ્યા, જે વિતેલા ઘણા વર્ષોમાં બીજા દિવસની સૌથી વધુ સંખ્યા રહી. જમ્મુ-કાશ્મીરના ઉપરાજ્યપાલ મનોજ સિન્હાએ આને છેલ્લા ચાર વર્ષની સરખામણીમાં મોટો વધારો ગણાવ્યો.
જો કે વહીવટીતંત્રએ નોંધણી અને હેલ્થ સર્ટિફિકેટ વગર પહોંચી રહેલા હજારો શ્રદ્ધાળુઓ પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સિન્હાએ લોકોને અપીલ કરી કે તેઓ નોંધણી વગર ધૈર્ય રાખે, જેથી યાત્રા સુચારૂ રીતે ચાલી શકે. શ્રાઈન બોર્ડે પહેલગામ અને બાલટાલ બંને માર્ગો પર દરરોજના 10,000 શ્રદ્ધાળુઓની મર્યાદા નક્કી કરી છે, જે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પર આધારિત છે.
યાત્રાના પહેલા અઠવાડિયામાં જ શિવલિંગ પીગળી ગયું. ઇલ્તિજા મુફ્તીએ પણ સવાલ ઉઠાવ્યા કે જ્યારે શિવલિંગ આટલી ઝડપથી પીગળી જાય છે તો ગુફા સુધી સૂચિત રોપવેની શું જરૂર છે. બીજી તરફ શ્રીનગરના ઉદ્યોગસાહસિક વિનીત કૌલે જણાવ્યું કે 2004, 2006, 2007, 2016 અને 2020 માં પણ આવું થઈ ચૂક્યું છે, પરંતુ આને નજરઅંદાજ ન કરવું જોઈએ. ઈન્દોરથી આવેલા એક શ્રદ્ધાળુએ જણાવ્યું કે પહેલા બાબા બર્ફાની 40 થી 45 દિવસો સુધી દર્શન આપતા હતા, પરંતુ હવે આ સમયગાળો ઘટીને માત્ર પાંચથી સાત દિવસનો રહી ગયો છે. તેમણે ચોથા દિવસે દર્શન કર્યા, ત્યાં સુધીમાં શિવલિંગ ઘણું નાનું થઈ ચૂક્યું હતું.
વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે હિમાલય ક્ષેત્ર બાકીના પહાડી વિસ્તારોની સરખામણીમાં વધુ ઝડપથી ગરમ થઈ રહ્યું છે. છેલ્લા બે દાયકામાં યાત્રા માર્ગ પર રસ્તાઓ પહોળા થયા છે, કામચલાઉ આવાસ વધ્યા છે, લંગર ગુફાની નજીક આવી ગયા છે અને ભારે મશીનોનો ઉપયોગ વધ્યો છે. કોંગ્રેસ પ્રવક્તા અશ્વની હાંડાએ માંગ કરી છે કે ગુફા પાસે બનેલા રેન શેલ્ટરની અસરની સ્વતંત્ર વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરાવવામાં આવે.
હાલમાં કોઈ એક કારણને લઈને કોઈ સત્તાવાર અહેવાલ સામે આવ્યો નથી, પરંતુ આ ઘટના યાત્રા અને હિમાલયના નાજુક પર્યાવરણ વચ્ચે સંતુલન બનાવવાની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરે છે.